Увс аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Зээлийн гэрээний үүргийг хамтран хүлээсэн этгээдийн хариуцлагын хэлбэр, үүрэг дуусгавар болох нөхцөлийн эрх зүйн маргаан. Үндсэн зээлдэгч нас барснаар зээлийн үүрэг дуусгавар болсон эсэх, мөн хамтран зээлдэгч нь зээлийн мөнгөг бие даан аваагүй, орлогоо барьцаалаагүй тохиолдолд түүнд зээлийн үүргийг хамааруулах эсэхийг шүүх хянав. Нэхэмжлэгч нь хамтран зээлдэгчийн нэгэн адил эрх үүрэг хүлээсэн гэж үзэн нэхэмжлэл гаргасан бол хариуцагч нь зээлийн гэрээг уншиж чадаагүй, мөнгө аваагүй гэж эсэргүүцэв.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хамтран зээлдэгч нь гэрээнд зааснаар зээлдэгчийн нэгэн адил эрх үүрэг хүлээсэн тул үндсэн зээлдэгч нас барсан ч үүргийг бүхэлд нь хариуцах ёстой. Иргэний хууль 453.1, Банкны хууль 20.7, 20.8, 19.1-ийг үндэслэн нэхэмжлэлийг хангуулахыг хүссэн.
• Хариуцагч: Банкны ажилтан худал мэдээлэл өгсөн тул гэрээг уншиж чадаагүй, зээлийн мөнгө аваагүй. Үндсэн зээлдэгч байхгүй бол банк эрсдэлээ өөрсдөө даах ёстой. Зөвхөн тодорхой хэмжээний төлбөр хийсэн боловч зээлийн үүргийг бүрэн хүлээх хүсэл зориг илэрхийлээгүй гэж үзэж нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Давж заалдах шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхив. Зээлдүүлэгч нь зээлийн мөнгөг зөвхөн үндсэн зээлдэгчийн дансанд шилжүүлсэн, хамтран зээлдэгчийн орлого, хөрөнгийг барьцаалаагүй байсан тул хамтран зээлдэгч нь зээлийг авах хүсэл зориг илэрхийлээгүй гэж үзэв. Иймд хамтран зээлдэгчийн үүргийг хариуцуулах эрх зүйн суурь байхгүй гэж дүгнэв. Мөн зээлдэгч нас барснаар цалингийн зээлийн үүрэг түүний хувийн байдалтай салшгүй холбоотойгоор дуусгавар болсон тул хамтран зээлдэгчид үүргийг шилжүүлэх боломжгүй гэж тогтоов.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Цалингийн зээлийн үүрэг нь зээлдэгчийн хувийн байдалтай салшгүй холбоотой тул зээлдэгч нас барсан тохиолдолд тухайн үүрэг дуусгавар болно. Хамтран зээлдэгч нь зээлдэгчийн нэгэн адил эрх үүрэг хүлээсэн гэж гэрээнд заасан ч, хамтран зээлдэгчийн өөрийн орлого, хөрөнгийг барьцаалаагүй, зээлийг авах хүсэл зориг илэрхийлээгүй бол түүнд зээлийн үүргийг хамааруулах боломжгүй. (Иргэний хууль 240.1.2, 451.1)
• Зээлийн гэрээнд хамтран зээлдэгчийн хариуцлагын хэлбэр (барьцаа, батлан даалт г.м) тодорхой тусгаагүй, зөвхөн "нэгэн адил эрх үүрэг" гэж ерөнхий заасан бол тухайн гэрээ нь үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах эрх зүйн суурь болж чадахгүй. Зээлдүүлэгч нь зөвхөн үндсэн зээлдэгчийн орлого, хүсэлтийг үндэслэн зээл олгосон бол хамтран зээлдэгчид зээлийн үүргийг хүлээлгэх хууль зүйн үндэслэлгүй. (Иргэний хууль 451.1, 451.2)