Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Тусгай хамгаалалттай газар нутагт оршин суугч иргэдэд газар ашиглах эрх олгох үйл явцад өмнө нь аж ахуйн нэгжид олгосон гэрчилгээтэй газрын талбай давхцсан эрх зүйн маргаан. Иргэд өөрсдийн орон сууцны орчны газар, удаан хугацааны оршин суулт, мөн өмнө нь гаргасан хүсэлтийг үндэслэн давхардсан хэсгийг хүчингүй болгож, өөрсдөд нь газар олгохыг шаардсан бол захиргааны байгууллага нь хуульд заасан нөхцөлийг хангаагүй гэж үзэн татгалзсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Тусгай хамгаалалттай газарт удаан хугацаанд оршин суусан, хувьчлан авсан орон сууцны орчны газартай давхцсан хэсгийг хүчингүй болгож, өөрсдөд нь газар ашиглах эрх олгохыг шаардсан. Өмнө нь газар эзэмших хүсэлт гаргасан, удаан хугацааны оршин суулт, мөн өмчийн эрх зөрчигдсөн гэж үзсэн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Нэхэмжлэгчдийн гаргасан хүсэлт нь Газрын тухай хуульд заасан "бусдын эзэмшилд давхцаагүй байх" нөхцөлийг хангаагүй тул газар олгох эрх үүсэхгүй гэж үзсэн. Мөн гэр бүлийн хамтын хэрэгцээнд зориулсан газрын хэмжээний хязгаарлалтыг зөрчсөн гэж тайлбарласан.

Шатуудын шийдвэр

Давж заалдах шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг хэсэгчлэн өөрчилж, нэхэмжлэгчдийн зарим хэсэгт газар олгохыг даалгасан ч нөгөө хэсэгт татгалзсан. Улсын дээд шүүх давж заалдах шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчдийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Нэхэмжлэгч нь өмнө нь газар эзэмших хүсэлт гаргаагүй, мөн маргаан бүхий газар нь өмнө нь аж ахуйн нэгжид олгосон гэрчилгээтэй давхцсан байсан тул Газрын тухай хуулийн "давхцаагүй байх" шаардлагыг хангаагүй гэж үзсэн. Мөн нэхэмжлэгчдийн шаардсан газрын талбай нь гэр бүлийн хамтын хэрэгцээнд зориулсан хуулийн хязгаарлалтыг (0.07 га) давсан тул эрх зүйн үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Газар эзэмших, ашиглах эрх үүсэхийн тулд хүсэлт гаргах газар нь бусдын эзэмшилд давхцаагүй байх шаардлагыг Газрын тухай хууль тавьдаг бөгөөд маргаан бүхий газар өмнө нь бусдад олгосон гэрчилгээтэй давхцсан бол иргэнд газар олгох эрх үүсэхгүй (Газрын тухай хууль 31.3).
• Иргэнд гэр бүлийн хамтын хэрэгцээнд зориулан үнэ төлбөргүй эзэмшүүлэх газрын хэмжээ 0.07 га-гаас хэтрэхгүй байх ёстой бөгөөд энэ хязгаарлалтыг давсан тохиолдолд нэмэлт талбайг олгох эрх зүйн үндэслэлгүй (Газрын тухай хууль 29.1).
• Орон сууц хувьчлан авахад орчны газрыг эзэмших эрх шууд үүсэхгүй, харин хуульд заасан журмын дагуу, бусдын эзэмшилд давхцаагүй, хуулийн хязгаарлалтыг хангасан тохиолдолд л газар эзэмших эрх үүснэ (Газрын тухай хууль 31.3).