Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Орон нутгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын гишүүдэд олгох мөнгөн урамшуулалыг хасах, төсөвт өөрчлөлт оруулах болон тухайн урамшууллыг улс төрийн намдаа хандивлах шийдвэрийн хууль ёсны байдал, мөн хохирлын нөхөн төлбөрийг захиргааны хэргийн шүүх хянах эрхтэй эсэхийг маргасан хэрэг. Төлөөлөгчид урамшууллын мөнгийг намын бүлгээр дамжуулан хандивлах саналыг олонхийн саналаар баталж, Засаг даргад захирамжлуулсан нь намын дотоод асуудал мөн эсэх, мөн төлөөлөгчдийн хурал төсвийн асуудлыг бие даан шийдвэрлэх эрхтэй эсэхийг шүүх хянажээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Дүүргийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын урамшуулалыг хассан тогтоолыг хүчингүй болгож, төсөвт дахин тусгах, мөн урамшууллын мөнгийг намдаа хандивлахаар Засаг даргад захирамжлуулсан үйлдлийг хууль бус гэж тогтоолгох, хохирлыг нөхөн төлүүлэхийг шаардсан. Нийслэлийн хурлын тогтоолыг зөрчсөн, төлөөлөгчдийн эрхэнд халдсан гэж үзжээ.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Урамшуулал хасах, төсөвт өөрчлөлт оруулах шийдвэрийг хурлын бүрэн эрхийн хүрээнд, олонхийн саналаар хуулийн дагуу гаргасан. Урамшууллыг намдаа хандивлах асуудал нь улс төрийн намын дүрмээр зохицуулагдах намын дотоод асуудал бөгөөд Засаг дарга захиргааны акт гаргаагүй, зөвхөн намын даргын байр сууринаас хандсан тул хариуцлага хүлээх үндэслэлгүй гэж тайлбарласан.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. Учир нь төлөөлөгчдийн хурал орон нутгийн эдийн засаг, зохион байгуулалтын асуудлыг бие даан шийдвэрлэх эрхтэй бөгөөд урамшуулал хасах, төсвийн тодотгол хийх нь хуулийн зөрчил биш. Мөн урамшууллыг намдаа хандивлах нь намын дотоод зохион байгуулалтын асуудал тул Засаг даргын захиргааны үйлдэл гэж үзэх үндэслэлгүй, цаг хугацааны хувьд төсөвт өөрчлөлт оруулах боломжгүй гэж үзсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Орон нутгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал тухайн нутаг дэвсгэрийн эдийн засаг, нийгмийн болон зохион байгуулалтын асуудлыг бие даан шийдвэрлэх бүрэн эрхтэй бөгөөд төлөөлөгчдийн урамшуулал хасах, төсөвт өөрчлөлт оруулах шийдвэр нь хуулийн хүрээнд хууль ёсны үйлдэл болно. (Монгол Улсын Засаг захиргаа нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль 18.1)
• Улс төрийн намын гишүүд урамшууллын мөнгийг намын бүлгээр дамжуулан хандивлах, намын дотоод асуудлыг шийдвэрлэх нь улс төрийн намын тухай хуулиар зохицуулагдах намын дотоод зохион байгуулалтын асуудал бөгөөд Засаг дарга ийм асуудалд захиргааны акт гаргасан гэж үзэх үндэслэлгүй. (Улс төрийн намын тухай хууль 11.2.9, 13.9, 18.2)
• Төлөөлөгчид урамшууллын мөнгийг хандивлахаар өмнө нь зөвшөөрсөн, гарын үсэг зурсан баримт байгаа тохиолдолд тухайн мөнгийг олгоогүй гэж маргах нь үндэслэлгүй бөгөөд хохирлыг намын талаас нэхэмжлэх эрхтэй.