Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Улсын тусгай хэрэгцээнд газар эргүүлэн авах үед нөхөн олговор олгох үүрэг үүсэх эсэх, мөн хууль ёсны итгэлийг хамгаалах зарчим үйлчлэх эсэхийг тодорхойлох эрх зүйн маргаан. Нэхэмжлэгчийн эзэмшил, өмчлөлийн газар болон үл хөдлөх эд хөрөнгө нь үерийн хамгаалалтын далангийн төлөвлөгөөний трасст өртсөн ч, бодит байдал дээр барилга угсралтын ажил тухайн газраар дайраагүй, давхцаагүй тул газар чөлөөлөх, нөхөн олговрын ажил хийгдээгүй.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Газар болон үл хөдлөх эд хөрөнгө нь төлөвлөлтөд өртсөн, үнэлгээ хийгдсэн, мөн захиргааны байгууллагаас газар чөлөөлөх шаардлагатай гэж мэдэгдсэн тул нөхөн олговор олгохгүй байгаа нь хууль бус, хууль ёсны итгэлийг зөрчсөн гэж үзэв.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Газар эргүүлэн авах, солих ажиллагаа бодит байдалд явагдаагүй, өмчлөлийн эрх хязгаарлагдаагүй тул нөхөн олговор олгох хууль ёсны үндэслэл байхгүй, мөн нэхэмжлэгч өөрийн эд хөрөнгөдөө хөрөнгө оруулалт хийснийг нотлох баримт байхгүй гэж үзэв.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүхүүд нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон бөгөөд Улсын дээд шүүх доод шатны шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхив. Нэхэмжлэгчийн газар төлөвлөлтөд өртсөн ч бодит байдал дээр барилга угсралтын ажил тухайн газраар дайраагүй, давхцаагүй тул улсын тусгай хэрэгцээнд газар эргүүлэн авах үйлдэл хийгдээгүй, иймд нөхөн олговор олгох эрх зүйн урьдчилсан нөхцөл бүрдээгүй гэж дүгнэв. Мөн нэхэмжлэгч захиргааны үйл ажиллагаанд итгэсний улмаас гаргасан зардал, эдийн засгийн үр дагаврыг нотлох баримт тогтоогдоогүй тул хууль ёсны итгэлийг хамгаалах зарчим үйлчлэхээргүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Улсын тусгай хэрэгцээнд газар солих буюу эргүүлэн авах үед нөхөн олговор олгох үүрэг үүсэхийн тулд тухайн газрыг бодит байдал дээр чөлөөлөх, буулгах ажиллагаа явагдах ёстой; төлөвлөлтөд өртсөн ч бодит ажиллагаа явагдаагүй бол нөхөн олговор олгох үндэслэлгүй (Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хууль 32, Газрын тухай хууль 43).
• Хууль ёсны итгэлийг хамгаалах зарчим үйлчлэхийн тулд захиргааны байгууллагын үйлдэлд итгэсний улмаас нэхэмжлэгч эдийн засгийн хохирол, зарлага гаргасныг нотлох баримт байх ёстой; ийм баримт тогтоогдоогүй бол энэ зарчмыг үндэслэн нөхөн олговор шаардах боломжгүй (Захиргааны ерөнхий хууль 4.2.8).
• Газар эргүүлэн авах ажиллагаа явагдаагүй, өмчлөлийн эрх хязгаарлагдаагүй тохиолдолд нөхөн олговор олгох шаардлага үндэслэлгүй (Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хууль 27.1.1).