Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Монгол Улсын Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан Н.М нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, банк дахь чөлөөт мөнгөн хөрөнгийг арилжааны банкуудад хугацаатай байршуулах үйл ажиллагааг бие даан шийдвэрлэж, 2013-2016 онуудад 121 ширхэг мөнгөн хадгаламжийг хугацааны өмнө буцаан татсаны улмаас 4.664.017.501,15 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэгт холбогдсон.
• Нэхэмжлэгч: Нийслэлийн прокурорын газр - Н.Мын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан "эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах" гэмт хэрэгт тооцож яллах дүгнэлт үйлдэж шүүхэд шилжүүлсэн.
• Хариуцагч: Н.М - албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласангүй, хууль зүйн үндэслэлтэй дүгнэлт өгөх шаардлагатай гэж үзсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Шийдвэр: Сүхбаатар дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх прокуророос яллагдагч Н.Мад Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан яллах дүгнэлт үйлдэж шүүхэд шилжүүлсэн боловч Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан шаардлага нөхцөл хангагдаагүй, шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагааг хийлгэх, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн гэж үзсэн.
• Үндэслэл: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.5-д заасан гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн чанар, хэр хэмжээг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хангалттай тогтоож ирүүлээгүй байна.

⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР

• Гомдлол гаргагч: Нийслэлийн прокурорын газр
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт Эрүүгийн хуулийн 16.2 дугаар зүйлийг буруу хэрэглэсэн, хууль зүйн үндэслэлтэй дүгнэлт өгөх шаардлагатай гэж үзсэн.
• Шийдвэр: Сүхбаатар дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018 оны 2 дугаар сарын 9-ний өдрийн 242 дугаар шүүгчийн захирамжийг хэвээр үлдээж, прокурор Т.Оргил-Очир, Д.Ширэндэв нарын хамтран бичсэн 2018 оны 3 дугаар сарын 1-ний өдрийн 10 дугаар эсэргүүцлийг хэрэгсэхгүй болгосон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Анхан шатны шүүх прокуророос яллагдагч Н.Мад Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан яллах дүгнэлт үйлдэж шүүхэд шилжүүлсэн боловч Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан шаардлага нөхцөл хангагдаагүй, шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагааг хийлгэх, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн гэж үзсэн.
• Шинжээч Ө.Гантөрийн дүгнэлтээр хохирлын хэмжээг 4.664.017.501,15 төгрөг гэж тодорхойлон заасан нь Шүүхийн шинжилгээний тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.3 "Шинжээчийн дүгнэлтийг шинжээчийн хувийн болон байгууллагын тэмдгээр баталгаажуулснаар хүчинтэйд тооцно..." гэсэн хуулийн заалттай зөрчилдөж байгааг тэмдэглэсэн.
• Прокуророос хохирлын хэмжээг шинжээч Ш.Хандсүрэн, Б.Халиунаа, Б.Буян нарын огноо дугааргүй, хохирлын хэмжээг нэгтгэн дүгнээгүй хэмжээг үндэслэн /зөвхөн шинжээчийг байцаасан тэмдэглэлд нийт 4.664.017.501,15 төгрөг гэж дүгнэсэн/ тодорхойлогдоогүй дүнгээр хохирлын хэмжээг дүгнэсэн нь Шүүхийн шинжилгээний тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1.5 дахь хэсэгт "шинжээчийн дүгнэлт" гэж шинжээч өөрийн тусгай мэдлэгийн хүрээнд хийсэн шинжилгээний явц, үр дүнг тусгасан нотлох баримтын эх сурвалж болох баримт бичгийг..." ойлгох бөгөөд үр дүнг дүгнэлтэд бүрэн тусгалгүйгээр зөвхөн байцаагдсан тэмдэглэлдээ үр дүнг нэгтгэсэн нь учир дутагдалтай болсон.
• Монгол Улсын Хөгжлийн банкны тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1 дэх хэсэгт "Хөгжлийн банк нь энэ хуулийн 8.1-д заасан “Монгол Улсын хөгжлийн томоохон төсөл, хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх зорилго бүхий энэ хуульд заасан үйл ажиллагааг эрхлэх тусгайлсан чиг үүрэгтэй ашгийн төлөө төрийн өмчит хуулийн этгээд байна” гэж, Авлигын эсрэг хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1 дэх хэсэгт "Доор дурдсан этгээд энэ хуулийн үйлчлэлд хамаарна: ..., 4.1.3-д “төрийн болон орон нутгийн өмчит, төрийн болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн удирдах болон компанийн эрх бүхий албан тушаалтан”..., 4.1.5-д “улсын болон орон нутгийн төсвөөс санхүүжилт авч төрийн тодорхой чиг үүргийг хууль тогтоомжийн дагуу гүйцэтгэж байгаа төрийн бус байгууллагын удирдах албан тушаалтан” гэж, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.4 дэх хэсэгт “нийтийн албан тушаалтан” гэж энэ хуулийн 4.1-д заасан этгээдийг; 4 дүгээр зүйлийн 4.1 дэх хэсэгт “Энэ хуулийн үйлчлэлд Авлигын эсрэг хуулийн 4 дүгээр зүйлд заасан албан тушаалтан хамаарна” гэж тус тус заасан.
• Прокуророос Монгол Улсын Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан Н.Мын үйлдлийг Шинэчлэн найруулсан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйл /Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах/-д тодорхойлон заасан “Нийтийн албан тушаалтан...” гэх шинжид хамруулсан атлаа Монгол Улсын Хөгжлийн банкны Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга Б.Ш, Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн гишүүн Ч.О /ажлаасаа чөлөөлөгдсөн байсан/ нарын үйлдлийг 2002 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан Төрийн бус байгууллага аж ахуйн нэгжийн албан тушаалтан гэж зүйлчилсэн нь ойлгомжгүйгээс гадна Б.Ш, Ч.Отгочулуу нарын албан тушаалын байдал нь Авлигын эсрэг хууль, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн үйлчлэлд хамрагдах эсэх талаар хууль зүйн үндэслэлтэй дүгнэлт өгөх шаардлагатай.