Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Тахир дутуугийн тэтгэврийг тооцохдоо ашиглах сарын дундаж хөдөлмөрийн хөлсийг тодорхойлох эрх зүйн зохицуулалт дутагдалтай байсан тул шүүхүүд өөр өөр арга замаар тооцоолж, маргаан үүссэн. Нэхэмжлэгч үйлдвэрлэлийн осолд орж хөдөлмөрийн чадвараа 100 хувиар алдсан бөгөөд татвар төлөгч компаниас ирүүлсэн 1992-1997 оны цалингийн баримт бичгийг үндэслэн даатгалын байгууллага түүний тэтгэврийг тогтоосон. Нэхэмжлэгч тэтгэврийг буруу тооцсон гэж үзэн дахин өөрчлөн тогтоох, дутуу олгогдсон хэсгийг гаргуулахыг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Тэтгэврийг дахин өөрчлөн тогтоохгүй байгаа захиргааны байгууллагын үйлдэл хууль бус болохыг тогтоож, тэтгэврийг өөрчлөн тогтоох, дутуу олгогдсон хохирлыг гаргуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Тэтгэврийг хуулийн дагуу, МИАТ-аас тодорхойлсон тухайн хугацааны цалингийн үндсэн дээр зөв тооцож олгосон тул нэхэмжлэлийг хүлээж авахгүй байх, доод шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хангаж, давж заалдах шатны шүүх шийдвэрийн тогтоох хэсгийг өөрчилж, дутуу олгогдсон тэтгэврийн зөрүүг олгохыг даалгасан. Улсын дээд шүүх доод шатны магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагч нарын гомдлыг хангахгүй орхисон. Энэ нь нэхэмжлэгч үйлдвэрлэлийн осолд орох үед эрхэлж байсан албан тушаалын сарын дундаж хөдөлмөрийн хөлснөөс тэтгэврийг тооцох нь хуулийн заалтын утга учирт нийцэж байгаа тул доод шатны шүүхийн дүгнэлт зөв гэж үзсэнээс шалтгаалсан. Мөн сарын дундаж хөдөлмөрийн хөлсийг хэрхэн тооцох талаар маргаж гомдол гаргаагүй, хяналтын шатны шүүх гомдол гаргаагүй асуудлаар шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт хийх эрхгүй тул иргэний эрх зүйн байдлыг дордуулахгүй байх зарчмын хүрээнд нэхэмжлэгчийн ашигтайгаар шийдвэрлэсэн шүүхийн дүгнэлтийг хэвээр үлдээсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Үйлдвэрлэлийн осолд орсон даатгуулагчийн тахир дутуугийн тэтгэврийг тогтоохдоо хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь хэмжээгээр нь тооцож, тухайн осолд орох үед эрхэлж байсан албан тушаалын сарын дундаж хөдөлмөрийн хөлснөөс тооцох ёстой. Үйлдвэрлэлийн осол нь ажилтны ажилласан цаг хугацаанаас хамаарахгүй тохиолдож болох тул осол гаргахын өмнөх сүүлийн сарын цалингаар дундаж хөдөлмөрийн хөлсийг тогтоох нь эрх зүйн байдалд сөргөөр нөлөөлөхгүй (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөрийн тухай хууль 6.1).
• Сарын дундаж хөдөлмөрийн хөлсийг хэрхэн тодорхойлж тогтоох талаар хуулийн тодорхой зохицуулалт байхгүй тохиолдолд иргэн, хуулийн этгээдийн эрх зүйн байдлыг дордуулахгүй байх нийтлэг эрх зүйн зарчмын хүрээнд нэхэмжлэгчийн авч байсан дундаж хөдөлмөрийн хөлснөөс тооцсон шүүхийн дүгнэлтийг зөв гэж үзнэ.
• Хяналтын шатны шүүх нь талуудаас гомдол гаргаагүй, маргааны объект болсонгүй байгаа асуудлаар шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулах эрхгүй. Тиймээс гомдол гаргаагүй асуудалд хамаарах тооцооллын аргачлалын талаарх доод шатны шүүхийн дүгнэлтийг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.