Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: "АҮ" ХЗХ нь Т.Э, Б.Х нарт холбогдуулан зээлийн гэрээний үүрэгт 132,178,098 төгрөг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах үндсэн нэхэмжлэлийг гаргасан. Гуравдагч этгээд Э.У нь 2019.04.10-ны өдрийн "АҮ" ХЗХ болон Т.Э нарын хооронд байгуулагдсан барьцааны гэрээ, Б.Х-с Т.Э-д олгосон итгэмжлэлийг тус тус хүчингүй болгуулах бие даасан шаардлага гаргажээ.
• Нэхэмжлэгч: "АҮ" ХЗХ нь Т.Э, Б.Х нарыг зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул 132,178,098 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч: Т.Э нэхэмжлэлийг маргаагүй. Б.Х хариу тайлбар ирүүлээгүй.
• Гуравдагч этгээд: Э.У нь Б.Х-с Т.Э-д олгосон итгэмжлэл болон "АҮ" ХЗХ, Т.Э нарын хооронд байгуулсан барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэхийг шаардсан. Учир нь Б.Х нь гэмт хэрэг үйлдэх замаар орон сууцны өмчлөх эрхийг авсан, улмаар итгэмжлэл болон барьцааны гэрээ нь хууль бус гэж үзсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-10-16, Дугаар: 183/ШШ2024/04152
• Шийдвэр: Т.Э-с 132,168,098 төгрөг гаргуулж "АҮ" ХЗХ-д олгож, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Б.Х-с Т.Э-д олгосон итгэмжлэл, барьцааны гэрээг тус тус хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцсон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1 (зээлийн үүрэг), 56.1.1, 56.1.10 (хүчин төгөлдөр бус хэлцэл)

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2024-12-18, Дугаар: 210/МА2024/02195
• Гомдлол гаргагч: "АҮ" ХЗХ
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлгүй.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, Т.Э-с зээлийн гэрээний үүрэгт 132,178,098 төгрөг гаргуулж, төлбөрийг сайн дураар төлөөгүй тохиолдолд орон сууцыг албадан дуудлага худалдаагаар худалдан борлуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шийдвэрлэсэн. Э.У-н гаргасан барьцааны гэрээ, итгэмжлэлийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 175.1 (барьцаагаар үүрэг хангуулах), Иргэний хуулийн 56.1.1, 56.1.10 (хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцох үндэслэлгүй). Нэхэмжлэгч нь шударга барьцаалагч тул барьцааны гэрээний дагуу үүргийг шаардах эрхтэй.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-03-07, Дугаар: 001/ШХТ2025/00148
• Гомдлол гаргагч: Э.У
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх итгэмжлэл хүчин төгөлдөр эсэхийг дүгнээгүй, гэмт хэрэг үйлдэж хийгдсэн харилцаанд иргэний эрх зүйн зохицуулалтыг буруу хэрэглэсэн.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, бие даасан шаардлага гаргасан гуравдагч этгээдийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Давж заалдах шатны шүүх барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр гэж дүгнэн, барьцааны зүйлээс үүргийг хангуулж, бие даасан шаардлага гаргасан гуравдагч этгээдийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь хуульд нийцсэн.
• Б.Х нь орон сууцны өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн байсан тул "АҮ" ХЗХ нь Иргэний хуулийн 183.1-д зааснаар түүнийг өмчлөгч гэж тооцох эрхтэй.
• "АҮ" ХЗХ нь Б.Х-г Э.У-г хуурч мэхлэх замаар орон сууцны өмчлөгч болсныг мэдэж байсан эсхүл мэдэх ёстой байсан гэх үйл баримт тогтоогдоогүй тул барьцаалагчийг бүртгэлийн үнэн зөв байдалд итгэсэн, шударга барьцаалагч гэж үзсэн.
• Иргэний хуулийн 91.1-д зааснаар гуравдагч этгээдийн хувьд эд хөрөнгө эзэмшигч нь тухайн эд хөрөнгийн өмчлөгч гэж тооцогдоно.
• Э.У нь эд хөрөнгөө захиран зарцуулах үйлдлийг өөрийн хүсэл зоригоор хийж, Б.Х-тай худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, урьдчилгаа төлбөр хүлээн авч, үл хөдлөх эд хөрөнгийг сайн дураараа Б.Х-н өмчлөлд шилжүүлэн бүртгүүлсэн тул Иргэний хуулийн 91.2.2-т заасан "өмнөх өмчлөгчийн хүсэл зоригоос үл хамаарах үндэслэлээр эзэмшлээс нь гарсан" тохиолдолд хамаарахгүй.
• Иргэний хуулийн 183.1-д заасан "Эрх шилжүүлж байгаа этгээдийн нэр дээр улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эрхийг хэлцлийн үндсэн дээр олж авч байгаа этгээд улсын бүртгэлд бичигдсэн тэмдэглэлийг буруу ташаа болохыг мэдэж байсан, эсхүл уг бүртгэлийг буруу ташаа гэж эсэргүүцсэнээс бусад тохиолдолд үнэн зөв гэж тооцно" гэсэн нь бүртгэлийн ач холбогдол, өмчлөх эрх олж авч байгаа этгээдийн эрхийг хамгаалсан хэм хэмжээ юм.
• "АҮ" ХЗХ нь Б.Х тус орон сууцны өмчлөгчөөр улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн, түүний Т.Э-д олгосон итгэмжлэлд тус тус үндэслэн барьцааны гэрээ байгуулсан нь хууль зөрчөөгүй.
• Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2022-02-17-ны өдрийн захирамжаар Э.У нь орон сууцны өмчлөгч болж болох боловч орон сууцанд ногдуулсан барьцааны үүрэг Иргэний хуулийн 171.1, 172.7-д зааснаар хэвээр байна.