Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Увс аймгийн Улаангомын дулааны хоёрдугаар станцын гүйцэтгэх захирал Ю.С өөрийн худалдан авсан тээврийн хэрэгслийг албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, иргэн П.Д-ээр дамжуулан тус компанид 95,000,000 төгрөгөөр нийлүүлж улсад их хэмжээний хохирол учруулсан. Г.Н, Г.А, С.Д, Ц.Г, Э.Ц нар нь үнэлгээний хорооны гишүүд байхдаа тендерийн журмыг зөрчиж дээрх үйлдлийг дэмжсэн. П.Д нь Ю.С-ын үйлдлийг дэмжин, Б.М нь гэмт хэргийн улмаас олсон мөнгийг мэдсээр байж авч ашигласан.
• Нэхэмжлэгч: Прокурор нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, С.Д, Ц.Г, Э.Ц нарыг хамтран оролцоогүй гэж дүгнэсэн, мөн Б.М-ийн хэргийг хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу хэмээн эсэргүүцэл бичсэн.
• Хариуцагч: Шүүгдэгч Ю.С, С.Д, Ц.Г, Э.Ц болон тэдгээрийн өмгөөлөгчид, мөн Б.М-ийн өмгөөлөгч нар нь анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзэн, хэрэгт нэмэлт ажиллагаа хийлгэх, шинжээчийн дүгнэлтийг нягтлах шаардлагатай байгааг онцлон хяналтын гомдол гаргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2020-06-16, Дугаар: 97
• Шийдвэр: Ю.С, Г.Н, Г.А, П.Д, Б.М нарыг гэм буруутайд тооцож, Ю.С-ыг нийтийн албан тушаалд томилогдох эрхийг 5 жилээр хасаж, 2 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял, Г.Н, Г.А, П.Д нарыг нийтийн албан тушаалд томилогдох эрхийг хасаж, торгох ял шийтгэсэн. С.Д, Ц.Г, Э.Ц нарыг цагаатгаж, Б.М-д холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Ю.С-ыг Эрүүгийн хуулийн 22.1.2-т, Г.Н, Г.А, П.Д нарыг Эрүүгийн хуулийн 3.5.1, 22.1.2-т, Б.М-ийг Эрүүгийн хуулийн 18.6.1-т заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзсэн. С.Д, Ц.Г, Э.Ц нарын гэмт хэргийн шинж тогтоогдоогүй, Б.М-ийн хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2020-08-19, Дугаар: 37
• Гомдлол гаргагч: Прокурор, шүүгдэгч Ю.С, түүний өмгөөлөгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэж, зарим шүүгдэгчдийн гэм бурууг буруу үнэлсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.
• Үндэслэл: Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн бөгөөд хэргийг бүрэн, бодитой хянаж дүгнэлт хийгээгүй.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2020-10-13, Дугаар: 37
• Гомдлол гаргагч: Шүүгдэгч С.Д, Ц.Г, Э.Ц тэдгээрийн өмгөөлөгч Д.Дамдинсүрэн, шүүгдэгч Ю.С, түүний өмгөөлөгч Ч.Өнөржаргал, Б.М-ийн өмгөөлөгч Ч.Нямсүрэн.
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан нь үндэслэлгүй, анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол зөв, шинжээчийн дүгнэлт болон хохирлын хэмжээг буруу тодорхойлсон, хөөн хэлэлцэх хугацааг буруу тооцсон.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн 37 дугаар магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн 97 дугаар шийтгэх тогтоолын Б.М-д холбогдох бүх заалтыг хүчингүй болгож, түүнд холбогдох хэргийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19.1.1-д зааснаар хэрэгсэхгүй болгож, хохирлын 95,000,000 төгрөгийг "Улаангомын дулааны хоёрдугаар станц, төрийн өмчит хувьцаат компанид олгосугай" хэмээн өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2.1-д заасан нотолгооны зүйлийг эргэлзээгүй тогтоох нь эрүүгийн хариуцлагын зорилгыг хангахад чухал.
• Анхан шатны шүүх Ю.С, Г.Н, Г.А, П.Д нарыг албан тушаалын гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн 22.1.2-т зааснаар зүйлчилж шийдвэрлэсэн нь зөв.
• Гэмт хэргийн улмаас учирсан бодит хохирлын хэмжээг 95,000,000 төгрөгөөр тооцсон нь үндэслэлтэй. Учир нь энэ нь хууль зөрчиж зохион байгуулсан тээврийн хэрэгсэл худалдан авах ажиллагааны үнэ юм.
• "Beiben track" загварын тээврийн хэрэгслийн зах зээлийн үнэ 69,539,300 төгрөг (Улаанбаатар хотоос Увс аймаг руу зөөвөрлөсөн түлшний үнэ, ашгийн 7 хувийн тооцоол багтсан) ба худалдан авах сонгон шалгаруулалтын үнэ 95,000,000 төгрөгийн зөрүү болох 25,460,700 төгрөгийг гэмт хэрэг үйлдэж олсон орлого гэж үзэж, Эрүүгийн хуулийн 7.5-д заасны дагуу хураахаар шийдвэрлэсэн нь хуульд нийцсэн. Уг мөнгийг "Улаангомын дулааны хоёрдугаар станц, төрийн өмчит хувьцаат компанид олгох"-оор тогтоох нь зүйтэй.
• С.Д, Ц.Г, Э.Ц нар нь тээврийн хэрэгсэл худалдан авах сонгон шалгаруулалтад хууль зөрчин, бусдад давуу байдал олгох нэг зорилгод хүрэх эрмэлзлэлээр хамтран оролцсон гэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй тул анхан шатны шүүх тэдгээрт холбогдох хэргийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19.1.1-д заасан "гэмт хэргийн шинжгүй" үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн нь зөв.
• Б.М нь Ю.С-ын эхнэрийн хувьд гэмт хэргийн улмаас олсон орлогын гарал үүслийг мэдсээр байж авч ашигласан гэх нөхцөл байдал нотлогдоогүй тул түүнд холбогдох хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.
• Эрүүгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай 2020 оны 01 дүгээр сарын 10-ны өдрийн хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хууль 2020 оны 02 дугаар сарын 24-ний өдрөөс хүчин төгөлдөр үйлчилж эхэлсэн бөгөөд энэ хуулийн 3 дугаар зүйлд зааснаар хөөн хэлэлцэх хугацааны зохицуулалтад хуулийг буцаан хэрэглэхгүй. Иймд Б.М-ийн хэргийг хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль зөрчсөн.
• Ю.С нарт холбогдох хэргийн талаар мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хуульд заасан бүх арга хэмжээг авч, нотлох баримтуудыг хангалттай цуглуулсан тул "мөрдөн шалгах нэмэлт ажиллагаа хийлгүүлэх" талаарх гомдлыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.
• Давж заалдах шатны шүүх С.Д, Ц.Г, Э.Ц нарт холбогдох хэргийг анхан шатны шүүхээс хэрэгсэхгүй болгосныг хууль зөрчсөн гэж үзэн, шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хүчингүй болгосон нь буруу байна.