Гэрлэлт цуцлахаас өмнө дундын эд хөрөнгийг бусдад шилжүүлсэн хэлцлийг хүчингүйд тооцох

Гэрлэлт цуцлахаас өмнө эхнэр эсвэл нөхөр тань гэр бүлийн дундын эд хөрөнгийг таны зөвшөөрөлгүйгээр бусдад худалдах, бэлэглэх зэргээр шилжүүлсэн бол уг хэлцлийг Иргэний хуулийн дагуу хүчин төгөлдөр бусад тооцуулж, эд хөрөнгийг дундын өмчлөлд буцаан сэргээх боломжтой.

Оршил

Гэрлэлт цуцлах үйл ажиллагааны явцад болон цуцлуулахаас өмнө гэрлэгчдийн нэг нь хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийг (орон сууц, автомашин, газар, дэлгүүр, хувьцаа гэх мэт) нөгөө талынхаа зөвшөөрөлгүйгээр бусдад худалдах, бэлэглэх эсвэл хамаарал бүхий этгээдийнхээ нэр дээр шилжүүлж нуун дарагдуулах тохиолдол цөөнгүй гардаг.

Энэ нь нөгөө талын болон насанд хүрээгүй хүүхдийн эд хөрөнгийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхлыг ноцтой зөрчиж буй үйлдэл юм. Монгол Улсын хууль тогтоомж болон шүүхийн практикт ийм хууль бус хэлцлийг хүчингүйд тооцуулж, эд хөрөнгийг дундын өмчлөлд буцаан авчрах эсхүл учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлж зөрчигдсөн эрхийг сэргээх тодорхой зохицуулалтууд байдаг.

Хууль зүйн үндэслэл ба Эзэмших, Захиран зарцуулах эрх

Гэр бүлийн дундын эд хөрөнгийг бий болгох, эзэмших, захиран зарцуулахтай холбоотой харилцааг дараах хууль зүйн үндэслэлээр зохицуулдаг:

• Гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын хөрөнгө: Гэрлэснээс хойш хамтран амьдарсан хугацаанд бий болсон гэр бүлийн гишүүдийн хуваарьт хөрөнгөөс бусад хөрөнгө нь хэн нэгний нэр дээр байгаагаас үл шалтгаалан гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх дундын өмч мөн Иргэний хууль, 126. Дагавар хүүхэд, насанд хүрээгүй хүүхдүүд ч мөн дундын өмчлөлийн гишүүнд хамаарна.
• Тэгш эрхийн зарчим: Гэрлэгчид нь гэр бүлийн дотор тэгш эрх эдэлж, дундаа хамтран өмчлөх эд хөрөнгөө эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах тэгш эрхтэй Гэр Бүлийн Тухай 10.2.
• Бичгээр зөвшөөрөл авах хатуу шаардлага: Гэр бүлийн гишүүдийн хэн нэг нь хамтран өмчлөх дундын өмчийн үл хөдлөх эд хөрөнгөө захиран зарцуулахдаа гэр бүлийн насанд хүрсэн гишүүний бичгээр гаргаж, нотариатаар гэрчлүүлсэн зөвшөөрлийг заавал авна Иргэний хууль, 128 Иргэний Хууль 128.2.
• Хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл: Зөвшөөрөл аваагүй хийсэн хэлцэл нь хуульд заасан тохиолдолд зохих этгээдийн зөвшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл тул хүчин төгөлдөр бус байна Иргэний хууль, 56 Иргэний Хууль 128.3.
• Эрх сэргээлгэх болон хохирол шаардах: Гэрлэснээс хойш гэр бүлийн гишүүний хэн нэг нь эд хөрөнгөө дур мэдэн бусдад шилжүүлсэн, олсон ашиг орлогоо санаатайгаар нуун дарагдуулсан нь тогтоогдвол эрх нь зөрчигдсөн гэр бүлийн гишүүн зөрчигдсөн эрхээ сэргээлгэх эрхтэй Иргэний Хууль 128.4.

Хуваарьт хөрөнгө ба Дундын хөрөнгийн ялгаа

Маргаан бүхий хөрөнгө нь хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцогдох эсэх нь тухайн хөрөнгө дундын өмч үү, эсхүл хуваарьт хөрөнгө үү гэдгээс шууд хамаарна:

1. Хуваарьт хөрөнгө: Гэрлэхээс өмнө олж авсан, өв эсхүл бэлэглэлийн журмаар тухайн гишүүнд ганцаарчлан шилжүүлсэн хөрөнгө, амин хувийн хэрэгцээний зүйлс хамаарна Иргэний хууль, 127. Энэ хөрөнгийг өмчлөгч нь бусдын зөвшөөрөлгүй захиран зарцуулах эрхтэй.
2. Дундын хөрөнгө болгон тогтоох: Хуваарьт эд хөрөнгийг гэр бүлийн бусад гишүүд их засвар хийсэн, шинэчилсэн эсхүл анх гэр бүл болоход нь зориулж орон сууц, байшин хэлбэрээр бий болгож үнэ нь үлэмж нэмэгдсэн бол дундын өмчлөлд тооцож болно Иргэний хууль, 126.

Процесс ба Практик алхмууд

Зөвшөөрөлгүйгээр дундын эд хөрөнгийг бусдад шилжүүлсэн тохиолдолд эрхээ сэргээлгэх дараах процессыг хэрэгжүүлнэ:

1. Нотлох баримт цуглуулах

• Улсын бүртгэлийн лавлагаа: Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн газраас тухайн үл хөдлөх хөрөнгийн хувийн хэргийн архивын хуулбар, шилжилт хөдөлгөөний түүхийг авах.
• Автотээврийн үндэсний төв: Тээврийн хэрэгслийн эзэмшлийн түүх, шилжүүлсэн гэрээний хуулбарыг цуглуулах.
• Гэр бүлийн дундын өмч болохыг нотлох: Гэрлэлтийн гэрчилгээ, хөрөнгө худалдан авсан хугацаа, гэр бүлийн гишүүдийн дансны хуулга, зээл төлсөн баримтууд.

2. Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах

Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд дараах шаардлага бүхий нэхэмжлэл гаргана:

• "Талуудын хооронд байгуулагдсан [худалдах-худалдан авах / бэлэглэлийн] гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.8, 128 дугаар зүйлийн 128.3-т заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцуулах" Иргэний хууль, 56, Иргэний хууль, 128.
• "Үл хөдлөх эд хөрөнгийн улсын бүртгэлд өөрчлөлт оруулж, гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх дундын өмчлөлд сэргээн бүртгэхийг даалгах" Иргэний хууль, 183.

3. Эд хөрөнгийг хамгаалах (Шүүхийн шийдвэрийн биелэлтийг баталгаажуулах)

Нэхэмжлэл гаргахтай зэрэгцэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар шүүхээс гарах шийдвэрийн биелэлтийг баталгаажуулах арга хэмжээ авах хүсэлт өгнө. Энэ нь:

• Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт тухайн хөрөнгийн шилжилт хөдөлгөөнийг хориглосон "түдгэлзүүлсэн" тэмдэглэгээ хийлгэх;
• Захиран зарцуулах, бусдад барьцаалах эрхийг хязгаарлах зорилготой.

Шүүхийн практик ба Анхаарах чухал нөхцөл байдлууд

Улсын Дээд Шүүхийн практикт эд хөрөнгө бусдад шилжүүлсэн хэлцлийг хянан шийдвэрлэхдээ дараах хууль зүйн заглаг орон зай, зааг ялгааг гаргадаг:

1. Насанд хүрсэн гишүүний бичгээр гаргасан зөвшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл хүчингүй

Зөвшөөрөлгүй хийсэн бэлэглэлийн болон худалдах гэрээг Иргэний хуулийн 56.1.8-д зааснаар хүчин төгөлдөр бусад тооцдог Тогтоол #6847. Жишээлбэл, нөхөр нь эхнэрийнхээ зөвшөөрөлгүйгээр дундын өмчлөлийн орон сууцыг өөрийн ээжид бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлснийг шүүх хууль зөрчсөн гэж үзэж, улсын бүртгэлд өөрчлөлт оруулан эхнэрийн өмчлөх эрхийг сэргээсэн байдаг Тогтоол #6847. Мөн гэрлэлтээ цуцлуулах маргаантай байх үедээ эцэгтээ байраа бэлэглэсэн хэлцлийг анхан шатны шүүх хүчингүйд тооцож шийдвэрлэсэн байдаг Тогтоол #10586.

2. Гуравдагч этгээдийн "Шударга ологч" ба Улсын бүртгэлд итгэх зарчим

Шүүхээс хэлцлийг хүчингүйд тооцохгүй байх хамгийн том үл хамаарах тохиолдол нь Иргэний хуулийн 183 дугаар зүйлийн 183.1 болон 114 дүгээр зүйл байдаг Иргэний хууль, 183, Иргэний хууль, 114:

• Хэрэв эд хөрөнгө шилжүүлж авсан гуравдагч этгээд нь улсын бүртгэлд зөвхөн нэг хүний нэр бүртгэлтэй байсныг үндэслэн худалдаж авсан, эсхүл барьцаалсан бөгөөд нөгөө хамтран өмчлөгч байгааг мэдэх боломжгүй байсан бол түүнийг "Шударгаар олж авагч" эсхүл "Шударга барьцаалагч" гэж тооцдог Тогтоол #9946, Тогтоол #8583, Тогтоол #6977.
• Ийм тохиолдолд шүүх гуравдагч этгээдтэй хийсэн худалдах-худалдан авах эсхүл барьцааны гэрээг хүчинтэй хэвээр үлдээдэг.

3. Гуравдагч этгээдэд шилжсэн бол зөвхөн ХОХИРОЛ шаардах эрхтэй

Эд хөрөнгө нэгэнт улсын бүртгэлд итгэсэн шударга гуравдагч этгээдийн өмчлөлд шилжсэн бол эрх нь зөрчигдсөн гэр бүлийн гишүүн худалдан авсан гуравдагч этгээдээс хөрөнгийг буцаан авч чадахгүй Тогтоол #2518, Тогтоол #2221.

Энэ тохиолдолд Иргэний хуулийн 128.4-т заасны дагуу хөрөнгийг дур мэдэн бусдад шилжүүлсэн эхнэр/нөхрөөсөө өөрт болон хүүхдэд ногдох хэсгийн үнийг хохирол болгон мөнгөн хэлбэрээр шаардаж гаргуулна Тогтоол #2518, Тогтоол #2221, Тогтоол #10570.

4. Шүүхийн харьяалал ба Бүртгэлийн маргаан

Захиргааны хэргийн шүүхэд бүртгэлийг хүчингүй болгуулахаар хандахаас өмнө Иргэний хэргийн шүүхээр "Өмчлөх эрхийн маргаан"-аа шийдвэрлүүлсэн байх шаардлагатайг Тогтоол #915 болон Тогтоол #944-ийн үндэслэлүүд харуулдаг. Өөрөөр хэлбэл, бүртгэл хийсэн байгууллагыг буруутгахаас илүүтэй, хэлцэл хийсэн этгээдийн эрхгүй байсныг тогтоолгох нь чухал юм. Мөн газар эзэмших эрхтэй холбоотой маргаан нь захиргааны байгууллагын шийдвэртэй холбогдох тул иргэний шүүхээс тусдаа шийдвэрлэгдэнэ Тогтоол #9946.

Түгээмэл асуултууд (FAQ)

1. Орон сууц зөвхөн нөхрийн (эхнэрийн) нэр дээр бүртгэлтэй байвал би хамтран өмчлөгч мөн үү?

Мөн. Иргэний хуулийн 126 дугаар зүйлийн 126.2.4-т зааснаар гэрлэснээс хойш бий болсон эд хөрөнгө нь гэр бүлийн гишүүдийн хэн нэгний нэр дээр байгаагаас үл шалтгаалан гэр бүлийн гишүүдийн дундаа хамтран өмчлөх эд хөрөнгөд хамаарна Иргэний хууль, 126.

2. Бид албан ёсоор гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй, олон жил хамт амьдарсан. Дундын хөрөнгөө шилжүүлсэнийг хүчингүй болгож болох уу?

Албан ёсны гэрлэлтийн бүртгэлгүй боловч хамтын амьдралтай байсан этгээдүүдийн хувьд Иргэний хуулийн 108 дугаар зүйлд заасан "Дундаа хэсгээр болон хамтран өмчлөх" зохицуулалт үйлчилнэ Тогтоол #10602, Тогтоол #9923. Хэрэв тухайн хөрөнгийг бий болгоход хөрөнгөөр болон хөдөлмөрөөр оролцсон нь тогтоогдвол дундын өмчлөлийн ногдох хэсгээ шаардах, эсхүл тохиролцсон гэрээний дагуу мөнгөө гаргуулж авах боломжтой Тогтоол #10602, Тогтоол #9923.

3. Нэгэнт бусдад заргагдсан байрыг буцаан авч чадахгүй бол яах вэ?

Хэрэв худалдан авагч нь "шударга ологч" байсан тул худалдах-худалдан авах гэрээ хүчин төгөлдөр үлдсэн бол та гэрлэлт цуцлах эсхүл хохирол нөхөн төлүүлэх нэхэмжлэлдээ тухайн орон сууцны зах зээлийн үнээс өөрт болон насанд хүрээгүй хүүхдэд ногдох хэсгийн мөнгийг эхнэр/нөхрөөсөө шууд гаргуулахаар шаардана Тогтоол #2518, Тогтоол #10570.

4. Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах хөөн хэлцэх хугацаа яаж тоологдох вэ?

Гэр бүлийн дундын эд хөрөнгийг зөвшөөрөлгүй шилжүүлснийг мэдэж авсан эсхүл мэдэх боломжтой байсан өдрөөс эхлэн Иргэний хуульд заасан хөөн хэлцэх ерөнхий хугацаа тоологдоно. Мөн нэгэнт хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл (Иргэний хуулийн 56.1) нь хийсэн үеэсээ эхлэн хүчин төгөлдөр бус байдаг тул түүний үр дагаврыг арилгуулахаар хэзээ ч шаардах эрхтэй Иргэний хууль, 56.

Дүгнэлт / Гол санаа

Гэрлэлт цуцлуулах болон тусдаа амьдрах үед дундын эд хөрөнгөө хууль бус халдлага, шилжүүлгээс хамгаалах нь таны хууль ёсны эрх юм. Нэгэнт зөвшөөрөлгүй шилжүүлсэн хэлцэлтэй тулгарсан бол дараах 3 гол санааг анхаарна уу:

1. Бичгээр өгсөн зөвшөөрөл байхгүйг онцол: Үл хөдлөх хөрөнгийг нотариатаар гэрчлүүлсэн бичгийн зөвшөөрөлгүй шилжүүлсэн бол Иргэний хуулийн 128.3, 56.1.8-аар хэлцэл хүчин төгөлдөр бус болно Иргэний хууль, 128, Иргэний хууль, 56.
2. Яаралтай цаг алдалгүй битүүмжлүүл: Хөрөнгийг цаашдаа гуравдагч "шударга" этгээдэд зарагдахаас сэргийлж шүүхэд шийдвэрийн биелэлтийг баталгаажуулах хүсэлт нэн даруй гаргах хэрэгтэй.
3. Хохирол шаардах боломж нээлттэй: Эд хөрөнгийг дундын өмчлөлд буцаан авах боломжгүй болсон ч уг хөрөнгийн танд болон хүүхдэд ногдох мөнгөн хувийг буруутай талуудаас нэхэмжлэн гаргуулах бүрэн хууль зүйн боломжтой Иргэний хууль, 129.

Хэрэв танд энэ чиглэлээр нарийвчилсан зөвлөгөө, нотлох баримт цуглуулах шаардлага тулгарвал иргэний болон гэр бүлийн эрх зүйгээр мэргэшсэн өмгөөлөгчид хандахыг зөвлөж байна.