Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Засгийн газрын 2021 оны 193 дугаар тогтоолоор батлагдсан "Гадаадын иргэнийг Монгол Улсаас албадан гаргах, албадан гаргахаас чөлөөлөх болон Монгол Улсад дахин оруулахгүй байх хугацааг тогтоох журам"-ын зарим заалтыг хүчингүй болгуулах тухай маргаан үүссэн.
• Нэхэмжлэгч: Бүгд Найрамдах Франц Улсын иргэн Ж Х (H d S) нь маргаан бүхий журмын заалтууд нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, олон улсын гэрээ, хүний үндсэн эрхүүдийг зөрчсөн, мөн журам батлахдаа Захиргааны ерөнхий хуульд заасан нөлөөллийн шинжилгээ, хэлэлцүүлэг хийгээгүй гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Монгол Улсын Засгийн газар нь маргаан бүхий журам нь Үндсэн хууль болон олон улсын гэрээнд заасан хүний эрхийг зөрчөөгүй, хуульд заасан журмын дагуу гарсан хууль ёсны акт тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2023-11-20, Дугаар: 221/ШШ2023/0027
• Шийдвэр: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Захиргааны ерөнхий хуулийн 60.1.1, 61.1, 61.2, 61.3, Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 9.2, 9.2.3. Журам батлахдаа Захиргааны ерөнхий хуулийн шаардлагыг зөрчөөгүй, хүний эрхийг хязгаарлаагүй, хуульд нийцсэн.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2023-11-20, Дугаар: 221/ШШ2023/0027
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Үндсэн хууль, олон улсын гэрээг зөрчсөн хуулийн заалтуудыг хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх журмыг зөрчсөн, олон улсын гэрээг хэрэглээгүй, мэтгэлцэх зарчмыг зөрчсөн.
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг үндэслэлтэй гэж үзсэн.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: [yyyy-mm-dd], Дугаар: 221/МА2023/00027
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль зүйн үндэслэлгүй, Үндсэн хууль, олон улсын гэрээ, холбогдох хуулиудыг буруу хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх журмыг зөрчсөн.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Захиргааны хэргийн шүүх нь Засгийн газрын тогтоолоор батлагдсан журам Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх маргааныг хянан шийдвэрлэх харьяалалгүй.
• Шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэхдээ Үндсэн хууль, Монгол Улсын олон улсын гэрээ, бусад хууль тогтоомжийг хэрэглэх үүрэгтэй.
• Шүүгч, шүүх бүрэлдэхүүн хэрэглэх хууль Үндсэн хуульд нийцээгүй гэж үзвэл Улсын Дээд шүүхэд санал гаргах бүрэн эрхтэй бөгөөд энэ нь хууль зөрчсөн хэрэг биш.
• Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 8.1.1-д заасан "Монгол Улсын эрх ашиг, тус улсын иргэний болон бусад хүний эрх, хууль ёсны ашиг сонирхолд харш үйлдэл хийх"-ийг хориглох нь хуулиар хориглосон үйл ажиллагаа, гэмт хэрэг, зөрчил гаргахыг ойлгох ба Үндсэн хууль, олон улсын гэрээг зөрчөөгүй.
• Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 37.1.7-д заасан "ирсэн зорилгоосоо өөр үйл ажиллагаа явуулсан" гэдэг нь виз буюу оршин суух зөвшөөрлийн ангилалд хамаарахгүй идэвхтэй үйл ажиллагааг хэлнэ. Харин хүний жам ёсны эрх, эрх чөлөө, дотоодын хуулиар олгогдсон түгээмэл эрхийг хэрэгжүүлсэн аливаа үйлдэл хамаарахгүй.
• "Гэр бүлийн зорилгоор" ирсэн гадаадын иргэн хуулиар хориглогдоогүй үйл ажиллагаа явуулах, ажил хөдөлмөр эрхлэх, сурч боловсрох зэрэг үндсэн эрхийг хязгаарлахгүй.
• Шашин шүтэх, эс шүтэх эрх чөлөө нь хувь хүнд хамаарах эрх бөгөөд бусдад өөрийн шашныг сурталчлах, хичээл заах зэрэг олон нийтэд хандсан үйл ажиллагаа нь уг эрхийн агуулгад хамаарахгүй, хуулийн хүрээнд хязгаарлагдана.
• Жагсаал, цуглаан хийх журмын тухай хуулиар гадаадын иргэний тайван хуран цуглах эрхийг хязгаарлаагүй, харин жагсаал, цуглааныг санаачлан зохион байгуулах, улс төрийн зорилготой үйл ажиллагаанд хөрөнгө санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх зэрэг нь Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 8.1.3-т заасан хориглосон үйл ажиллагаанд хамаарна.
• Шүүх нь тухайн журмын агуулгад хамааралгүй олон улсын гэрээ, конвенцыг хэрэглэхгүй. Нэхэмжлэгчийн маргаж буй журмын заалтуудаар хүний эрх, эрх чөлөө зөрчигдсөн нөхцөл байдал тогтоогдоогүй.
• Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчиж шийдвэр гаргах хугацаа хэтрүүлсэн нь тогтоогдсон ч энэ нь шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болохгүй.
• Захиргааны ерөнхий хуулийн 61.2, 61.4, 62.2-т заасан хэлэлцүүлэг хийгээгүй гэх үндэслэл нь буруу. Учир нь холбогдох яам, байгууллагуудаас санал авсан бөгөөд аливаа улс дотоодын хууль тогтоомжоо батлахад гадаадын иргэдээс санал авах үүрэг хүлээдэггүй.
• Захиргааны хэргийн шүүх нь нийтийн эрх зүйн маргааныг шийдвэрлэдэг тул Иргэний хууль зэрэг хувийн эрх зүйн хэм хэмжээг шууд хэрэглэдэггүй.
• Тусгай зөвшөөрлийн тухай хууль болон Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийн зорилго өөр бөгөөд хоорондоо зөрчилдөөгүй.
• Хууль тогтоогч олон улсын гэрээгээр хүлээсэн үүргээ хангалттай биелүүлээгүй буюу зохицуулах ёстой харилцааг бүрэн зохицуулаагүйг үндэслэн хүчин төгөлдөр үйлчилж буй хууль, журмыг шүүх хүчингүй болгох үндэслэлгүй.
• Хэрэв гадаадын иргэнийг албадан гаргах шийдвэр хууль бус, хүний эрхийг зөрчсөн гэж үзвэл Монгол Улсын шүүхэд хандах эрхтэй бөгөөд шүүхийн эцсийн шийдвэр гарах хүртэл албадан гаргах шийдвэрийн биелэлтийг түдгэлзүүлэх боломжтой.