Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр тооцох үндэслэл болон захиргааны шийтгэлийн өршөөл үзүүлэх хууль зүйн хязгаарлалтын маргаан. Татварын байцаагч нь нэхэмжлэгч компанийн уурхайн талбайд өөрөө эсвэл бусдаар олборлолт хийгээгүй, жонш бусдаас худалдан авсан гэдгийг нотлох баримт дутмаг байхад татварын зөрчил тогтоож, нөхөн төлбөр, торгууль, алданги ногдуулсан. Нэхэмжлэгч энэхүү актыг хууль бус гэж үзэн шүүхэд хандсан боловч доод шатны шүүхүүд нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Татварын байцаагчийн актыг хүчингүй болгохыг шаардсан. Ашигт малтмалын тухай хуулийн заалтыг буруу тайлбарласан, зах зээлийн жишиг үнэ тодорхойлогдсон тохиолдолд "мэдүүлсэн орлого"-ор тооцох эрхгүй гэж үзсэн. Мөн олборлолт хийгээгүй, бусдаас жонш авсан гэдгээ нотолсон гэж үзсэн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Нэхэмжлэгч өөрийн уурхайн талбайд олборлолт хийгээгүй, бусдаар ажиллуулаагүй, мөн жонш бусдаас худалдан авсан гэдгээ нотлохгүй байгаа тул татвар төлөх үүрэгтэй гэж үзсэн. Зах зээлийн жишиг үнийг тогтоосон Засгийн газрын тогтоол хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан тул татварыг зөв тооцсон гэж тайлбарласан.

Шатуудын шийдвэр

Анхан болон давж заалдах шатны шүүхүүд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, татварын байцаагчийн тогтоосон төлбөрийг хэвээр үлдээсэн. Улсын дээд шүүх доод шатны шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Шүүх нэхэмжлэгч олборлолт хийгээгүй, бусдаас жонш авсан гэдгээ нотлохгүй байгаа тул татвар төлөх үүрэгтэй гэж үзсэн. Мөн зах зээлийн жишиг үнэ тодорхойлогдсон тохиолдолд хуульд зааснаар олон улсын зах зээлийн үнийг баримтлах ёстой бөгөөд "мэдүүлсэн орлого"-ор тооцох нь хууль бус гэж дүгнэсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Татвар төлөгч өөрийн уурхайн талбайд өөрөө эсвэл бусдаар олборлолт хийгээгүй, мөн бүтээгдэхүүн бусдаас худалдан авсан гэдгээ нотлох баримтгүй тохиолдолд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр төлөх үүрэгтэй гэж үзнэ (Ашигт малтмалын тухай хууль 47.1).
• Зах зээлийн жишиг үнийг тодорхойлох боломжгүй тохиолдолд л "мэдүүлсэн борлуулалтын орлого"-ор татвар тооцох боломжтой бөгөөд жишиг үнэ тодорхойлогдсон бол олон улсын зах зээлийн үнийг баримтлах ёстой (Ашигт малтмалын тухай хууль 47.2.1, 47.2.3).
• Захиргааны шийтгэл (торгууль, алданги) болон татварын нөхөн төлбөр нь өөр өөр эрх зүйн шинж чанартай тул өршөөл үзүүлэх тухай хууль нь зөвхөн захиргааны шийтгэлд хамаарах бөгөөд татварын нөхөн төлбөрт хамаарахгүй (Өршөөл үзүүлэх тухай хууль 1.1, 4.3, 10.2).