Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Татварын хяналт шалгалтын хүрээнд нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, орон сууц хувьчлах үйл явцтай холбоотой эрх зүйн маргаан үүссэн. Татварын байцаагч томилолтод заасан хяналтын төрлөөс гадна бодит байдал дээр иж бүрэн шалгалт хийж, татварын ногдуулалтын үндэслэлийг буруу тодорхойлсон. Нэхэмжлэгч гадаадын компаниудаас үйлчилгээ авахдаа татварыг суутган төлөх үүргээ биелүүлээгүй, мөн орон сууц хувьчлах хуулийг татварын харилцаанд буруу хэрэглэснийг эсэргүүцэв.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Татварын байцаагчийн акт үндэслэлгүй, гадаад ярианы төлбөр нь Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт хийгдсэн үйлчилгээ биш тул татвар ногдуулах үндэслэлгүй, мөн орон сууц хувьчлах хууль татварын эрх зүйн харилцаанд хамаарахгүй гэж үзэв.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Гадаадын компаниуд нэхэмжлэгчээр дамжуулан үйлчилгээ үзүүлж байгаа тул энэ нь Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт гүйцэтгэсэн үйлчилгээнд хамаарах бөгөөд татвар төлөх үүрэгтэй, орон сууц хувьчлах нь төрийн болон иргэдийн харилцаа тул татварын хуулиар зохицуулагдана гэж үзэв.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, татварын төлбөрийг бууруулсан ч нотлох баримт дутуу, эрх зүйн дүгнэлт өгөөгүй тул давж заалдах шатны шүүх шийдвэрийг хүчингүй болгож дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. Улсын дээд шүүх давж заалдах шатны магадлалыг хэвээр үлдээв. Учир нь нэхэмжлэгч гадаадын компаниудаас үйлчилгээ авахдаа нэмэгдсэн өртгийн албан татварыг үнэ дээр нь нэмж авч төсөвт төлөх суутган төлөгчийн үүргээ биелүүлээгүй байсан тул татвар ногдуулах үндэслэл бүрдсэн гэж дүгнэв. Мөн шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн, нотлох баримт дутуу бүрдүүлсэн нь шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болсон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гадаад улсын компаниуд нэхэмжлэгчээр дамжуулан үйлчилгээ үзүүлж байгаа тохиолдолд энэ нь Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуулийн 7.3.5, 7.4.9-д заасан бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авахтай адилтгаж үзэх ёстой.
• Нэхэмжлэгч гадаадаас үйлчилгээ авахдаа нэмэгдсэн өртгийн албан татварыг үнэ дээр нь нэмж авч төсөвт төлөх суутган төлөгчийн үүргээ биелүүлээгүй тул Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хууль 16.1.2-т заасныг зөрчсөн гэж дүгнэв.
• Орон сууц хувьчлах тухай хууль нь төрийн өмчийн харилцааг зохицуулдаг бөгөөд татварын ногдуулалт нь татварын хууль тогтоомжоор зохицуулагдах ёстой тул эдгээрийг хольж хэрэглэсэн нь анхан шатны шүүхэд эрх зүйн дүгнэлт өгөөгүй байх шалтгаан болсон (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 107.4).