Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын хуралдаанаар багийн Засаг даргыг сонгох үед хуралдаанд оролцсон иргэдийн тоо болон саналын хувийг тооцох арга барилд маргаан үүсэв. Хуралдаанд албан ёсоор тухайн багт харьяалалгүй 5 иргэн оролцсон нь тогтоогдсон бөгөөд энэ нь нэр дэвшигчдийн авсан саналын зөрүүнд шууд нөлөөлсөн юм. Мөн хүчингүй саналын хуудсыг оруулан тооцохгүйгээр саналын хувийг гаргасан нь хуулийн шаардлагад нийцэхгүй байв.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Багийн Засаг даргаар сонгогдсон этгээдийн сонгуулийн үр дүнг хүчингүй болгож, тухайн шийдвэрийг цуцлахыг хүссэн. Үндэслэл нь хуралдаанд харьяалалгүй иргэн оролцсон, саналын хувийг буруу тооцсон явдал юм.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Хуралдааны дэг, бүртгэлийн баримт бичгийг дагасан гэж үзэж, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. Мөн шүүх хуралдааны явцад шинэ нотлох баримт ирсэн нь талуудын эрх тэгш байдлыг зөрчсөн гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан болон давж заалдах шатны шүүхүүд нэхэмжлэлийг хангаж, багийн хурлын тогтоол болон сумын Засаг даргын захирамжийн холбогдох хэсгийг хүчингүй болгосон. Улсын дээд шүүх доод шатны шийдвэрийг хэсчилж өөрчилсөн. Үүний шалтгаан нь доод шатны шүүхүүд "50-иас дээш хувийн санал авсан" гэсэн хуулийн заалтыг зөв тайлбарлаж, харьяалалгүй иргэний оролцоо нь саналын зөрүүнд нөлөөлсөн ч нэхэмжлэгчийн авсан санал ч мөн олонхийн буюу 50-иас дээш хувь аваагүй тул сонгогдсон гэж үзэх үндэслэлгүй болохыг тооцоогүй, мөн шийдвэрт хуулийн зохих заалтыг баримтлаагүй байсанд оршино.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Багийн Засаг даргыг сонгохдоо хуралдаанд оролцсон иргэдийн олонхийн буюу 50-иас дээш хувийн санал авсан нэр дэвшигчийг томилуулах ёстой бөгөөд хүчингүй саналыг тооцохгүйгээр саналын хувийг гаргах нь хуульд нийцэхгүй. (Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирлагын тухай хууль 26.2)
• Хуралдаанд тухайн нутаг дэвсгэрт харьяалалгүй иргэн оролцсон нь сонгуулийн үр дүнд нөлөөлсөн тохиолдолд тухайн шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болно. (Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирлагын тухай хууль 23.10)
• Шүүх хуралдааны явцад шинэ нотлох баримт ирж, нэхэмжлэлийн үндэслэлийг өөрчлөхөд хариуцагч тал нотлох баримт цуглуулах, тайлбар гаргах эрхээ хэрэгжүүлэх боломжгүй болсон нь шүүх хуралдааны зарчмыг зөрчсөн гэж үзэхгүй, учир нь маргааны гол эрх зүйн асуудал буюу саналын хувийн тооцоололд анхаарал хандуулсан. (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 6.3, 20.1.2, 20.1.3, 20.1.5)