Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Эрүүгийн хэрэг/ийн Шийтгэх тогтоол

Үйл явдал

Тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын олборлолт явуулж, байгаль орчинд эдийн засгийн хохирол учруулсан эрүүгийн хэрэг. Шүүгдэгч нь тусгай зөвшөөрөлгүйгээр тодорхой газарт хөрс хуулж, техник ашиглан олборлолт хийснийг байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч болон гэрчүүд баримтжуулсан. Хохирлын хэмжээг мэргэжлийн үнэлгээгээр тодорхойлж, шүүгдэгчээс нөхөн төлбөр шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Тусгай зөвшөөрөлгүй олборлолт хийгээгүй, зөвхөн хөрс хуулсан. Өмнө нь тусгай зөвшөөрөлтой гэж үзсэн, гэхдээ бичиг баримтыг нь шалгаагүй. Хохирлыг төлөх бэлтгэлтэй.
• Прокурор: Шүүгдэгч нь тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын олборлолт явуулсан тул гэм буруутай. Хохирлын хэмжээг байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн дагуу 2-3 дахин нэмэгдүүлэн тооцох шаардлагатай.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүгдэгч нь тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын олборлолт явуулсан тул Эрүүгийн хуулийн 24.2 дугаар зүйлийн 1-т зааснаар гэм буруутайд тооцож, 2 жилийн хорих ял оноов. Шүүгдэгч нь урьд ял шийтгэлгүй, хохирлын хэмжээг бүрэн төлсөн тул Эрүүгийн хуулийн 5.6 дугаар зүйлийн 4-т зааснаар ялыг тэнсэв. Шүүгдэгч нь хөрс хуулж, техник ашигласан тул экологийн эдийн засгийн хохирлыг нөхөн төлөх үүрэг хүлээлгэв. Хохирлын хэмжээг 2-3 дахин нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэсэн байр суурийг хүлээн зөвшөөрч, хохирогч байгууллагын хүсэлтийн дагуу нөхөн төлбөрийг тооцов. Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчийн мэдүүлэг, гэрчдийн мэдүүлэг, хэргийн газрын байдал, техник хэрэгслийн байдлыг харгалзан олборлолт хийснийг баталгаажуулав.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын олборлолт явуулсан тохиолдолд байгаль орчинд учруулсан хохирлыг нөхөн төлөхөд Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн дагуу 2-3 дахин нэмэгдүүлэн тооцох боломжтой (Байгаль орчныг хамгаалах тухай хууль 49.3, 49.8).
• Эрүүгийн хуулийн 24.2 дугаар зүйлийн 1-т зааснаар тусгай зөвшөөрөлгүй олборлолт хийсэн гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийг 2 жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгэж, ялыг тэнсэх боломжтой (Эрүүгийн хууль 24.2.1, 5.6.4, 6.7.1.2, 7.3.2.1, 7.3.2.3, 7.3.3.4).
• Хохирлын нөхөн төлбөрийг тодорхойлохдоо зөвхөн бодит хохирлыг биш, мөн байгаль орчныг сэргээхэд гарах зардлыг харгалзан үзэх бөгөөд хуульд заасан дахин тооцох журам нь зөвхөн хохирлын хэмжээг тодорхойлоход хамаарах бөгөөд нөхөн сэргээлтийн ажлын зардлыг тусад нь тооцохгүй (Иргэний хууль 497.1, 510.1).