Үйл явдал
Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн эзэмшигчийн хувьцааг шилжүүлсэн гэх үндэслэлээр татварын албанаас нөхөн ногдуулалтын акт гаргасан татварын маргаан. Хувьцаа эзэмшигч нь худалдан авагчид хувьцаа, төлбөрийг шилжүүлсэн гэж үзэгдэх боловч иргэний шүүхээр тухайн худалдан авах-худалдах гэрээг цуцалж, хувьцааг анхны эзэмшигч рүү нь буцаан шилжүүлэхээр шийдвэрлэсэн.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч (Татвар төлөгч компани): Татварын албаны нөхөн ногдуулалтын акт хууль бус, хүчингүй байх ёстой. Учир нь хувьцааг шилжүүлсэн гэрээг иргэний шүүх цуцалж, хувьцааг буцаан олгосон тул анхны эзэмшигч орлого олоогүй, татвар ногдуулах үндэслэл үгүй.
- Хариуцагч (Татварын алба): Хувьцаа шилжүүлэх гэрээ байгуулагдсан, улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн, төлбөр нь бэлэн мөнгөөр төлөгдсөн тул орлого үүссэн. Хуулийн этгээдийн эцсийн эзэмшигчийг өөрчлөх замаар олсон орлогод татвар ногдуулах хуулийн заалтыг зөрчөөгүй.
Шийдвэр ба үндэслэл
Шүүх татварын албаны нөхөн ногдуулалтын актыг хүчингүй болгосон. Шүүх дараах байдлаар үндэслэв:
Татварын албаны акт нь худалдан авах-худалдах гэрээний үндсэн дээр гаргасан боловч уг гэрээг иргэний шүүх цуцалж, хувьцааг анхны эзэмшигч рүү нь буцаан шилжүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Гэрээ цуцлагдсан, хувьцаа буцаан шилжүүлсэн байсан тул анхны эзэмшигч хувьцаа борлуулж орлого олоогүй гэж үзэх боломжгүй. Хуулийн этгээдийн эзэмшлийг шилжүүлэх замаар олсон орлогод татвар ногдуулах нь шударга байх зарчимд нийцэх ёстой. Хувьцааг шилжүүлж, орлого олоогүй болохыг шүүхийн шийдвэр тогтоосон тул түүний олоогүй орлогод татвар ногдуулах үндэслэлгүй.
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Татвар ногдуулах үндэслэл болох орлого үүссэн эсэхийг тодорхойлохдоо зөвхөн гэрээ байгуулагдсан, бүртгэгдсэн байдалд хангахгүй, харин гэрээний эрх зүйн үр дагавар, орлогын бодит үүсэлтийг шүүхийн шийдвэрээр тогтоосон байдалд тулгуурлах ёстой. Гэрээ цуцлагдсан, эд хөрөнгө буцаан шилжүүлсэн байсан тул орлого үүсээгүй гэж үзнэ (Татварын ерөнхий хууль 5.1, 5.1.3; Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 8.1, 8.2.2).
- Хуулийн этгээдийн эцсийн эзэмшигчийг өөрчлөх замаар олсон орлого гэж үзэхдээ эзэмшлийн бодит шилжилт, төлбөрийн гүйцэтгэл, мөн тухайн шилжилтийн эрх зүйн тогтвортой байдлыг харгалзан үзэх шаардлагатай. Шилжилтийг хүчингүй болгосон шүүхийн шийдвэр байгаа тохиолдолд татвар ногдуулах үндэслэл устах нь (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 8.2.2).
- Татварын албаны шийдвэр нь иргэний шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэр, тогтоосон баримтын нөхцөл байдлыг үл тоомсорлож, гэрээний эрх зүйн үр дагаврыг өөрчилсөн тохиолдолд татварын акт хууль бус гэж үзнэ. Татварын хяналт шалгалт нь иргэний эрх зүйн харилцааны эцсийн шийдвэрлэлтэд тулгуурлах ёстой (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 106.1).