Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын (НӨАТ) хасалт хийх эрх болон татварын байцаагчийн гаргасан актын эрх зүйн шинж чанарын тайлбар. Татвар төлөгч компани ашигт малтмалын хайгуулын үйл ажиллагааны зорилгоор худалдан авсан бараа, ажил, үйлчилгээний НӨАТ-ыг буцаан авах хүсэлт гаргасан боловч татварын байгууллага үүнийг татварт хасалт хийх боломжгүй гэж үзэн татварын акт гаргажээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хайгуулын үйл ажиллагаа нь тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр явуулдаг үйлдвэрлэл, худалдааны чиглэл учраас хайгуулын зардлаас НӨАТ-ыг хасалт хийх эрхтэй; учир нь Аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуульд хайгуулын үйл ажиллагааг үйлдвэрлэл гэж заасан тул НӨАТ-ын тухай хуулийн заалт хамааралтай.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Хайгуулын үйл ажиллагаа нь эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, борлуулах чиглэл биш тул НӨАТ-ын хасалт хийх үндэслэлгүй.

Шатуудын шийдвэр

Анхан болон давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. Улсын дээд шүүх нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хүлээн авахаас татгалзсан шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Учир нь хайгуулын үйл ажиллагаа нь нэмүү өртөг шингээсэн бараа, ажил, үйлчилгээний хувьд эцсийн хэрэглэгч байдаг тул НӨАТ-ын тухай хуулийн заалтын дагуу татвараас хасалт хийх үндэслэлгүй; мөн татварын байцаагчийн гаргасан акт нь татварын улсын байцаагчийн санал шинжтэй баримт бичиг тул захиргааны акт биш учраас түүнийг илт хууль бус гэж тогтоох шаардлагагүй.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хайгуулын үйл ажиллагаа нь эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, борлуулах чиглэлт биш, харин нэмүү өртөг шингээсэн бараа, ажил, үйлчилгээний хувьд эцсийн хэрэглэгч байдаг тул НӨАТ-ын заалтын дагуу татвараас хасалт хийх үндэслэлгүй (НӨАТ-ын тухай хууль 14.1.1, 14.1.2).
• НӨАТ-ын тухай хуульд заасан “үйлдвэрлэл, үйлчилгээний зориулалт” гэх ойлголтыг Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль дахь “үйлдвэрлэл, үйлчилгээ” гэх ойлголтод хамруулан тайлбарлах боломжгүй, учир нь эдгээр нь агуулгын хувьд тусдаа ойлголтууд юм.
• Татварын байцаагчийн гаргасан акт нь татварын улсын байцаагчийн саналыг үндэслэн хийгдэх төрийн захиргааны төв байгууллагын актаар эцэслэн баталгаажих үйл явцтай холбоотой тул тухайн акт нь захиргааны актын шинжгүй, санал шинжтэй баримт бичиг юм.