Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Зээлийн гэрээний маргаан — зээлийн төлбөр, хүү, алданги гаргуулах болон барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах. Зээл олгогч байгууллага нь зээлдэгч иргэнтэй орон сууц барьцаалан зээлийн гэрээ байгуулж, мөнгөн зээл олгосон. Зээлдэгч төлбөрөө хугацаа хэтрүүлсэн тул зээл олгогч нь үлдэгдэл төлбөрийг гаргуулах, барьцаа хөрөнгийг хэрэгжүүлэхээр нэхэмжилсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлдэгч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул үндсэн төлбөр, хүү, алданги нийт ойролцоогоор 27 сая төгрөгийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч: Зээлийн хүүг хэсэг төлсөн бөгөөд өмнөх шүүхэд уг гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэж шийдвэрлэсэн тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. Хариуцагч нь зээл олгогч байгууллагын гишүүн мөн гэдгийг нотлох баримтаар тогтоогдоогүй, гишүүнээр элсэх өргөдөл гаргасан баримт байхгүй тул зээл олгогч нь гишүүн бус этгээдэд зээл олгож үйл ажиллагааныхаа үндсэн зорилгыг зөрчсөн гэж үзэв. Иймд гишүүн бус этгээдтэй байгуулсан зээлийн гэрээ нь Иргэний хууль 56.1.9-д заасан хуулийн этгээд үйл ажиллагааныхаа үндсэн зорилгыг зөрчиж хийсэн хэлцэлд хамаарах тул хүчин төгөлдөр бус бөгөөд нэхэмжлэгч нь төлбөр шаардах эрхгүй. Мөн зээлийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус байсан тул түүний үндсэн дээр байгуулагдсан барьцааны гэрээ нь Иргэний хууль 56.1.10-ын дагуу хүчин төгөлдөр бус болж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийг хангуулах үндэслэлгүй болсон. Харин хүчин төгөлдөр бус хэлцлээр шилжүүлсэн зүйлээ буцаан авах Иргэний хууль 56.5-ын дагуу тооцохдоо, хариуцагч нийт ойролцоогоор 15 сая төгрөгийг төлсөн баримтある тул нэхэмжлэгчид буцаан өгөх өр төлбөргүй гэж дүгнээв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хадгаламж зээлийн хоршоо нь зөвхөн гишүүддээ зээл олгох эрхтэй бөгөөд гишүүн бус этгээдэд зээл олгосон бол үйл ажиллагааныхаа үндсэн зорилгыг зөрчсөн гэж үзэн тухайн хэлцэлийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзнэ (Иргэний хууль 56.1.9, Хадгаламж, зээлийн хоршооны тухай хууль 17.1).
• Үндсэн хэлцэл (зээлийн гэрээ) хүчин төгөлдөр бус болсон тохиолдолд түүнийг баталгаажуулсан дагалдах хэлцэл (барьцааны гэрээ) мөн хүчин төгөлдөр бус болно (Иргэний хууль 56.1.10).
• Хэлцэл хүчин төгөлдөр бус болсон тохиолдолд талууд шилжүүлсэн зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 56.5).