Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Гаалийн ерөнхий газрын дарга 2022 оны А/350, А/351 дүгээр тушаалуудаар "Зорчигчийн хувийн хэрэглээний эд зүйлийг гаалийн улсын хилээр нэвтрүүлэх журам", "Чөлөөт бүсийн горим хэрэгжүүлэх журам"-д нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан. Үүний улмаас чөлөөт бүсээс гаалийн нутаг дэвсгэрт буцаж орж байгаа зорчигчийн худалдан авсан онцгой албан татвар ногдох бараа нь хувийн хэрэглээний эд зүйлд хамаарахгүй болж, албан татвар төлж гаалийн хилээр нэвтрүүлэх болсон.
• Нэхэмжлэгч: "И" ХХК болон нэр бүхий 11 компани Гаалийн ерөнхий газрын даргын тушаалуудаар орсон нэмэлт, өөрчлөлтүүдийг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Нэхэмжлэгчид нь татваргүй барааны дэлгүүр ажиллуулж байсан бөгөөд журмын өөрчлөлт нь худалдан авагчдыг цөөлж, үйл ажиллагааг нь зогсоосон, хуулиар тогтоогоогүй хориглолт тогтоож, чөлөөт бүсийн зорилгод нийцээгүй гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Гаалийн ерөнхий газрын дарга нь уг зохицуулалт нь татвар төлөгдөөгүй согтууруулах ундааг их хэмжээгээр гаалийн хилээр оруулахыг хязгаарлах зорилготой, чөлөөт бүсийг үйлдвэрлэл дэмжих зорилгоор байгуулдаг тул архи худалдан борлуулдаг нэхэмжлэгч нарын эрхийг зөрчөөгүй гэж маргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2023-09-06, Дугаар: 17
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Чөлөөт бүсээс архи согтууруулах ундаа гаалийн нутаг дэвсгэрт оруулах хэмжээ эрс нэмэгдсэн тул зохицуулах нийгмийн хэрэгцээ шаардлага бий болсон. Уг зохицуулалт нь Киотогийн конвенцийг зөрчөөгүй бөгөөд Гаалийн ерөнхий газрын даргыг хуулиар тусгайлан эрх олгоогүй асуудлаар хэм хэмжээний акт баталсан, хуулиар тогтоогоогүй татвар тогтоосон гэж үзэхгүй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2023-09-06, Дугаар: 17
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Журмын нэмэлт, өөрчлөлтөөр нэхэмжлэгч нарын үйл ажиллагаа бүрэн зогссон, хууль ёсны ашиг сонирхол нь зөрчигдсөн. Чөлөөт бүсийн тухай хуулийн хэм хэмжээг давсан зохицуулалт хийж, хуулиар хориглоогүй асуудлаар хориглосон хэм хэмжээ тогтоосон нь Захиргааны ерөнхий хуулийг зөрчсөн.
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилсөн.
• Үндэслэл: Гаалийн ерөнхий газрын даргын А/350 дугаар тушаалаар нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан "Зорчигчийн хувийн хэрэглээний эд зүйлийг гаалийн хилээр нэвтрүүлэх журам"-ын 2.2.15 дахь заалт, 2.4 дэх хэсгийн "болон энэ журмын 2.2.15-д заасан чөлөөт бүсээс гаалийн нутаг дэвсгэрт буцаж орж байгаа" гэснийг хүчингүй болгож, үлдэх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2023-09-06, Дугаар: 17
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн.
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Гаалийн ерөнхий газрын даргын тушаал нь Киотогийн конвенцийн Зорчигч, 1 дүгээр бүлгийн 6.1, Практик зөвлөмж 16-д заасан зорчигчийн хувийн хэрэглээний архи, тамхийг татваргүйгээр хилээр нэвтрүүлэхийг зөвшөөрсөн агуулгатай зөрчилдсөн. Зөвхөн хилээр байнга нэвтэрдэг болон 24 цагийн дотор буцаж орж ирдэг хүмүүст хязгаарлалт тогтоож болохыг конвенц заасан байхад тушаал нь бүх зорчигчдод хамааруулсан.
• Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.5-д заасан захиргааны байгууллагын шийдвэр "зорилгодоо нийцсэн, бодит нөхцөлд тохирсон, үндэслэл бүхий байх" зарчимд нийцээгүй. Захиргааны байгууллага үүссэн нөхцөл байдлын шалтгаант холбоог буруу тодорхойлж, хилээр байнга нэвтэрдэг зорчигчдыг ялгаж судлаагүй, тэдэнд чиглэсэн зохицуулалт хийгээгүй.
• Захиргааны ерөнхий хуулийн 61.2-т заасан "зохицуулах харилцаа нь бусад захиргааны байгууллагын чиг үүрэгт давхар хамаарч байвал тухайн захиргааны байгууллагаас албан ёсоор санал авна" гэсэн заалтыг зөрчсөн. Гаалийн ерөнхий газрын дарга нь Эдийн засаг, хөгжлийн сайд болон Чөлөөт бүсийн захирагч нараас санал аваагүй.
• Чөлөөт бүсийн тухай хуулийн 5.1.5-д заасан "чөлөөт бүс байгуулах эрх зүйн үндсийг бүрдүүлж, хөрөнгө оруулагч, аж ахуйн нэгж, байгууллага итгэл үнэмшилтэй ажиллах таатай орчин, нөхцөл бий болгох" зарчимд нийцээгүй.
• Захиргааны хэм хэмжээний актад дагаж мөрдөх хугацааг өөрөөр зааж болох боловч нэхэмжлэгч нарт "учирч болох эрсдэлийг хохирол багатай даван туулах боломж олгоогүй" нь үндэслэлтэй.
• "Чөлөөт бүсийн горим хэрэгжүүлэх журам"-ын бусад заалтууд болон "Зорчигчийн хувийн хэрэглээний эд зүйлийг гаалийн хилээр нэвтрүүлэх журам"-ын 2.4 дэх хэсгийн 21 насанд хүрээгүй болон 24 цагийн дотор буцаж орж байгаа зорчигчдод хамаарахгүй тухай зохицуулалт нь хуульд нийцсэн.