Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга: Гол өөрчлөлтүүд ба практик зөвлөмж

TL;DR: Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга нь хүүхдийн эрхийг дээдлэх, гэр бүлийн хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх, эцэг эхийн хариуцлагыг чангатгах, тэтгэлгийн харилцааг нарийвчлан зохицуулснаараа онцлог бөгөөд гэр бүлийн маргааныг шийдвэрлэхэд эвлэрүүлэн зуучлалыг өргөнөөр нэвтрүүлсэн.

Хууль зүйн үндэслэл

Гэр бүлийн харилцааг зохицуулах эрх зүйн орчин нь дараах үндсэн хуулиудад тулгуурладаг бөгөөд шинэчилсэн найруулгаар эдгээрийн зохицуулалт улам боловсронгуй болсон:

• Гэр Бүлийн Тухай 1.1 - Гэрлэх, цуцлах, тэжээн тэтгэх харилцааны эрх зүйн үндсийг тодорхойлно.
• Гэр бүлийн тухай, 4.5 - Хүүхдийг эрүүл чийрэг өсгөн хүмүүжүүлэх нь төр, эцэг эхийн нэн тэргүүний үүрэг болохыг баталгаажуулсан.
• Хүүхэд Хамгааллын Тухай 1.1 - Хүүхдийн аюулгүй байдал, амь нас, эрүүл мэнд, сайн сайхан байдлыг бүх төрлийн хүчирхийллээс хамгаалах цогц тогтолцоог бүрдүүлнэ.
• Иргэний Хууль 125.1 - Гэр бүлийн гишүүдийн өмчлөлийн хэлбэр, дундын эд хөрөнгийн эрх зүйн дэглэмийг тогтооно.
• Хүүхдийн Эрхийн Тухай 4.1 - Хүүхдийн язгуур эрхийг харгалзан үзэх, түүний ашиг сонирхлыг нэн тэргүүнд тавих зарчмыг бүх харилцаанд баримтлахаар заасан.

Гол өөрчлөлтүүд ба шинэ зохицуулалт

1. Хүүхдийн эрх ашгийг дээдлэх, асрамж тогтоох нарийвчилсан журам

Шинэчилсэн найруулга нь хүүхдийн эрх ашгийг хамгаалах зохицуулалтыг эрс бэхжүүлсэн. Хүүхдийг гэр бүлд нь үлдээх боломжгүй онцгой нөхцөлд л эцэг эхээс тусгаарлах зарчмыг баримтална. Шүүх асрамжийн асуудлыг шийдвэрлэхдээ зөвхөн материаллаг байдлыг бус, хүүхдийн сэтгэл зүйн холбоо, дассан орчин, эцэг эхийн ёс суртахууны байдал, хүчирхийлэл үйлдсэн эсэхийг иж бүрнээр үнэлдэг. Энэ нь Гэр бүлийн тухай, 14.6-д тодорхой тусгагдсан. Ялангуяа, 7 ба түүнээс дээш насны хүүхдийн саналыг заавал харгалзан үзэх нь хүүхдийг шийдвэр гаргалтад оролцуулах олон улсын стандартад нийцнэ.

Шүүхийн практикт энэ зарчмыг нарийн баримталж байгааг Тогтоол #10835-аас харж болно. Улсын дээд шүүх хүүхдийн нас, эцэг эхийн халамж, хүүхдийн дассан орчин зэргийг харгалзан доод шатны шүүхийн шийдвэрийг дэмжиж, хүүхдийн ашиг сонирхлыг нэн тэргүүнд тавьсан. Мөн Тогтоол #10864-т хүүхдийн тэтгэлгийн хэмжээг насны ангиллаар ялгавартай тогтоохдоо амьжиргааны доод түвшинг үндэслэн хуульд нийцүүлсэн нь хүүхдийн насаар ялгаатай хэрэгцээг хуульчлан хамгаалж буй хэрэг юм.

2. Гэрлэлт цуцлах үйл явц ба эвлэрүүлэн зуучлал

Шинэ хуулиар гэрлэлт цуцлах ажиллагаанд эвлэрүүлэн зуучлалыг илүү өргөн хүрээнд нэвтрүүлсэн нь томоохон өөрчлөлт болсон. Гэр бүлийн тухай, 14.1-д зааснаар гэрлэлт цуцлах хэрэгт эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа явуулахыг заавал турших шаардлагатай болсон. Харин энэ дүрэмд үл хамаарах онцгой тохиолдлыг хуульчид тодорхойлсон:

• Гэр бүлийн хүчирхийллийн улмаас гэр бүлийн гишүүдийн амь нас, эрүүл мэнд, хүүхдийн хүмүүжилд ноцтой хохирол учирч болзошгүй, эсхүл учирсан нь тогтоогдвол шүүх эвлэрүүлэх арга хэмжээ авахгүйгээр гэрлэлтийг шуурхай цуцална. Гэр бүлийн тухай, 14.4
• Харилцан зөвшөөрсөн, насанд хүрээгүй хүүхэдгүй, эд хөрөнгийн маргаангүй гэрлэгчид захиргааны журмаар буюу улсын бүртгэлийн байгууллагаар 30 хоногийн дотор гэрлэлтээ цуцлуулж болно. Гэр бүлийн тухай, 13

Гэрлэлт цуцлах ерөнхий үйл явцыг доорх диаграмаар дүрсэлж болно:

Хэрэглээний жишээ: Тогтоол #10835-д шүүх гэрлэлт цуцалсны дараа хүүхдийн асрамж, тэтгэлгийг цогцоор шийдвэрлэж, хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудыг үнэлэн эцэг эхийн тэгш үүргийг бататгасан.

3. Эцэг, эх байх эрхийг хязгаарлах, хасах, сэргээх нарийвчилсан зохицуулалт

Хуучин хуультай харьцуулахад эцэг эх байх эрхийг хязгаарлах болон хасах үндэслэлүүдийг илүү тодорхой болгож, хүүхдийн амь нас, эрүүл мэнд, ёс суртахууны хөгжилд заналхийлсэн аливаа үйлдлийг нарийн заасан.

• Эрхийг хязгаарлах: Гэр бүлийн тухай, 27-д зааснаар хүүхдийг орон сууц, хоол ундаар байнга санаатай гачигдуулсан, хөдөлмөрийг нь зүй бусаар ашигласан, гуйлгачлуулсан зэрэг үйлдэл гаргасан хүний эцэг эх байх эрхийг шүүх 6 сар хүртэл хугацаагаар хязгаарлаж болно. Энэ нь эцэг эхэд засрах, нөхцөл байдлаа сайжруулах боломж олгох урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ юм. Тогтоол #2797-д ийм төрлийн хэргийг хянан шийдвэрлэсэн.
• Эрхийг хасах: Хүүхдээ хаях, санаатай төөрүүлэх, тарчлаан зовоох, худалдах, биеийг нь үнэлэх, бэлгийн хүчирхийлэл үйлдэх, согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис байнга хэрэглэдэг зэрэг хамгийн хүнд хэлбэрийн зөрчил гаргасан бол Гэр бүлийн тухай, 30-д зааснаар шүүх эцэг эх байх эрхийг хасна. Энэ нь хүүхдийг цаашид хохирол учруулахаас хамгаалах эцсийн арга хэмжээ болдог. Тогтоол #2482 энэ төрлийн хэргийн шийдвэрлэлтийг харуулна.
• Эрхийг сэргээх: Өмнөх зохицуулалтаас илүү тодорхой болсон. Гэр Бүлийн Тухай 32.1-д зааснаар шүүх зөвхөн хүүхдийн эрх, ашиг сонирхлын үүднээс эрхийг сэргээх ба хэрэв хүүхэд нэгэнт өөр гэр бүлд үрчлэгдсэн бол сэргээх боломжгүй болдог Гэр Бүлийн Тухай 32.2. Мөн хүүхэд 7 насанд хүрсэн бол түүний саналыг заавал харгалзана Гэр Бүлийн Тухай 32.3. Энэ бүхэн хүүхдийн тогтвортой орчин, сэтгэл зүйн төлөвшлийг нэн тэргүүнд тавьж буйг гэрчилнэ.

4. Тэжээн тэтгэх харилцааг орчин үеийн шаардлагад нийцүүлсэн нь

Шинэчилсэн хуулиар тэтгэлгийн хэмжээг тогтоох, нөхөн гаргуулах, хариуцлага тооцох зохицуулалтыг илүү нарийвчилсан.

• Тэтгэлгийн хэмжээ: Гэр бүлийн тухай, 40-д зааснаар тэтгэлгийг хүүхдийн насны бүлгээр ялгавартай тогтоодог: 11 хүртэлх насны хүүхдэд тухайн бүс нутагт тогтоогдсон амьжиргааны доод түвшингийн 50 хувиар, 11-16 (эсвэл суралцаж байгаа бол 18) насны хүүхдэд амьжиргааны доод түвшингийн хэмжээгээр. Энэ нь өсвөр насны хүүхдийн хэрэгцээ нэмэгддэг бодит байдалд тохируулсан өөрчлөлт юм. Тогтоол #11115-д Улсын дээд шүүх яг энэ зарчмыг баримтлан, хүүхдийн насны онцлогт тохируулан тэтгэлгийг амьжиргааны доод түвшингийн хувиар тогтоох нь хуульд нийцнэ гэж дүгнэсэн.
• Төлөгдөөгүй тэтгэлэг ба алданги: Хуулийн 49-р зүйлд тэтгэлэг төлөхөөс санаатайгаар зайлсхийсэн, орлогоо нуун дарагдуулсан тохиолдолд төлөгдөөгүй тэтгэлгийг бүрэн нөхөн төлүүлэхээр заасан. Тогтоол #5964-т Улсын дээд шүүх, хариуцагч ажил орлогогүй байсан нь тэтгэлэг төлөх үүргээс чөлөөлөгдөх үндэслэл болохгүй, эцэг эх хүүхдээ тэжээн тэтгэх үндсэн үүрэгтэй гэдгийг онцлон, 13 жилийн өрийг нөхөн гаргуулсан нь чухал жишиг болсон. Мөн төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй бол алданги тооцох зохицуулалтыг Гэр бүлийн тухай, 50.2 тодорхойлсон ба Тогтоол #8586-д хариуцагчийн төлсөн дүнг харгалзан алдангийн хэмжээг бууруулж шийдвэрлэсэн.
• Нэмэлт зардал: Хүүхдийн эрүүл мэндийн онцгой нөхцөл байдал (хүнд өвчин, байнгын эмчилгээ) үүссэн тохиолдолд эцэг эхээс нэмэлт зардал гаргуулах боломжтой. Тогтоол #7961-д ховор өвчтэй хүүхдийн эмчилгээ, тусгай хоол, асаргааны зардлыг нотлох баримтад үндэслэн хариуцагчаас гаргуулсан нь хүүхдийн эрүүл мэндийн онцгой хэрэгцээг хамгаалсан шийдвэр байв. Үүнтэй адил орон сууцтай болох зорилго нь хүүхдийн эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах хэрэгцээг хангах "онцгой нөхцөл" гэж үзэж, зардлын тодорхой хувийг хариуцагчаас гаргуулсан Тогтоол #7980 нь нэмэлт зардлын ойлголтыг өргөжүүлсэн чухал хэрэг юм.
• Тэжээн тэтгэх гэрээ: Талууд тэжээн тэтгэх харилцаагаа гэрээгээр зохицуулах боломжтой бөгөөд гэрээг бичгээр үйлдэж, нотариатаар гэрчлүүлэх шаардлагатай. Гэрээг сайн дураар биелүүлээгүй бол шүүгчийн захирамжаар шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн журмаар албадан гүйцэтгүүлнэ. Гэр бүлийн тухай, 45

5. Гэр бүлийн хүчирхийлэл ба гэрлэгчдийн эрх үүргийн тэнцвэр

Шинэ хууль нь гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх чиглэлээр илүү хатуу байр суурийг илэрхийлсэн. Гэр бүлийн тухай, 10-д гэрлэгчид бие биедээ хүчирхийлэл үйлдэхгүй байх үүргийг тодорхой зааснаас гадна, дээр дурдсанчлан хүчирхийллийн улмаас гэрлэлт цуцлах үед эвлэрүүлэн зуучлах шаардлагагүй болсон нь хохирогчийг хамгаалах чухал баталгаа юм. Мөн гэрлэлт цуцалснаас хойш нэг жилийн дотор гэр бүлийн хүчирхийллийн улмаас хөдөлмөрийн чадвараа алдсан тохиолдолд хуучин нөхрөөсөө тэжээн тэтгүүлэх эрх нь хохирогчийн эдийн засгийн хамгааллыг бэхжүүлж байна Гэр Бүлийн Тухай 37.1.

Практик алхамууд: Гэр бүлийн маргааныг шийдвэрлэх

Хэрэв танд гэр бүлийн харилцаа, хүүхдийн асрамжтай холбоотой асуудал үүссэн бол дараах алхмуудыг хэрэгжүүлнэ үү:

1. Эвлэрүүлэн зуучлал: Шүүхэд нэхэмжлэл гаргахаас өмнө эвлэрүүлэн зуучлагчид хандах нь хууль ёсны шаардлага төдийгүй, талуудын цаг хугацаа, сэтгэл санаа, эдийн засгийн зардлыг хэмнэх хамгийн үр дүнтэй арга зам юм. Зуучлалаар хүүхдийн асрамж, тэтгэлэг, уулзалтын хуваарь, эд хөрөнгийн хуваарилалт зэрэг бүх асуудлыг харилцан тохиролцож, гэрээ байгуулах боломжтой.
2. Захиргааны / шүүхийн журам: Хэрэв тохиролцоонд хүрэх боломжгүй, эсвэл хүчирхийллийн улмаас эвлэрэх нь боломжгүй бол та гэрлэлт цуцлуулах хүсэлтээ нөхцөл байдлаасаа хамааруулан Улсын бүртгэлийн байгууллага эсвэл шүүхэд гаргана. Нэхэмжлэлдээ цуцлалтын шалтгаан, хүүхдийн асрамж, тэтгэлэг, эд хөрөнгийн хуваарилалтын талаарх шаардлагаа тодорхой тусгах хэрэгтэй.
3. Шаардлагатай нотлох баримт цуглуулах: Шүүх хуралдаанд та өөрийн шаардлага, тайлбараа нотлох баримтаар дэмжих үүрэгтэй. Хүүхдийн асрамжийн хувьд оршин суух орчин, таны орлого, хүүхэдтэй харилцах харилцаа, хариуцагчийн сөрөг үйлдлийг нотлох баримтууд (гэрч, бичиг баримт, гэрэл зураг, эмнэлгийн тодорхойлолт гэх мэт) чухал үүрэгтэй. Тэтгэлэг, эд хөрөнгийн маргаанд санхүүгийн баримт, орлогын тодорхойлолт, өмчлөх эрхийн гэрчилгээ зэргийг бүрдүүлнэ.
4. Хүүхэд хамгаалал: Хэрэв хүүхдийн амь нас, эрүүл мэндэд аюул учруулж буй хүчирхийллийн шинжтэй үйлдэл, хайхрамжгүй байдал байгаа бол хүүхэд, гэр бүлийн асуудал хариуцсан төрийн байгууллага (Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн газар) болон цагдаагийн байгууллага, 108 тусгай утсанд яаралтай мэдээлэх нь таны үүрэг юм Гэр Бүлийн Хүчирхийлэлтэй Тэмцэх Тухай 21.1.3. Шүүх хүчирхийлэл тогтоогдсон тохиолдолд хүүхдийг хамгаалах түр зуурын арга хэмжээг шуурхай авдаг.

Түгээмэл асуултууд (FAQ)

Асуулт: Хүүхдийн тэтгэлгийг хэрхэн тогтоодог вэ, хэмжээ нь өөрчлөгдөж болох уу? Хариулт: Тэтгэлгийг хүүхдийн насанд тохируулан амьжиргааны доод түвшингийн хувиар тогтоодог. Хэрэв тэтгэлэг төлөгч өөр хүүхэдтэй болсон, хөдөлмөрийн чадвараа алдсан, эсвэл тэтгэлэг авагч хүүхэд өөрөө хангалттай орлоготой болсон зэрэг нөхцөлд шүүх тэтгэлгийн хэмжээг багасгаж болно Гэр бүлийн тухай, 38.6. Харин амьжиргааны доод түвшин нэмэгдсэн үед та тэтгэлгийн хэмжээг нэмэгдүүлэх хүсэлтийг шүүхэд гаргах эрхтэй.

Асуулт: Гэрлэлтээ цуцлуулахгүйгээр тусдаа амьдраад удаж байна. Хүүхдийн тэтгэлэг шаардах эрх үүсэх үү? Хариулт: Тийм ээ, үүснэ. Эцэг эхийн хүүхдээ тэжээн тэтгэх үүрэг нь гэрлэлтийн байдлаас үл хамаарна Гэр бүлийн тухай, 35. Гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй эцэг эхээс төрсөн хүүхэд ч гэрлэлттэй гэр бүлээс төрсөн хүүхдийн адил тэтгэлэг авах эрхтэй Гэр бүлийн тухай, 21.5. Та шүүхэд хандаж тэтгэлэг тогтоолгохдоо эцэг эх болохыг тогтоолгох (хэрэв маргаантай бол) болон тэтгэлгийн шаардлагаа хамтад нь шийдвэрлүүлж болно.

Асуулт: Хуучин нөхөр маань тэтгэлэг төлөхөөс зайлсхийж байгаа. Би яах ёстой вэ? Хариулт: Энэ тохиолдолд та шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж, төлөгдөөгүй тэтгэлгийн өр, хугацаа хэтэрсэн алдангийг гаргуулж болно. Шүүх хариуцагч тэтгэлэг төлөхөөс санаатай зайлсхийсэн, орлогоо нуун дарагдуулсан эсэхийг шалгаж үзээд, таны гаргасан тооцоог үндэслэн шийдвэр гаргана. Хамгийн гол нь та хуучин нөхрийнхөө орлогын эх үүсвэр, хөрөнгө, ажлын байрны талаарх мэдээллийг шүүхэд өгөх, эсхүл шүүхээр дамжуулан тогтоолгох хүсэлтээ тодорхой гаргах хэрэгтэй.

Асуулт: Хүүхэд надтай амьдардаг. Хуучин нөхрийнхөө уулзалтыг хязгаарлаж болох уу? Хариулт: Хүүхдийн эцэг нь хүүхэдтэйгээ харилцах, уулзах эрхтэй. Харин түүний зан авир, уулзалт хүүхдийн эрүүл мэнд, сэтгэл зүй, ёс суртахууны хүмүүжилд сөргөөр нөлөөлж байвал та шүүхэд хандаж уулзалтын журмыг тогтоолгох, онцгой тохиолдолд хязгаарлуулах, бүр хориглуулах боломжтой. Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #3003-д зааснаар "Хүүхэдтэйгээ уулзуулахгүй байгаа шалтгаан нь хүүхдийн асрамж тогтоох үндэслэл биш" гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, уулзалтын асуудлыг асрамжийн асуудалтай хольж болохгүй, тусдаа маргаан хэлбэрээр шийдвэрлүүлнэ.

Дүгнэлт / Гол санаа

Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга нь хүүхдийн эрхийг бүхнээс дээгүүр тавьсан, гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх, эцэг эхийн хариуцлагыг нарийвчлан тогтоосон дэвшилтэт эрх зүйн акт болсон. Шүүхийн практик ч энэ чиглэлийг бүрэн дэмжиж, хүүхдийн ашиг сонирхолд нийцсэн шийдвэрүүдийг тууштай гаргаж байна.

Иргэн таны хувьд гэр бүлийн аливаа маргааныг шийдвэрлэхдээ дараах гол санааг баримтлах нь зүйтэй:

• Хүүхдээ төвд нь тавь: Аливаа шийдвэр нь таны сэтгэл хөдлөл биш, хүүхдийнхээ урт хугацааны эрх ашигт нийцсэн байх ёстой.
• Эвлэрүүлэн зуучлалыг ашигла: Энэ нь зөвхөн хууль ёсны шаардлага төдийгүй, талуудын харилцааг соёлтой зохицуулж, хүүхдэд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах хамгийн зөв зам.
• Нотлох баримтаа бүрдүүл: Шүүхэд мэдүүлэх шаардлага, тайлбар бүр баримтаар нотлогдох ёстой гэдгийг санаж, шаардлагатай бичиг баримтаа урьдчилан бүрдүүлэх, боломжтой нотлох баримтыг хуулийн дагуу цуглуулж, хадгалж байх.
• Мэргэжлийн зөвлөгөө авах: Гэр бүлийн эрх зүйн маргаан нь сэтгэл зүйн хувьд хүнд төдийгүй, хууль зүйн нарийн мэдлэг шаарддаг тул итгэмжлэгдсэн өмгөөлөгчөөр зөвлөгөө, туслалцаа авах нь таны эрх ашгийг бүрэн хамгаалах баталгаа болно.