Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Арилжааны банкнаас зээл олгохдоо зээлийн хүүгээс гадна "зээл олгосны шимтгэл" хэлбэрээр нэмэлт төлбөр авсан нь төв банкны гаргасан журмын заалтуудын хүрээнд явагдсан эсэх, мөн тухайн журам нь банкуудад шимтгэл авах эрхийг олгож байгаа эсэхэд төвлөрсөн эрх зүйн маргаан. Нэхэмжлэгч төв банкны журам нь хуульд заагаагүй шимтгэл авах эрхийг олгосон тул түүнийг хүчингүй болгохыг хүссэн бол хариуцагч байгууллага журам нь зөвхөн мэдээллийн ил тод байдлыг хангах зорилготой, шимтгэл авах эрхийг олгоогүй гэж эсэргүүцсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Төв банкны гаргасан журам нь Банкны тухай хууль, мөнгөн хадгаламж, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн заалттай зөрчилдөж, банкуудад шимтгэл, хураамж авах эрхийг хуулиар олгоогүй байхад олгосон мэт үйлчилж байгаа тул тухайн заалтуудыг хүчингүй болгохыг хүссэн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Маргаан бүхий журам нь банкуудад шимтгэл, хураамж авах зөвшөөрөл олгох эсвэл хэмжээг тогтоох эрх зүйн акт биш бөгөөд харилцагчдад санхүүгийн мэдээллийг ил тод хүргэх, хамгаалах зорилготой. Банкны зээлийн үйл ажиллагааны нөхцөл, шимтгэл авах эсэх нь Банкны тухай хуулийн дагуу банкны өөрийн бодлого, гэрээний нөхцөлөөр тодорхойлогддог тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх журмын зарим заалтыг түдгэлзүүлсэн бол давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Улсын дээд шүүх давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Учир нь маргаан бүхий журам нь арилжааны банкуудад зээлийн шимтгэл авах эрх зүйн үндэслэл болсон гэж үзэхээргүй бөгөөд зорилго нь зээлийн хүү, шимтгэл, хураамжийн мэдээллийг нийтэд нээлттэй, ойлгомжтой болгох, иргэдийн эрх ашгийг хамгаалахад чиглэсэн Төв банкны бүрэн эрхийн хүрээнд гарсан хэм хэмжээний акт юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зээлдүүлэгч зээл олгох нөхцөл, болзол, хүүгийн хэмжээг өөрөө тогтоож, зээлдэгчтэй харилцан тохиролцсоны үндсэн дээр зээл олгох үйл ажиллагаа явагддаг бөгөөд төв банкны гаргасан журам нь энэхүү эрхийг хязгаарлаагүй, зөвхөн мэдээллийн ил тод байдлыг хангах зорилготой. (Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хууль 21.1, 21.2)
• Төв банкны Ерөнхийлөгч банкны үйл ажиллагааны зохистой харьцаа, шаардлагыг тусгасан бодлого, дүрэм, журам гаргах бүрэн эрхтэй бөгөөд ийм журам нь иргэний эрх зүйн харилцаанд оролцогчдын эрхийг зөрчөөгүй, зөвхөн мэдээллийн нээлттэй байдлыг хангахад чиглэсэн бол хууль бус гэж үзэх үндэслэлгүй. (Төв банкны тухай хууль 28.1.2)
• Зээлийн хүү нь зээлийн үнэ бөгөөд зээлийн гэрээнд заасан бусад нөхцөл, шимтгэл, хураамжийн талаарх мэдээллийг ил тод болгох журам нь банкуудад шимтгэл авах эрхийг олгох эсвэл хэмжээг тогтоох эрх зүйн акт биш тул түүнийг хүчингүй болгох нэхэмжлэл үндэслэлгүй. (Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хууль 21.1, Төв банкны тухай хууль 28.1.2)