📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- Үйл явдал: “Э э м” ХХК-ийн хувьцаа эзэмшигч хувьцаагаа худалдсанаар ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн эцсийн эзэмшигч өөрчлөгдсөнд татвар төлөөгүй гэж үзэн, нөхөн татвар, торгууль, алданги нийлсэн 112,500,000 төгрөгийн төлбөр ногдуулсан нөхөн ногдуулалтын актын маргаан.
- Нэхэмжлэгч: "Э э м" ХХК, уг нөхөн ногдуулалтын актыг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Хувьцаагаа борлуулсан этгээд нь компанийн хувьцаа эзэмшигч хувь хүн байсан тул Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн холбогдох заалт хамаарахгүй, мөн хувьцаа худалдах, худалдан авах гэрээ цуцлагдсан тул орлого олоогүй гэж маргасан.
- Хариуцагч: Чингэлтэй дүүргийн Татварын хэлтсийн Татварын хяналт шалгалтын тасгийн татварын улсын байцаагч Ж.С, Б.О. Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн дагуу ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн эрх шилжүүлсэнд ногдох татварыг төлөөгүй тул ногдуулсан төлбөр үндэслэлтэй гэж маргасан.
🏛️ АНХАН ШАТ
- Өдөр: 2024-09-18, Дугаар: 128/ШШ2024/0712
- Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, нөхөн ногдуулалтын актыг хүчингүй болгосон.
- Үндэслэл: Татварын ерөнхий хуулийн 5.1, 5.1.3, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн (2006 он) 8.1, 8.2.2-т заасанчлан орлого олсон тохиолдолд татвар ногдуулах бөгөөд, худалдах-худалдан авах гэрээ цуцлагдсан тул орлого олоогүй, улмаар татвар ногдуулах үндэслэлгүй болсон.
🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- Өдөр: 2024-11-06, Дугаар: 221/МА2024/0706
- Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
- Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэсэн, мөн иргэний хэргийн шүүгчийн захирамжийг үндэслэн актыг хүчингүй болгох нь хууль зүйн үндэслэлгүй.
- Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- Үндэслэл: Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19.1.2, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн (2006 он) 8.2.2, 21.5-д заасны дагуу маргаан бүхий акт нь хуульд нийцсэн. Иргэний хэргийн шүүхийн захирамж нь энэхүү захиргааны хэрэгт хамаарахгүй.
⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- Өдөр: 2024-12-24, Дугаар: 001/ШХТ2025/0003
- Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
- Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хуулийг буруу хэрэглэсэн, мөн Улсын дээд шүүхийн өмнөх тогтоолоос өөрөөр шийдвэрлэсэн.
- Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулан хэвээр үлдээсэн.
📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн (2006 он) 8.1.2-т заасан “эрх борлуулсны орлого” нь аж ахуйн нэгж өөрөө олсон тохиолдолд хамаарна. Энэ тохиолдолд компанийн хувьцаа эзэмшигч (хувь хүн) хувьцаагаа худалдсанаар орлого олсон бөгөөд, нэхэмжлэгч компани нь гэрээний тал биш “гэрээний зүйл” байсан тул татвар төлөгч биш.
- Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 4.1.6-д заасан “суутгагч” байх урьдчилсан нөхцөл хангагдаагүй. Нэхэмжлэгч компани нь бусад этгээдэд орлого олгоогүй, мөн хувь хүн аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар төлөгч биш тул нэхэмжлэгчийг “суутгагч”-ийн үүргээ биелүүлээгүй гэх нь хууль бус.
- 2006 оны Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд аж ахуйн нэгжийн эцсийн эзэмшигчийн хувьцаа, хувь оролцоог өөрчлөх замаар эрх борлуулах, шилжүүлэхтэй холбоотой татварын харилцааг тусгайлан зохицуулаагүй. Иймд Татварын ерөнхий хуулийн “татвар тодорхой байх” зарчимд нийцүүлэн тайлбарлах нь зүйтэй.
- Хоёр шатны шүүх маргаан бүхий актыг хууль ёсны гэж дүгнэсэн нь хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн бөгөөд Улсын дээд шүүхийн 2022 оны 10 дугаар сарын 10-ны өдрийн 61 дүгээр тогтоолоос өөрөөр хэрэглэсэн үндэслэл тогтоогдсон.
- Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан шийдэл нь зөв боловч, иргэний хэргийн шүүгчийн захирамжийг үндэслэн акт хүчингүй болсон гэх дүгнэлт нь захиргааны хэргийн шийдвэрлэлтэд хамаарахгүй.