Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Нэн ховор, ховор амьтныг тусгай зөвшөөрөлгүйгээр агнах, тээвэрлэх гэмт хэргийн зүйлчлэл болон ял оногдуулахад учирсан экологийн хохирлыг нөхөн төлсөн үйлдлийг хэрхэн үнэлэх, ялын хэмжээг тодорхойлох эрх зүйн маргаан. Шүүгдэгч нар бүлэглэн улсын тусгай хамгаалалттай газарт согоо, хүдэр агнаж, түүхий эдийг нь худалдах зорилгоор тээвэрлэсэн. Анхан шатны шүүх гэм буруутайд тооцож хорих ял оноосон боловч шүүгдэгчийн өмгөөлөгч хохирлыг нөхөн төлсөн байдлыг харгалзан үзэхгүйгээр хатуу ял оноосон, мөн хохирлын дүнг буруу тооцсон гэж эсэргүүцсэн.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Хохирлыг нөхөн төлсөн, гэм буруугаа хүлээсэн тул хорих ялыг торгуулийн ялаар сольж, ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. Мөн анхан шатны шийдвэрт хохирлын төлбөрийн дүнг буруу тэмдэглэснийг засварлахыг шаардсан.
• Прокурор: Гэмт хэрэг үйлдсэн, учирсан хохирлыг бүрэн нөхөж төлөөгүй тул хорих ял оногдуулах шаардлагатай гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх шүүгдэгч нарыг гэм буруутайд тооцож, хорих ял оноож, хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Давж заалдах шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. Шүүгдэгч хохирлын нөхөн төлбөрийг тодорхой хэмжээгээр төлсөн байсан тул шүүх хохирлын нийт дүнг засварлан тооцож, төлсөн мөнгийг хасаж тооцсон. Гэвч хохирлыг бүрэн нөхөн төлөөгүй, гэмт хэргийн хүндрүүлэх нөхцөл байдал (бүлэглэн үйлдсэн, нэн ховор амьтан) байсан тул хорих ялыг тэнсэх эсвэл хөнгөрүүлэх үндэслэл хүчингүй гэж үзсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Амьтны аймагт учирсан хохирлын нөхөн төлбөрийг тооцоход Засгийн газраас баталсан амьтны экологи-эдийн засгийн үнэлгээг хоёр дахин өсгөж тооцох нь хуульд нийцнэ (Амьтны тухай хууль 37.2).
• Шүүгдэгч гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг хэсэгчлэн төлсөн байсан ч, бүрэн нөхөж төлөөгүй, мөн гэмт хэргийн шинж чанар, хувийн байдал зэргийг харгалзан үзэхэд хорих ялыг тэнсэх эсвэл хөнгөрүүлэх үндэслэл байхгүй гэж дүгнэв (Эрүүгийн хууль 5.1).
• Анхан шатны шүүх шийдвэрт хохирлын төлбөрийн дүнг буруу тэмдэглэсэн тохиолдолд давж заалдах шатны шүүх үүнийг засварлан, төлсөн мөнгийг зөв тооцсон боловч энэ нь ялын хэлбэрийг өөрчлөхөд хүргээгүй (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 39.9).