Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: "А" ХК нь 2014 онд авсан зээлээс үүссэн гадаад валютын ханшийн зөрүүний бодит алдагдлыг татвар ногдох орлогоос хасч тооцоогүйгээс 1,043,221,562.38 төгрөгийн татварыг илүү төлсөн тул уг алдагдлыг татвар ногдох орлогоос хасч, илүү төлсөн татварыг ирээдүйд төлөх татвараас суутган тооцохыг хариуцагч нарт даалгахыг хүссэн.
• Нэхэмжлэгч: "А" ХК нь 2014 оны тайланд ханшийн зөрүүний алдагдлыг тооцоолоогүй, тухайн үед тайлангийн залруулга хийхийг хориглож байсан тул хугацаа хэтэрсэн, харин 2019 онд батлагдсан Татварын ерөнхий хуулиар хөөн хэлэлцэх хугацаа тасалдаж, илүү төлсөн татварыг эргүүлэн авах эрхтэй болсон гэж маргасан.
• Хариуцагч: Татварын илүү төлөлт нь татварын актаар баталгаажиж тогтоогдоогүй гэж маргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2023-05-12, Дугаар: 128/ШШ2023/0438
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангасан.
• Үндэслэл: Зээлийг эргэн төлөх хугацаанд ханшийн зөрүүний алдагдлыг тооцолгүй тайлагнасны улмаас зөрүү үүссэн, залруулга хийхийг хориглосноос хугацаа хэтэрсэн, шинээр батлагдсан Татварын ерөнхий хууль болон түүнийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн дагуу татварын хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтрээгүй, Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.8, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн /2006/ 12.1, 12.1.8, Татварын ерөнхий хуулийн /2019/ 15.2, Татварын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/-ийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлд заасныг баримтласан.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2023-07-06, Дугаар: 221/МА2023/0454
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Хяналт шалгалтаар татварын илүү төлөлт тогтоогдоогүй, буцаан олголт хийгдэх нөхцөл байдал үүсээгүй, татварын улсын байцаагчийн актыг нэхэмжлэгч хүлээн зөвшөөрч гарын үсэг зурсан, татварын илүү төлөлт нь актаар баталгаажиж тогтоогдоогүй.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Татварын ерөнхий хууль /2019 оны/ 30.1, 41.1, 72.1, 72.2, 75.1.2-т заасныг баримтласан.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2023-10-03, Дугаар: 357
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Шинээр батлагдсан Татварын ерөнхий хуулийн 15.2-т зааснаар илүү төлсөн татварыг эргүүлэн авахад хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарахгүй бөгөөд татварын албаны акт болон өмнөх гомдлууд нь энэ эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• "А" ХК нь 2016 онд Татварын ерөнхий газарт 2014 оны тайланд залруулга хийлгэх хүсэлт гаргасан боловч "хугацаа хэтэрсэн тул засварлах боломжгүй" гэсэн хариу авсан, дараа нь "татварын хяналт шалгалт хийж, түүний үр дүнгээс хамаарч шийдвэрлүүлэх боломжтой" гэсэн хариу авсан.
• 2017 онд хийсэн татварын иж бүрэн хяналт шалгалтаар 2014 онд аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварт илүү төлөлттэй гэж үзээгүй бөгөөд "А" ХК нь татварын улсын байцаагчийн актыг хүлээн зөвшөөрч, гомдол гаргаагүй.
• Нэхэмжлэгч нь тухайн асуудлаарх маргах эрхээ 2017 онд хэрэгжүүлсэн тул Татварын ерөнхий хуулийн /2019 оны/ 15.2 болон Татварын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/-ыг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 4, 7 дугаар зүйлүүд нь дахин маргах эрхийг олгохгүй.
• Татварын хяналт шалгалтын явцад илүү төлөлт тогтоогдоогүй, нэхэмжлэгч нь актад гомдол гаргаагүй нь татварын албаны татгалзлыг хууль бус гэж үзэх үндэслэлгүй болгоно.
• Иймд хариуцагчийн үйлдэл хууль бус гэх, илүү төлсөн татварыг ирээдүйн төлөх татвараас суутган тооцохыг даалгах үндэслэлгүй.