Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн дагуу тэжээгчээ алдсаны тэтгэмжийг насанд хүрсэн иргэдэд нөхөн олгох эрх зүйн үндэслэл, хөөн хэлэлцэх хугацааны хэрэглэгдэхүйц байдлыг маргасан хэрэг. Даатгуулагч нас барсны дараа тэтгэмжийг зогсоосон ч нэхэмжлэгч нар бага насандаа асрамжийн газарт шилжсэн тул эрхээ хэрэгжүүлэх боломжгүй байсан бөгөөд захиргааны байгууллага баримт бичиг, насны хязгаар гэх үндэслэлээр тэтгэмж олгохоос татгалзсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Нийгмийн даатгалын байгууллага тэтгэмжийг цаг тухайд нь олгоогүй, хүүхдийн ашиг сонирхлыг хамгаалах үүргээ биелүүлээгүй тул нөхөн олгохыг шаардсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Тэтгэмж нь 19 нас хүрээгүй хүүхдэд олгогддог бөгөөд нэхэмжлэгчид насанд хүрсэн, мөн иргэний хуулийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан тул үүргээс татгалзах эрхтэй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүх нэхэмжлэлийг хангаж, тэтгэмжийг нөхөн олгохыг даалгасан. Улсын Дээд шүүх доод шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хүчингүй болгосон. Шүүх нь хүүхдийн ашиг сонирхлыг хамгаалах чиг үүргийн улмаас иргэний хуулийн ерөнхий хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарахгүй, нийгмийн даатгалын байгууллагын татгалзсан үйлдэл хууль бус, Үндсэн хуулийн зарчимд нийцэхгүй гэж дүгнэсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж авах эрх нь даатгуулагч нас барсан өдрөөс үүсэх бөгөөд хүүхэд 19 нас хүртэл эдлэх эрхтэй боловч насанд хүрсэн иргэн ч гэсэн хуульд заасан нөхцөл хангагдсан тохиолдолд нөхөн олгох эрхээ хэрэгжүүлж болно (Нийгмийн даатгалын тухай хууль 12.1, 20.3).
• Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийг зохих хугацаанд олгоогүй тохиолдолд үүсэх эрх зүйн харилцаанд иргэний хуулийн ерөнхий хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарахгүй (Иргэний хууль 74.1).
• Төр нь гэр бүл, хүүхдийн ашиг сонирхлыг хамгаалах үүрэгтэй бөгөөд нийгмийн даатгалын байгууллагын баримт бичиг алга болсон, насанд хүрсэн гэх үндэслэлээр тэтгэмж олгохоос татгалзах нь Үндсэн хуулийн зарчимд нийцэхгүй (Үндсэн хууль 16.11).