Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын ногдлыг тодорхойлохдоо зардал бодитой гарсан эсэх болон татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлох үндэслэл хангагдсан эсэх тухай маргаан. Татварын байцаагч нар аж ахуйн нэгжийн гүйцэтгэсэн барилгын засварын зардлыг нягтлан бодох бүртгэлийн шаардлага хангаагүй, бодит бус гэж үзэн нөхөн татвар, торгууль, алданги ногдуулсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Татварын байцаагч нарын тогтоосон нөхөн татвар, торгууль, алдангийг хүчингүй болгох шаардлагатай бөгөөд татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлох боломжтой байсан тул Татварын ерөнхий хууль 36 дугаар зүйлийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэж байна.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Аж ахуйн нэгжийн тайлагнасан зардлууд нь бодит бус, хий бичилттэй худалдан авалтын үр дүнд орлогыг бууруулсан тул татварын ногдлыг тодорхойлохдоо жишиг үнийн арга хэрэглэх үндэслэл хангагдаагүй гэж үзэж байна.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон бөгөөд давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Учир нь аж ахуйн нэгжийн тайлагнасан зардал нь Нягтлан бодох бүртгэлийн тухай хууль 13 дугаар зүйл болон Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 13.1 дугаар зүйлд заасан "зардал бодитой гарсан, баримтаар баталгаажсан, тухайн тайлант хугацаанд хамаарах, орлого олох үйл ажиллагаатай шууд холбогдсон" байх нөхцөлийг нэгэн зэрэг хангаагүй тул татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлох үндэслэл хангагдаагүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Аж ахуйн нэгжийн тайлан, бүртгэл нь татварын мэдээллийн нэгдсэн санд холбогдсон, тайлангаа тогтмол гаргадаг байсан тул Татварын ерөнхий хуулийн 36.2 дугаар заалтад заасан жишиг үнэ ашиглах үндэслэл болох "тайлан, бүртгэл хөтлөөгүй, дутуу буюу буруу хөтөлсөн, алдагдсан" гэсэн нөхцөлүүд хамаарахгүй гэж дүгнэв.
• Зардлыг хасахад татварын ногдох орлого олох үйл ажиллагаатай шууд холбогдсон, бодит баримттай байх шаардлага хангагдаагүй байсан тул тухайн зардлыг хасаж орлогыг бууруулах нь боломжгүй гэж тогтоов (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 13.1).
• Татварын байцаагч нарын тогтоосон нэмэгдсэн өртгийн албан татварын хий бичилттэй худалдан авалт нь аж ахуйн нэгжийн орлогыг санаатайгаар бууруулсан шинжтэй тул түүнийг хасаж зардал болгон тооцохгүй байх нь зөв гэж дүгнэв.