Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрийн агуулга хууль тогтоомжид нийцээгүй гэх үндэслэлээр нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзсан нь сонгох эрх, хууль дээдлэх зарчмыг зөрчсөн эсэх тухай маргаан. Нэр дэвшигч мөрийн хөтөлбөрөө төрийн аудитын байгууллагаар хянуулсан боловч сонгуулийн хороо аудитын дүгнэлтэд мөрийн хөтөлбөрийн зарим заалт хуульд нийцээгүй гэж үзэгдсэн тул нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзсан тогтооол гаргасан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Сонгуулийн хорооны тогтоолыг хүчингүй болгож, нэр дэвшигчээр бүртгүүлэх шаардлага гаргасан. Учир нь мөрийн хөтөлбөр нь аудитын байгууллагаар хянуулсан бөгөөд Сонгуулийн тухай хууль нь нэг хөтөлбөрөөр оролцохыг хориглоогүй тул бүртгэхээс татгалзах үндэслэлгүй байна.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Аудитын газрын дүгнэлтэд мөрийн хөтөлбөрийн зарим заалт холбогдох хууль тогтоомжид нийцээгүй гэж үзэгдсэн тул нэр дэвшигчийг бүртгэх шаардлага хангаагүй гэж үзэн бүртгэхээс татгалзсан.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх сонгуулийн хорооны тогтоолын нэр дэвшигчид хамаарах хэсгийг хүчингүй болгож, нэр дэвшигчийг бүртгэх эрхийг сэргээхээр шийдвэрлэсэн. Давж заалдах шат анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, сонгуулийн хорооны тогтоолыг хууль бус гэж тогтоов. Учир нь нэр дэвшигч мөрийн хөтөлбөрөө аудитын байгууллагаар хянуулсан нь Сонгуулийн тухай хууль 67.5-д заасан шаардлагыг хангасан байсан тул мөрийн хөтөлбөрийн агуулга хуульд нийцээгүй гэх аудитын дүгнэлт нь нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзах "тавигдах шаардлага хангаагүй" гэсэн үндэслэл болж чадахгүй байна. Мөн мөрийн хөтөлбөр бүхэлдээ хуульд нийцээгүй гэж дүгнэгээгүй байхад нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзсан нь Сонгуулийн тухай хууль 158.1.2-т заасан үндэслэлтэй нийцэхгүй, хууль бус байсан тул тогтоолыг хүчингүй болгох үндэстэй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Нэр дэвшигч мөрийн хөтөлбөрөө төрийн аудитын байгууллагаар хянуулсан бол энэ нь Сонгуулийн тухай хууль 67.5-д заасан мөрийн хөтөлбөр болон санхүүгийн эх үүсвэрийн талаарх тооцоо, судалгааг хянуулах шаардлагыг хангасан гэж үзнэ.
• Мөрийн хөтөлбөрийн зарим заалт хуульд нийцээгүй гэж дүгнэгдсэн ч энэ нь нэр дэвшигчийн тавигдах шаардлагыг хангаагүй гэх үндэслэл болохгүй, учир нь Сонгуулийн тухай хууль 158.1.2-т мөрийн хөтөлбөрийн агуулга хуульд нийцээгүй байхыг нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзах үндэслэл гэж тусгайлан заагаагүй тул нэр дэвшигчийн сонгох эрхийг хязгаарлахгүй байх ёстой (Сонгуулийн тухай хууль 158.1.2, 67.5).
• Захиргааны байгууллага нь мөрийн хөтөлбөрийн алдааг засуулах боломжтой байсан тул нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзсан нь хууль дээдлэх болон шударга ёсыг сахих зарчмыг зөрчсөн гэж дүгнэв (Сонгуулийн тухай хууль 5.1.1, 5.1.3).