Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Б.Баярмаа нөхөр Д.Түдэвдоржтой хамтран амьдарч байхдаа хамтын хөдөлмөрөөр барьсан "Шинэ Сухант" дэлгүүрийн барилгыг Д.Түдэвдорж өөрийн нэр дээр бүртгүүлж, дараа нь Ч.Батдэлгэрт худалдсан. Б.Баярмаа, Т.Дөлгөөн, Т.Билгүүн нар уг барилгыг гэр бүлийн хамтын өмчлөлөөр тогтоолгож, худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгохоор нэхэмжилсэн.
• Нэхэмжлэгч: Б.Баярмаа, Т.Дөлгөөн, Т.Билгүүн нар. "Шинэ Сухант" дэлгүүрийн барилга нь гэр бүлийн хамтын хөдөлмөрөөр бий болсон тул хамтран өмчлөгчөөр тогтоолгож, Д.Түдэвдорж, Ч.Батдэлгэр нарын хоорондох худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох.
• Хариуцагч: Д.Түдэвдорж, Ч.Батдэлгэр. Д.Түдэвдорж нь барилгыг банкинд барьцаалж зээл авсан бөгөөд Б.Баярмаа зээлээ төлөөгүй тул барилгыг алдахаас сэргийлж Ч.Батдэлгэрт худалдсан. Ч.Батдэлгэр нь улсын бүртгэлд бүртгэлтэй өмчлөгчөөс хууль ёсны дагуу худалдан авсан тул шударгаар өмчлөх эрхтэй.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2016-09-21, Дугаар: 101/ШШ2016/05913
• Шийдвэр: Д.Түдэвдорж, Б.Баярмаа нарыг барилгын хамтран өмчлөгчөөр тогтоож, худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцсон. Т.Дөлгөөн, Т.Билгүүн нарын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 126.1, 56.1, 56.1.8.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2016-11-28, Дугаар: 1939
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч Ч.Батдэлгэр
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, Ч.Батдэлгэр шударгаар өмчлөх эрхтэй.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийг өөрчилж, худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоосон ч, Б.Баярмаагийн өмчлөгчөөр тогтоолгох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 128.4, 56.1.8, 56.5.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2017-02-09, Дугаар: 002/ХТ2017/00021
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нар, Хариуцагч Ч.Батдэлгэрийн өмгөөлөгч, Хариуцагч Д.Түдэвдорж болон түүний өмгөөлөгч нар.
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. Нэхэмжлэгчид анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. Хариуцагчид нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн.
• Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, Б.Баярмаагийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Анхан болон давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн.
• Гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийн талаарх Иргэний хуулийн 126.1, 126.2.1, 126.2.2, 126.2.4-т заасан зохицуулалт нь гэрлэгчид болон гэр бүлийн гишүүдийн хоорондын харилцаанд хамаарна.
• Нэхэмжлэгч Б.Баярмаагийн хамтран өмчлөгчөөр тогтоолгох шаардлага нь Д.Түдэвдорж тухайн эд хөрөнгийн өмчлөгч байгаа тохиолдолд хэрэгжих боломжтой.
• Эд хөрөнгө бусдын өмчлөлд шилжсэн тохиолдолд Иргэний хуулийн 126 дугаар зүйлийн зохицуулалт гэр бүлийн гишүүн бус гуравдагч этгээдэд үйлчлэх үндэслэлгүй.
• Иргэний хуулийн 128.2, 128.3-т зааснаар гэр бүлийн гишүүний хэн нэгний нэр дээр өмчлөх эрх бүртгэгдсэн үл хөдлөх эд хөрөнгийг захиран зарцуулах хэлцэл хийгдэх үед өмчлөгчөөр бүртгэгдээгүй байсан гэр бүлийн гишүүн хэлцлийн хүчин төгөлдөр байдлын талаар маргах эрхгүй.
• Иргэний хуулийн 183.1, 109.3-т зааснаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг хэлцлийн үндсэн дээр шилжүүлэн авч буй этгээд улсын бүртгэлд өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн этгээдийг л өмчлөгч гэж үзэх бөгөөд уг бүртгэлд бүртгэгдээгүй боловч хамтран өмчлөх эрхтэй бусад хүмүүсийн талаар мэдэх боломжгүй, шалгах шаардлагагүй.
• Д.Түдэвдорж, Ч.Батдэлгэр нарын хоорондын худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй.
• Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас хальж, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны диспозитив зарчмыг зөрчсөн.
• Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн хоёр шаардлагын нэгийг хангаж, нөгөө шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгохдоо логик уялдаагүй, зөрүүтэй дүгнэлт хийсэн.
• Б.Баярмаа өөрт учирсан хохирлыг Иргэний хуулийн 128.4-т зааснаар шаардах эрхтэй.