Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Д.Б- нь 2018 оны 05 сарын 23-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Баянгол сумын 2 дугаар багийн нутаг дээр тээврийн хэрэгслийг жолоодож явахдаа Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 7.12-д заасан заалтыг зөрчсөний улмаас Б.Т-ийн жолоодож явсан тээврийн хэрэгсэлтэй мөргөлдөн зам тээврийн осол гаргаж, түүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан.
• Нэхэмжлэгч: Прокурор Ц.Бурмаа - Д.Б- нь замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн нь осол болох шалтгаан гэж үзсэн, хохирогч Б.Т- нь Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2.7а-д заасан заалтыг зөрчсөн бөгөөд энэ нь зөрчлийн шинжтэй байна гэж үзэн холбогдох арга хэмжээ авхуулсан.
• Хариуцагч: Д.Б- - Шүүгдэгч Д.Б- нь миний хувьд буруугүй хохирогч замын хөдөлгөөний аюулгүйн байдлын тухай хууль, замын хөдөлгөөний дүрэмд заасан жолооч согтууруулах ундааны зүйл уусан үедээ замын хөдөлгөөнд оролцохыг хориглосон заалт, мөн хорооллын дундах замд болсон ослыг төв, засмал зам гэж хаагуур явж байгаагаа ч мэдэхгүй байдалд байхдаа жолоо барьсан эгнээ байраа эзлээд эргэх хөдөлгөөн хийсэн үед автобусыг хажуу бөөрнөөс ирж мөргөсөн, маш хурдтай хурд хэтрүүлэн явснаас энэ осол гаргасан тул би шинжээчийн дүгнэлтүүдийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж гэм буруугийн тал дээр маргаантай байдаг.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Шийдвэр: Д.Б-г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 600,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, шүүгдэгч Д.Б-н хөрөнгө, орлого олох боломжийг харгалзан торгох ялыг 6 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоож, Д.Б-ас 5,129,000 төгрөг гаргуулан хохирогч Б.Т-т олгож шийдвэрлэсэн.
• Үндэслэл: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4, 5 дахь хэсэг, Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 505 дугаар зүйлийн 505.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэг.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Гомдлол гаргагч: Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Р.Атарцэцэг
• Гомдлолын шалтгаан: Шүүгдэгч Д.Б- нь миний хувьд буруугүй хохирогч замын хөдөлгөөний аюулгүйн байдлын тухай хууль, замын хөдөлгөөний дүрэмд заасан жолооч согтууруулах ундааны зүйл уусан үедээ замын хөдөлгөөнд оролцохыг хориглосон заалт, мөн хорооллын дундах замд болсон ослыг төв, засмал зам гэж хаагуур явж байгаагаа ч мэдэхгүй байдалд байхдаа жолоо барьсан эгнээ байраа эзлээд эргэх хөдөлгөөн хийсэн үед автобусыг хажуу бөөрнөөс ирж мөргөсөн, маш хурдтай хурд хэтрүүлэн явснаас энэ осол гаргасан тул би шинжээчийн дүгнэлтүүдийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж гэм буруугийн тал дээр маргаантай байдаг.
• Шийдвэр: Шүүгдэгч Д.Б-г эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлж, Д.Б-ас гэм хорын хохиролд 4,032,000 төгрөг гаргуулан хохирогч Б.Т-т олгож, 1,025,800 төгрөгийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.10 дугаар зүйлийн 1, 1.1, 2 дахь хэсэг, Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 505 дугаар зүйлийн 505.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1, 514 дүгээр зүйлийн 514.1 дэх хэсэг.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Гомдлол гаргагч: Shүүгдэгчийн өмгөөлөгч Р.Атарцэцэг
• Гомдлолын шалтгаан: Шүүгдэгч Д.Б- нь миний хувьд буруугүй хохирогч замын хөдөлгөөний аюулгүйн байдлын тухай хууль, замын хөдөлгөөний дүрэмд заасан жолооч согтууруулах ундааны зүйл уусан үедээ замын хөдөлгөөнд оролцохыг хориглосон заалт, мөн хорооллын дундах замд болсон ослыг төв, засмал зам гэж хаагуур явж байгаагаа ч мэдэхгүй байдалд байхдаа жолоо барьсан эгнээ байраа эзлээд эргэх хөдөлгөөн хийсэн үед автобусыг хажуу бөөрнөөс ирж мөргөсөн, маш хурдтай хурд хэтрүүлэн явснаас энэ осол гаргасан тул би шинжээчийн дүгнэлтүүдийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж гэм буруугийн тал дээр маргаантай байдаг.
• Шийдвэр: Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь сум дундын шүүхийн 2019 оны 03 дугаар сарын 15-ны өдрийн 39 дүгээр шийтгэх тогтоол, Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2019 оны 05 дугаар сарын 29-ний өдрийн 41 дүгээр магадлалыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч Д.Б-н өмгөөлөгч Р.Атарцэцэг, хохирогч Б.Т-ийн хяналтын шатны шүүхэд гаргасан гомдлуудыг тус тус хэрэгсэхгүй болгосон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Хяналтын шатны шүүх хуралдаанаар хэлэлцэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.5 дугаар зүйлд заасны дагуу анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн үйл ажиллагаа, шийдвэрийг бүрэн хянаж үзэв.
• Шүүгдэгч Д.Б- нь 2018 оны 05 дугаар сарын 23-ны орой 22 цагийн үед Сэлэнгэ аймгийн Баянгол сумын 2 дугаар багийн нутаг дээр тээврийн хэрэгслийг жолоодож явахдаа Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 7.12-д заасан заалтыг зөрчсөний улмаас Б.Т-ийн жолоодож явсан тээврийн хэрэгсэлтэй мөргөлдөн зам тээврийн осол гаргаж, түүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан болох нь тухайн хэрэгт хамааралтай бөгөөд ач холбогдол бүхий, хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлэн, шүүх хуралдаанаар хэлэлцсэн нотлох баримтуудаар нотлогдсон талаарх анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт хэргийн жинхэнэ байдалд нийцсэн, хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж дүгнэлээ.
• Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн байцаалт болон шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй болно.
• Анхан шатны шүүх прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд Б.Баттулгын гэм бурууг хянан хэлэлцэж, хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу хавтаст хэрэгт авагдаж, шүүх хуралдаанд хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг үндэслэн түүний үйлдсэн хэргийн үйл баримтыг тогтоож, шүүгдэгчийн гаргасан зөрчил нь зам тээврийн ослын үндсэн шалтгаан болсон гэж дүгнэн, түүний уг үйлдэл Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн шинжид хамаарч байгааг зөв тайлбарлан зүйлчилж, түүнд хуульд заасан төрөл, хэмжээний ял оногдуулан шийдвэрлэхдээ Эрүүгийн хуулийг зөв хэрэглэсэн байна.
• Мөн давж заалдах шатны шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ Б.Баттулгын үйлдсэн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хөнгөн гэмт хэрэг үйлдэгдсэнээс хойш 1 жилийн хугацаа өнгөрч хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэсэн үндэслэлээр холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, түүнийг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлж шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй болно.
• Түүнчлэн, хохирогч согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодож замын хөдөлгөөнд оролцсон нь гэм хор учрах буюу түүний улмаас гарах хохирлын хэмжээ ихсэхэд нөлөөлсөн байх тул шүүгдэгч Б.Баттулгын хариуцах гэм хорын хэмжээг 20 хувь буюу 1,025,800 төгрөгөөр багасгаж, хохирогч Б.Т-т гэм хорын хохиролд 4,032,000 төгрөг гаргуулан олгож, 1,025,800 төгрөгийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэл бүхий болжээ.