Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Татварын байцаагч нь хөрөнгө оруулагчаас авсан "хоёрдогч өглөгийн зээлийн гэрээ"-г хуулийн утгаараа "зээлийн гэрээ" гэж үзэж, зээлийн хүүг татвараас чөлөөлөгдөх зардалд тооцохгүй, ногдол ашигт тооцож татвар ногдуулсан болон бүртгүүлбэл зохих этгээд гэрчилгээ авалгүйгээр үл хөдлөх хөрөнгийг борлуулсан учраас НӨАТ ногдуулсан. Нэхэмжлэгч нь уг гэрээ нь зээлийн шинж чанарыг бүрэн агуулаагүй, мөн төлбөр ногдуулсан үйл ажиллагаа нь татвараас чөлөөлөгдөх "зээл олгох үйлчилгээ" эсвэл хориглоогүй үйл ажиллагаанд хамаарна гэж маргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Татварын байцаагчийн актаар тогтоосон нөхөн төлбөр, торгуулийг хүчингүй болгохыг хүссэн. Гэрээ нь зээлийн гэрээний шинж чанарыг агуулаагүй (буцаан төлөх үүрэггүй, хувьцаанд хөрвүүлэх нөхцөлтэй) тул АНОАТ-ын хуулийн дагуу хүүг хасах зардалд тооцохгүй гэж үзэх үндэслэлгүй, мөн НӨАТ-аас чөлөөлөгдөнө гэж үзсэн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Гэрээг зээлийн гэрээ гэж үзэж, хөрөнгө оруулалтын хэмжээнээс 3 дахин илүү авсан зээлийн хүүг татвар ногдох орлогоос хасахгүй, ногдол ашигт тооцож татвар ногдуулсан. Мөн бүртгүүлбэл зохих этгээд гэрчилгээ авалгүйгээр үл хөдлөх хөрөнгийг борлуулсан тул НӨАТ ногдуулах ёстой гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүхүүд нэхэмжлэлийг хангаж, татварын байцаагчийн актаар ногдуулсан төлбөрийг багасгаж, хүчингүй болгосон. Улсын дээд шүүх доод шатны шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Учир нь "хоёрдогч өглөгийн зээлийн гэрээ" нь зээлдэгч буцаан төлөх үүрэг хүлээгүй, хувьцаанд хөрвүүлэх нөхцөлтэй байсан тул Иргэний хуулийн зээлийн гэрээний шинж чанарыг бүрэн агуулаагүй бөгөөд татварын байцаагч уг гэрээг зээлийн гэрээ гэж үзэж, хүүг хасах зардалд тооцохгүй гэж үзсэн нь буруу байв. Мөн доод шатны шүүхүүд холбогдох хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн тул гомдлын үндэслэл хүчингүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• "Хоёрдогч өглөгийн зээлийн гэрээ"-ний хувьд зээлдэгч мөнгөө буцаан төлөх үүрэг хүлээж, хувьцаанд хөрвүүлэхээр тохиролцсон бол энэ нь Иргэний хуулийн зээлийн гэрээний шинж чанарыг бүрэн агуулахгүй тул АНОАТ-ын хуулийн дагуу зээлийн хүүг татвараас чөлөөлөгдөх зардалд тооцохгүй, ногдол ашигт тооцох заалт хэрэглэгдэхгүй. (Иргэний хууль 281.1)
• Хөрөнгө оруулагчаас авсан зээлийн дүн өмнө нь оруулсан хөрөнгө оруулалтын хэмжээнээс 3 дахин илүү гарсан тохиолдолд, тухайн зээл нь хуулийн утгаараа "зээлийн гэрээ" биш бол хүүгийн төлбөрийг татвар ногдох орлогоос хасахгүй, ногдол ашигт тооцож албан татвар ногдуулах үүрэг үүсэхгүй. (АНОАТ 14.3)
• Бүртгүүлбэл зохих хуулийн этгээд гэрчилгээ авалгүйгээр үл хөдлөх хөрөнгийг борлуулсан тохиолдолд НӨАТ ногдуулах үндэслэл үүсэх бөгөөд энэ нь татвар төлөгч "зээл олгох үйлчилгээ"-нд хамаарна гэж үзэх үндэслэл болохгүй. (НӨАТ хууль 7.1.1, 17.1)