Дархан-Уул аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Сонгуулийн маргаан — нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзсан, сонгох эрхийг хязгаарласан. Нэр дэвшигч нь сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрөө төрийн аудитын байгууллагаар хянуулсан боловч сонгуулийн хороо мөрийн хөтөлбөрийн зарим арга хэмжээ нь холбогдох хууль тогтоомжтой нийцээгүй гэсэн аудитын дүгнэлтэд үндэслэн нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзсан тогтоол гаргасан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Сонгуулийн хорооны тогтоолыг хүчингүй болгож, сонгогдох эрхээ сэргээн нэр дэвшигчээр бүртгүүлэх шаардлага гаргасан. Учир нь мөрийн хөтөлбөрийн заалтууд хуульд нийцсэн байсан бөгөөд Сонгуулийн тухай хууль нь нэг хөтөлбөрөөр оролцохыг хориглоогүй, мөн мөрийн хөтөлбөрийг аудитын байгууллагаар хянуулсан байна.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Аудитын газрын дүгнэлтэд мөрийн хөтөлбөрийн зарим заалт хуульд нийцээгүй гэж үзэгдсэн тул нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзсан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх сонгуулийн хорооны тогтоолын нэр дэвшигчид хамаарах хэсгийг хүчингүй болгож, нэр дэвшигчийг бүртгэх эрхийг сэргээхээр шийдвэрлэв. Сонгуулийн хороо мөрийн хөтөлбөрийн заалтууд нь Төсвийн тогтвортой байдал болон Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн тухай хуульд нийцээгүй гэсэн аудитын дүгнэлтийг үндэслэл болгосон боловч Сонгуулийн тухай хууль 67.5-д заасан мөрийн хөтөлбөрийг аудитын байгууллагаар хянуулах шаардлагыг нэр дэвшигч хангасан байсан тул нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзсан нь хууль бус гэж үзлээ. Мөн Сонгуулийн хороо нэр дэвшигчийг бүртгэхээс татгалзахдаа Сонгуулийн тухай хууль 158.1.2-т заасан "нэр дэвшигч тавигдах шаардлагыг хангаагүй" гэсэн үндэслэл ашигласан нь бодит үйл баримттай нийцэхгүй, хууль бус байсан тул уг тогтоолыг хүчингүй болгох үндэслэлтэй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Мөрийн хөтөлбөрийг аудитын байгууллагаар хянуулсан бол түүний агуулга нь холбогдох хууль тогтоомжид нийцсэн байх ёстой бөгөөд аудитын байгууллага хяналт хийсэн байна (Сонгуулийн тухай хууль 67.5).
• Сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрт тусгагдсан арга хэмжээ нь хууль тогтоомжид нийцсэн байх ёстой боловч нэг хөтөлбөрөөр оролцохыг хуулиар хориглоогүй тул нэр дэвшигчийн сонгох эрхийг хязгаарлахгүй байх ёстой (Сонгуулийн тухай хууль 11.1, Үндсэн хууль 16).
• Нэр дэвшигчийн тавигдах шаардлагыг хангаагүй гэж үзэн бүртгэхээс татгалзах нь тухайн хүний хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөж буй бол захиргааны акт хүчингүй болгох үндэслэл болно (Сонгуулийн тухай хууль 158.1).