Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Иргэдийн Нийтийн Хурлын тогтоолуудыг хууль бус акт гэж тогтоолгох болон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд гуравдагч этгээдийг оролцуулах эрх, нэхэмжлэлийг хүлээн авах татгалзах асуудлаар маргаан үүсэв. Иргэдийн Нийтийн Хурлын даргууд, засаг дарга нарыг сонгосон тогтоолуудыг болон тооллогын комисс байгуулах тухай тогтоолуудыг хууль бус гэж үзэн, тэдгээрийг хүчингүй болгох шаардлага гаргасан байна. Мөн засаг даргын үүрэг гүйцэтгэгч болон сонгогдсон этгээдүүд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцох хүсэлт гаргасан боловч шүүх тэдгээрийг нэхэмжлэх эрхгүй гэж үзэн хүсэлтийг нь хүлээж авахаас татгалзсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Иргэдийн Нийтийн Хурлын сонгууль, томилолтын үйл явц хууль бус болсон тул холбогдох тогтоолуудыг хууль бус гэж тогтоолгох, мөн эрх ашиг нь хөндөгдөж буй этгээдүүдийг хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцуулах шаардлагатай гэж үзэв.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Иргэдийн Нийтийн Хурлын тогтоолууд нь хууль ёсны дагуу гарсан тул хууль бус гэж үзэх үндэслэлгүй, мөн гуравдагч этгээдүүдийн оролцох хүсэлтийг субъектив эрх хөндөөгүй гэж үзэв.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх иргэдийн Нийтийн Хурлын сонгууль, томилолтын тогтоолуудыг хууль бус гэж тогтоосон боловч тооллогын комиссын тухай тогтоолуудыг хүчингүй болгох шаардлагыг хүлээн авахаас татгалзсан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, иргэдийн Нийтийн Хурлын тооллогын комиссын тухай тогтоолуудыг хууль бус акт гэж тогтоолгох шаардлагыг хүлээн авахаас татгалзсан шийдвэрийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргав. Учир нь хариуцагч тал иргэдийн Нийтийн Хурлын дарга нарт нэхэмжлэлийн хувь гардуулж, эрх үүрэг тайлбарласан байсан тул хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчил үүссэн гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Иргэдийн Нийтийн Хурлын даргууд, засаг дарга нарыг сонгох тогтоолууд нь засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль болон Захиргааны ерөнхий хууль (47.1.3, 47.1.6, 47.2) зэрэг хууль тогтоомжийн заалтуудыг баримтлан гаргасан бол хууль бус акт гэж үзэх үндэслэлгүй (Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль 9.1.3, 23.4).
• Хэргийн оролцогч тал нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцох хүсэлт гаргасан боловч тухайн этгээдийн субъектив эрх хөндөгдөөгүй, нэхэмжлэх эрхгүй гэж үзэж байгаа тохиолдолд шүүгч хүсэлтийг хүлээн авахаас татгалзах нь зөв байна.
• Захиргааны акттай холбоотой маргаанд нэхэмжлэлийн хувь гардуулж, эрх үүрэг тайлбарласан бол хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн гэж үзэхгүй (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 119.2, 120.3).