Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Нийгмийн даатгалын шимтгэлийг буцаан олгох эрх зүйн үндэслэл, захиргааны байгууллагын үйл ажиллагааны хууль ёсны байдал. Хил хамгаалах байгууллагаас гадаадын иргэн, харьяатын байгууллагад шилжин ажилласан хугацааг цэргийн жинхэнэ алба хаасанд тооцох тухай хууль батлагдсан ч, энэ нь төлсөн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг буцаан олгох үндэслэл болох эсэхийг маргаан болгосон.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хилийн цэргийн алба хаагчдын ажилласан хугацааг цэргийн жинхэнэ алба хаасанд тооцох хуулийн зохицуулалтыг үндэслэн төлсөн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг буцаан олгохыг шаардсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Хилийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хууль нь зөвхөн ажилласан жилийг тооцохтой холбоотой бөгөөд шимтгэлийг буцаан олгох тухай заагаагүй, мөн Нийгмийн даатгалын тухай хуульд илүү төлсөн шимтгэлийг эгүүлэн авах зөвхөн тодорхой үндэслэл (байгууллагын буруу, илүү төлсөн гэх мэт) л заасан тул буцаан олгох эрх зүйн үндэслэл байхгүй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хангаж, давж заалдах шатны шүүх шийдвэрийг хүчингүй болгосон. Улсын дээд шүүх давж заалдах шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн, учир нь хилийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хууль нь зөвхөн ажилласан жилийг тооцохтой холбоотой эрх зүйн зохицуулалт байсан тул нийгмийн даатгалын шимтгэлийг буцаан олгох үндэслэл болохгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хилийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн зохицуулалт нь ажилласан жилийг тооцохтой холбоотой бөгөөд шимтгэлийг буцаан олгох тухай заагаагүй тул иргэдээс төлсөн шимтгэлийг буцаан олгохыг даалгах үндэслэлгүй (Монгол Улсын Хилийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хууль 1).
• Нийгмийн даатгалын шимтгэлийг буцаан төлөх, эгүүлэн авах эрхийг Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 19 дүгээр зүйлд заасан тодорхой үндэслэлээс (байгууллагын буруугаар учирсан хохирол, илүү төлсөн шимтгэл) өөрөөр зохицуулаагүй тул захиргааны байгууллага хуульд үндэслэх зарчмыг баримтласан байна (Нийгмийн даатгалын тухай хууль 19.3, 19.4).
• Захиргааны байгууллагын шийдвэр нь хуульд үндэслэх зарчмыг баримтласан тул хууль ёсны захиргааны акт болно (Захиргааны ерөнхий хууль 4.2.1).