Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Өмгөөлөгч О.Ц нь News.mn, Urug.mn, Ikon.mn зэрэг мэдээллийн сайтуудад "Дээд шүүх Монгол Улсын эрх зүйн тогтолцоог үгүйсгэж байна уу" гарчигтай ярилцлага өгсөн. Уг ярилцлагатай холбогдуулан "Б" ХХК-ийн захирал Б.Б-ээс түүнийг Өмгөөллийн тухай хууль болон Өмгөөлөгчийн мэргэжлийн ёс зүйн дүрмийг зөрчсөн хэмээн Монголын Өмгөөлөгчдийн Холбооны Мэргэжлийн хариуцлагын хороонд гомдол гаргасан. Тус хорооноос О.Ц-г Өмгөөлөгчийн мэргэжлийн ёс зүйн дүрмийн 12.1-ийг зөрчсөн хэмээн тогтоож, Өмгөөллийн тухай хуулийн 31.3.1-д зааснаар "сануулах" хариуцлага хүлээлгэсэн.
• Нэхэмжлэгч: О.Ц нь Монголын Өмгөөлөгчдийн Холбооны Мэргэжлийн хариуцлагын хорооны 2022 оны МТ/33 дугаар тогтоолын 2, 3 дахь заалтыг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Тэрээр ярилцлага нь "нийгмээ эмчлэх, тогтолцооны алдаа, дутагдлыг засахын төлөө хууль зүйн шинжлэх ухааны хувьд тулгарч байгаа асуудлын талаар хуульчийн байр сууриа илэрхийлсэн" бөгөөд ямар зөрчил гаргасан нь тодорхойгүй, нотлох баримтгүй байхад хариуцлага хүлээлгэсэн нь үндэслэлгүй гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Монголын Өмгөөлөгчдийн Холбооны Мэргэжлийн хариуцлагын хороо нь О.Ц-ийн ярилцлагыг Өмгөөлөгчийн мэргэжлийн ёс зүйн дүрмийн 12.1-д заасан "шүүгч, прокурор, мөрдөгч, хууль сахиулагч болон шүүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэхэд оролцож байгаа бусад оролцогчид зүй бусаар нөлөөлөх эсхүл шийдвэр гаргасных нь төлөө тэднийг сайшаах, буруутгах хориглоно" гэсэн заалтыг зөрчсөн гэж үзсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2023-10-30, Дугаар: 221/ШШ2023/0021
• Шийдвэр: Монголын Өмгөөлөгчдийн Холбооны Мэргэжлийн хариуцлагын хорооны 2022 оны МТ/33 дугаар тогтоолын 2 болон 3 дугаар заалтыг хэвээр үлдээж, О.Ц-ийн гомдлын шаардлагыг хангахгүй орхисон.
• Үндэслэл: О.Ц-ийн ярилцлага нь Өмгөөлөгчийн мэргэжлийн ёс зүйн дүрмийн 12.1-д заасныг зөрчсөн тул хариуцлага хүлээлгэсэн нь үндэслэлтэй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2023-10-30, Дугаар: 221/ШШ2023/0021
• Гомдлол гаргагч: О.Ц
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцэхгүй, хэт нэг талыг барьсан, иргэдийн төлөөлөгчийн дүгнэлтийг сонсоогүй зэрэг хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, О.Ц-ийн гомдлыг хангахгүй орхисон.
• Үндэслэл: Өмгөөлөгч О.Ц-ийн ярилцлага нь Өмгөөлөгчийн мэргэжлийн ёс зүйн дүрмийн 12.1-д заасан хориглосон хэм хэмжээг зөрчсөн.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2023-10-30, Дугаар: 221/ШШ2023/0021
• Гомдлол гаргагч: О.Ц
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.2-т заасан шаардлагад нийцэхгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан.
• Шийдвэр: Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2023 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдрийн 221/ШШ2023/0021 дүгээр магадлалыг хэвээр үлдээж, гомдол гаргагч О.Ц-ийн давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Өмгөөлөгч О.Ц-ийн ярилцлага нь Улсын дээд шүүхийн шүүгчийг хэргийн оролцогчийн хүсэлтэд хариу өгсөнтэй холбогдуулан "шүүгчид хориглоно гэх заалтыг ноцтой зөрчсөн... мэргэжлийн ёс зүйн ноцтой алдаатай албан бичиг юм... шүүхүүдийн хараат бус үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс нөлөөлсөн" гэх зэргээр шууд буруутгасан агуулгатай байна.
• Өмгөөлөгчийн мэргэжлийн ёс зүйн дүрмийн 12.1-д шүүгч, прокурор, мөрдөгч, хууль сахиулагч болон шүүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэхэд оролцож байгаа бусад оролцогчид зүй бусаар нөлөөлөх эсхүл шийдвэр гаргасных нь төлөө тэднийг сайшаах, буруутгахыг хориглосон.
• Хэргийн оролцогчийн өнцгөөс шүүгчийг гаргасан шийдвэртэй нь холбогдуулан хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр дамжуулан буруутгах нь дээр дурдсан хориглосон үйл ажиллагаанд хамаарна.
• О.Ц-ийн "нийгмээ эмчлэх, тогтолцооны алдаа, дутагдлыг засахын төлөө хууль зүйн шинжлэх ухааны хувьд тулгарч байгаа асуудлын талаар хуульчийн байр сууриа илэрхийлсэн" гэх тайлбарыг хүлээн авах үндэслэлгүй. Учир нь энэ нь үйлчлүүлэгчийнхээ хүсэлтээр хэргийн оролцогчийн байр сууринаас хийгдсэн ярилцлага байна.
• Мэргэжлийн хариуцлагын хорооны тогтоолын үндэслэх хэсэгт зөрчил нь Өмгөөлөгчийн мэргэжлийн ёс зүйн дүрмийн 12.1-д заасан зөрчилд хамаарч байгаа талаар тодорхой тусгаж, дүгнэсэн тул "дүгнэлт хийлгүйгээр шууд хариуцлага ногдуулсан" гэх гомдол үндэслэлгүй.
• Шүүгчийн албан чиг үүргийн дагуу бүрэн эрхийнхээ хүрээнд өргөдөл, гомдол, хүсэлтийг шийдвэрлэж, хариу хүргүүлж байгаа үйл ажиллагаа нь "шийдвэр"-т хамаарах бөгөөд үүнийг явцууруулан ойлгохгүй.
• Хавтаст хэрэгт иргэдийн төлөөлөгчийн дүгнэлт авагдсан бөгөөд давж заалдах шатны шүүхийн тэмдэглэлд дүгнэлт тусгагдсан, мөн Монгол Улсын шүүхийн тухай хуулийн 66.7-д зааснаар шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэлтийг магадлалын тодорхойлох хэсэгт бичиж, үндэслэлээ хянавал хэсэгт тусгасан тул "иргэдийн төлөөлөгчийн дүгнэлтийг сонсоогүй, бичгээр дүгнэлтийг аваагүй шийдвэр гаргасан нь үндэслэлгүй" гэх гомдол хүлээн авах боломжгүй.