Гэрээний шаардах эрх шилжүүлэх (Цесси): Хууль зүйн зохицуулалт ба практик зөвлөмж

Шаардах эрх шилжүүлэх (Цесси) нь хууль, гэрээ, үүргийн мөн чанарт харшлахгүй бол үүрэг гүйцэтгэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр хийгдэж болох боловч мэдэгдэх үүрэг, хэлбэрийн шаардлага, дагалдах эрхийн шилжилт зэргийг чанд баримтлах ёстой.

Хууль зүйн үндэслэл

Үндсэн зохицуулалт

Иргэний хуулийн 123.2-т зааснаар хууль, гэрээ буюу үүргийн мөн чанарт харшлахгүй бол шаардах эрх эзэмшигч нь үүрэг гүйцэтгэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр эрхээ шилжүүлж болно. Иргэний хууль, 123.2 Энэ нь цессийн үндсэн зарчим бөгөөд үүрэг гүйцэтгэгчийн оролцоогүйгээр эрх шилжих боломжийг олгодог.

Мэдэгдэх үүрэг ба эрх зүйн үр дагавар

Шаардах эрх шилжих тухай үүрэг гүйцэтгэгчид мэдэгдэх хүртэл тэрээр анхны үүрэг гүйцэтгүүлэгчийн өмнө гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэнэ. Иргэний хууль, 123.1 Хэрэв мэдэгдээгүй бол үүрэг гүйцэтгэгч хуучин эзэмшигчид төлбөрөө төлж, үүргээсээ чөлөөлөгдөх эрсдэлтэй. Мөн үүрэг гүйцэтгэгч нь шаардах эрх шилжих тухай мэдэгдэл хүлээн авах үеийн бүх татгалзал, хариу шаардлагыг шинэ үүрэг гүйцэтгүүлэгчид гаргах эрхтэй. Иргэний хууль, 123.4

Хэлбэрийн шаардлага

Хууль буюу гэрээнд заасан хэлбэрээр хийх хэлцлийн хувьд шаардах эрхийг шилжүүлэхдээ уг хэлцлийг хийсэн хэлбэрээр шилжүүлнэ. Иргэний хууль, 123.8 Жишээ нь, үл хөдлөх эд хөрөнгийн худалдах-худалдан авах гэрээг бичгээр хийсэн бол шаардах эрх шилжүүлэх гэрээг мөн бичгээр байгуулах ёстой. Шүүхийн практикт энэ шаардлагыг зөрчсөн тохиолдолд гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл болдог. Тогтоол #5090

Дагалдах эрхийн шилжилт

Шаардах эрхийг шинэ үүрэг гүйцэтгүүлэгчид шилжүүлснээр түүнтэй холбоотой бусад эрх болон түүнийг хангах арга нэгэн зэрэг шилжинэ. Иргэний хууль, 123.6 Үүнд:

• Барьцааны эрх: Үүрэг гүйцэтгүүлэгч барьцаагаар хангагдах шаардлагыг гуравдагч этгээдэд шилжүүлэхэд барьцааны эрх шинэ үүрэг гүйцэтгүүлэгчид шилжинэ. Иргэний хууль, 155.1
• Батлан даалт: Үндсэн үүрэг гүйцэтгэгчийн өрийг хүчингүй болгосноор батлан даагч буюу баталгаа гаргагч үүргээс чөлөөлөгдөнө. Иргэний хууль, 239.4
• Ипотек: Ипотек болон түүний үндэслэл болж байгаа шаардлага нь гагцхүү өөр этгээдэд нэгэн зэрэг хамтдаа шилжиж болно. Иргэний хууль, 172.1

Өр шилжих (Делегаци)

Шаардах эрх шилжихээс ялгаатай нь өр шилжихэд үүрэг гүйцэтгүүлэгчийн зөвшөөрөл шаардлагатай. Эзэмшигчтэй нь тохиролцсоноор үүрэг гүйцэтгэгчийн өрийг гуравдагч этгээд шаардах эрхийг өөртөө шилжүүлэн авч үүрэг гүйцэтгэж болно. Иргэний хууль, 124.1 Өрийг шилжүүлснээр батлан даагч болон барьцаалуулагч харилцаагаа үргэлжлүүлэхээс татгалзсан бол шаардлагыг хангахад чиглэгдсэн барьцаа, батлан даалт, баталгаа, банкны баталгаа дуусгавар болно. Иргэний хууль, 124.3

Гуравдагч этгээдэд ашигтай гэрээ

Хууль буюу гэрээнд өөрөөр заагаагүй, эсхүл үүргийн мөн чанарт харшлахгүй бол гуравдагч этгээдэд ашигтай гэрээний үүрэг гүйцэтгүүлэгч, гуравдагч этгээдийн аль нь ч үүргийн гүйцэтгэлийг үүрэг гүйцэтгэгчээс шаардах эрхтэй. Иргэний хууль, 203.1 Энэ нь гэрээгээр гуравдагч этгээдэд шууд шаардах эрх олгосон тохиолдолд хамаарна.

Хязгаарлалт ба үл хамаарах тохиолдол

Гэрээгээр хязгаарлах

Үүрэг гүйцэтгэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол хөндөгдөхөөр бол шаардах эрх шилжүүлэхийг гэрээгээр хязгаарлаж болно. Иргэний хууль, 123.3 Шүүхийн практикт зээлийн гэрээний 3.1.9-д заасан "гэрээний нэг тал нь нөгөө талаас бичгээр зөвшөөрөл аваагүй тохиолдолд гэрээгээр хүлээсэн эрх, үүргээ ямарваа нэг хэлбэрээр гуравдагч талд шилжүүлж, залгамжлуулж болохгүй" гэсэн заалтыг зөрчсөн эсэхэд дүгнэлт хийгээгүйгээс хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан тохиолдол байдаг. Тогтоол #7206

Үүргийн мөн чанарт харшлах

Хууль, гэрээ буюу үүргийн мөн чанарт харшлахгүй бол шаардах эрх шилжүүлж болно. Иргэний хууль, 123.2 Жишээ нь, үүргийн гүйцэтгэл нь үүрэг гүйцэтгүүлэгчийн хувийн байдалтай салшгүй холбоотой тохиолдолд шаардах эрх шилжих боломжгүй.

Хуульд заасан хориглолт

Хуульд зааснаар буюу төрийн эрх бүхий байгууллага, шүүхийн шийдвэрийн үндсэн дээр шаардах эрхээ шилжүүлэхэд энэ зүйлд заасан журам нэгэн адил хамаарна. Иргэний хууль, 123.9

Практик алхамууд

Шаардах эрхийг хууль ёсны дагуу шилжүүлэн авах эсвэл шилжүүлэхдээ дараах дарааллыг баримтална:

1. Үндсэн гэрээний хязгаарлалтыг шалгах

Эхлээд үндсэн гэрээнд шаардах эрх шилжүүлэхийг хориглосон заалт байгаа эсэхийг шалгана. Хэрэв байгаа бол үүрэг гүйцэтгэгчээс бичгээр зөвшөөрөл авах шаардлагатай. Иргэний хууль, 123.3

2. Шаардах эрх шилжүүлэх гэрээ байгуулах

Гэрээнд дараах зүйлсийг заавал тусгана:

• Аль гэрээний үндсэн дээр үүссэн ямар эрх шилжиж байгаа (хэмжээ, хугацаа, үүргийн мөн чанар)
• Эрх шилжүүлсний хариу төлбөр (үнэ төлбөртэй эсвэл төлбөргүй)
• Холбогдох баримт бичгүүдийг хүлээлгэн өгөх нөхцөл
• Талуудын хариуцлага (жишээ нь, шилжүүлсэн шаардах эрх бодит бус, зохиомол бол шилжүүлэгчийн хариуцлага)
• Гэрээг үндсэн гэрээний хэлбэрээр байгуулах Иргэний хууль, 123.8

3. Үүрэг гүйцэтгэгчид мэдэгдэх

Мэдэгдэл хүргүүлэх нь хамгийн чухал алхам юм. Мэдэгдлийг баталгаат шуудан эсвэл албан бичгээр хүргүүлж, хүлээн авсан баримтыг хадгална. Мэдэгдээгүй тохиолдолд үүрэг гүйцэтгэгч анхны үүрэг гүйцэтгүүлэгчид үүргээ гүйцэтгэсэн бол түүнийг хүчин төгөлдөр гэж үзнэ. Иргэний хууль, 123.1

4. Дагалдах эрхийг шилжүүлэх

Шаардах эрх шилжихэд түүнийг хангах арга болох барьцаа, батлан даалт, ипотек зэрэг нь автоматаар шилжинэ. Иргэний хууль, 123.6 Гэхдээ үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны хувьд улсын бүртгэлд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай. Иргэний хууль, 172.2

5. Шаардах эрхээ хэрэгжүүлэх

Шинэ үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь үүрэг гүйцэтгэгчээс үүргийн гүйцэтгэлийг шаардах эрхтэй. Хэрэв үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ биелүүлэхгүй бол шүүхэд нэхэмжлэл гаргах, гэрээнд заасан хариуцлагыг хэрэгжүүлэх зэрэг арга хэмжээ авна.

Шүүхийн практик

Шүүхийн шийдвэрүүдээс харахад шаардах эрх шилжих харилцааг дараах байдлаар тайлбарлаж байна:

Шаардах эрх шилжүүлэх гэрээний хүчин төгөлдөр байдал

Тогтоол #7206 дугаартай хэрэгт шүүх шаардах эрх шилжүүлэх гэрээний хүчин төгөлдөр байдлыг бүрэн дүгнээгүй, зээлийн гэрээнд эрх шилжүүлэхийг хориглосон заалт байгаа эсэх, шаардах эрх шилжүүлсэн талаар хариуцагчид мэдэгдсэн эсэх, Иргэний хуулийн 123.4-т заасан эрхийг хязгаарласан эсэхэд үнэлэлт өгөөгүй тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. Энэ нь:

• Гэрээний хэлбэрийн шаардлагыг хангасан эсэх Иргэний хууль, 123.8
• Эрх шилжүүлэхийг хориглосон заалт байгаа эсэх Иргэний хууль, 123.3
• Үүрэг гүйцэтгэгчид мэдэгдсэн эсэх Иргэний хууль, 123.1 зэрэг нь гэрээний хүчин төгөлдөр байдалд нөлөөлөх чухал хүчин зүйлс болохыг харуулж байна.

Орон сууцны шаардах эрх шилжүүлэх

Тогтоол #10218 дугаартай хэрэгт иргэн С нь Г-ээс У-тай байгуулсан орон сууц захиалгын гэрээний эрхийг шилжүүлэн авсан. Г-ийн шаардах эрх С-д шилжсэн тул тэрээр худалдах-худалдан авах гэрээний худалдан авагчийн эрх, үүргийг хэрэгжүүлэх эрхтэй гэж шүүх үзсэн. Гэвч орон сууцны үнэ бүрэн төлөгдөөгүй тул өмчлөх эрхийн гэрчилгээг шаардах эрхгүй гэж дүгнэсэн. Энэ нь шаардах эрх шилжихэд анхны гэрээний дагуу хүлээсэн үүрэг (төлбөр төлөх) мөн шинэ үүрэг гүйцэтгүүлэгчид шилжиж болохыг харуулж байна.

Үүрэг гүйцэтгүүлэгчийн заасан этгээдэд төлөх

Тогтоол #7032 дугаартай хэрэгт зээлдэгч нь зээлийн мөнгийг зээлдүүлэгчийн заасан гуравдагч этгээдийн дансанд шилжүүлсэн нь үүргээ гүйцэтгэсэн гэж үзэх үндэслэл болно гэж дүгнэжээ. Энэ нь Иргэний хууль, 211.1-д заасан үүргийн гүйцэтгэлийг үүрэг гүйцэтгүүлэгчид, эсхүл хууль, гэрээ буюу шүүх, арбитрын шийдвэрт заасан эрх бүхий этгээдэд хүлээлгэж өгнө гэсэн заалтад нийцэж байгаа юм.

Компани өөрчлөн байгуулагдах үеийн эрх залгамжлал

Тогтоол #4934 дугаартай хэрэгт Бусана ХХК нь Б К ХХК-д төсөл хэрэгжүүлэх эрхийг шилжүүлсэн тул Б К ХХК нь өмнөх компанийн байгуулсан орон сууц захиалгын гэрээний үүргийг (байр хүлээлгэн өгөх) хариуцан гүйцэтгэх ёстой гэж шүүх үзсэн.

Шаардах эрх шилжүүлсэн ч төлбөрийг хуучин үүрэг гүйцэтгүүлэгчид төлсөн тохиолдол

Тогтоол #5091 дугаартай хэрэгт "Хадгаламж банк" болон "Ж" ХХК-ийн хооронд байгуулсан шаардах эрх шилжүүлэх гэрээний дагуу 7 иргэнээс авах төлбөрийн эрх банкинд шилжсэн. Гэвч нэр бүхий иргэд төлбөрөө "Ж" ХХК-д төлсөн нь шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон тул банкны эрх хүлээн авагч уг мөнгийг "Ж" ХХК-аас үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж нэхэмжилсэн. Шүүх "Ж" ХХК-аас 88,330,658 төгрөг гаргуулж, банкинд олгохоор шийдвэрлэсэн. Энэ нь шаардах эрх шилжсэнээс хойш хуучин үүрэг гүйцэтгүүлэгч төлбөрийг хүлээн авсан бол үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэх үндэслэл болдгийг харуулж байна.

Түгээмэл асуултууд (FAQ)

Асуулт 1: Шаардах эрхээ шилжүүлэхэд үүрэг гүйцэтгэгчийн зөвшөөрөл заавал шаардлагатай юу? Хариулт: Үгүй. Иргэний хуулийн 123.2-т зааснаар хууль, гэрээ, үүргийн мөн чанарт харшлахгүй бол үүрэг гүйцэтгэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр шаардах эрхээ шилжүүлж болно. Гэхдээ гэрээнд "эрх шилжүүлэхийг хориглосон" заалт байгаа бол зөвшөөрөл авах шаардлагатай. Иргэний хууль, 123.3

Асуулт 2: Шаардах эрх шилжүүлэх гэрээг ямар хэлбэрээр байгуулах ёстой вэ? Хариулт: Үндсэн гэрээг бичгээр байгуулсан бол шаардах эрх шилжүүлэх гэрээг мөн бичгээр байгуулна. Иргэний хууль, 123.8 Жишээ нь, үл хөдлөх эд хөрөнгийн худалдах-худалдан авах гэрээг бичгээр хийсэн бол шаардах эрх шилжүүлэх гэрээг мөн бичгээр, нотариатаар гэрчлүүлсэн бол нотариатаар гэрчлүүлэх шаардлагатай.

Асуулт 3: Үүрэг гүйцэтгэгчид мэдэгдэхгүйгээр шаардах эрхээ шилжүүлсэн бол ямар эрсдэлтэй вэ? Хариулт: Мэдэгдээгүй тохиолдолд үүрэг гүйцэтгэгч анхны үүрэг гүйцэтгүүлэгчид үүргээ гүйцэтгэсэн бол түүнийг хүчин төгөлдөр гэж үзнэ. Иргэний хууль, 123.1 Ингэснээр шинэ үүрэг гүйцэтгүүлэгч шаардах эрхээ алдаж, хуучин үүрэг гүйцэтгүүлэгчээс төлбөрөө нэхэмжлэх шаардлагатай болдог.

Асуулт 4: Шаардах эрх шилжихэд барьцаа, батлан даалт зэрэг дагалдах эрхүүд автоматаар шилжих үү? Хариулт: Тийм. Шаардах эрхийг шинэ үүрэг гүйцэтгүүлэгчид шилжүүлснээр түүнтэй холбоотой бусад эрх болон түүнийг хангах арга нэгэн зэрэг шилжинэ. Иргэний хууль, 123.6 Гэхдээ үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны хувьд улсын бүртгэлд бүртгүүлэх шаардлагатай. Иргэний хууль, 172.2

Асуулт 5: Шаардах эрх шилжүүлэх гэрээгээр шилжүүлсэн авлага бодит бус, зохиомол бол яах вэ? Хариулт: Шаардах эрх шилжүүлэх гэрээнд талууд хариуцлагын нөхцөлийг тусгаж болно. Жишээ нь, шилжүүлсэн авлага бодит бус, зохиомол бол шилжүүлэгч нь хариуцлага хүлээхээр зааж болно. Тогтоол #8173 дугаартай хэрэгт нэхэмжлэгч шаардах эрх шилжүүлэх гэрээний 5.1 дэх хэсэгт заасны дагуу нэхэмжлэл гаргасан боловч аль авлагыг ямар шалтгаанаар авах боломжгүй буюу бодит бус, зохиомол авлагын тухайд шаардах эрх шилжүүлсэн талын үүрэг зөрчсөн байдлыг тодорхой заагаагүй тул нэхэмжлэлийг хангахгүй орхисон.

Дүгнэлт / Гол санаа

Шаардах эрх шилжүүлэх (цесси) нь иргэний эрх зүйн чухал институт бөгөөд зөв хэрэглэвэл бизнесийн эргэлтийг түргэсгэх, үүргийн гүйцэтгэлийг хангах үр дүнтэй хэрэгсэл болдог. Гэхдээ дараах гол зарчмуудыг баримтлах нь чухал:

1. Хууль, гэрээ, үүргийн мөн чанарт харшлахгүй байх - Шаардах эрх шилжүүлэх боломжгүй тохиолдлуудыг урьдчилан шалгах Иргэний хууль, 123.2
2. Хэлбэрийн шаардлагыг чанд баримтлах - Үндсэн гэрээний хэлбэрээр гэрээг байгуулах Иргэний хууль, 123.8
3. Үүрэг гүйцэтгэгчид албан ёсоор мэдэгдэх - Мэдэгдэл хүргүүлсэн баримтыг хадгалах Иргэний хууль, 123.1
4. Дагалдах эрхүүдийг хамт шилжүүлэх - Барьцаа, батлан даалт, ипотек зэрэг эрхүүд автоматаар шилжих боловч бүртгэлийн шаардлагыг хангах Иргэний хууль, 123.6, Иргэний хууль, 172.2
5. Үүрэг гүйцэтгэгчийн татгалзал, хариу шаардлагыг харгалзан үзэх - Шинэ үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь анхны үүрэг гүйцэтгүүлэгчид гаргаж болох байсан бүх татгалзлыг хүлээн авах эрсдэлтэй Иргэний хууль, 123.4

Шүүхийн практикаас харахад шаардах эрх шилжүүлэх гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, мэдэгдэх үүрэг, хэлбэрийн шаардлага зэрэг асуудлууд маргааны гол үндэслэл болдог. Иймд дээрх алхамуудыг чанд баримталж, шаардлагатай тохиолдолд хууль зүйн мэргэжилтний зөвлөгөө авах нь зүйтэй.