Дархан-Уул аймгийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын олборлолт хийсэн хэргийн хүрээнд Эрүүгийн хуулийн тэнсэх ял тогтоох журмыг буруу хэрэглэсэн эрх зүйн маргаан үүсчээ. Шүүгдэгч тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмал олборлож, байгаль орчинд эдийн засгийн хохирол учруулсан тул доод шатны шүүх түүнд хорих ял оноож, улмаар тэнссэн байна. Энэхүү шийдвэрийг прокурор хууль зөрчсөн гэж эсэргүүцэж, давж заалдах шатны шүүхэд хяналт хийлгэсэн.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Доод шатны шүүх хууль буруу хэрэглэсэн тул давж заалдах шатны шүүх эрх хэмжээний хүрээнд шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, алдааг засаж өгөх шаардлагатай гэж үзсэн.
• Прокурор: Шүүх хорих ял оноож, дараа нь тэнссэн нь Эрүүгийн хуулийн тэнсэх ялын мөн чанартай зөрчилдөж, шийдвэрийг тодорхойгүй болгосон тул хууль буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн. Мөн нөхөн сэргээлтийн зардлыг хохиролд багтаахгүй орхисон нь буруу гэж үзсэн ч, хохирол ба нөхөн сэргээлт нь өөр өөр ойлголт тул энэ хэсгийг хүлээн зөвшөөрөөгүй.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүх шүүгдэгчийг гэм буруутай гэж үзэж, хорих ял оноож, тэнссэн байна. Давж заалдах шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. Учир нь шүүгдэгчид хорих ял оноож, улмаар тэнссэн нь Эрүүгийн хуулийн тэнсэх ялын зарчимтай зөрчилдөж, шийдвэрийг тодорхойгүй болгосон тул хууль буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн. Хууль буруу хэрэглэсэн тохиолдолд давж заалдах шатны шүүх шийдвэрийг өөрчлөх биш, хүчингүй болгож буцаах үүрэгтэй тул энэхүү арга хэмжээг авсан.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Эрүүгийн хуулийн тэнсэх ялын журмыг хэрэглэхдээ хорих ял оноож, дараа нь тэнсэх нь хуулийн зорилгоор зөрчилдөж, шийдвэрийг тодорхойгүй болгодог тул тэнсэх арга хэмжээ авах шаардлагатай бол хорих ял оноохгүйгээр шууд тэнсэх ёстой гэж дүгнэв (Эрүүгийн хууль 7.1).
• Хууль буруу хэрэглэснийг тогтоосон тохиолдолд давж заалдах шатны шүүх шийдвэрийг өөрчлөх биш, хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах ёстой гэж тогтоов (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 39.9.1.3).
• Байгаль орчинд учруулсан хохиролд нөхөн сэргээлтийн зардал багтахгүй бөгөөд хохирол болон нөхөн сэргээлт нь тусдаа үүрэг тул шүүгдэгчээс хохирлыг төлүүлэхээс гадна нөхөн сэргээлтийн ажлыг гүйцэтгэх үүрэг хүлээлгэж болно гэж үзэв (Байгаль орчныг хамгаалах тухай хууль 3.11, 3.13).