Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль болон тусгай зохицуулалттай субъект буюу шүүгчийн тэтгэвэр тогтоох нас, ажилласан хугацааны шалгуурын харьцуулалт. Шүүгчээр ажиллаж байсан иргэн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох хүсэлт гаргахад даатгалын байгууллага нь нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд заасан ажилласан жилийн шаардлагыг хангаагүй гэж үзэн тэтгэвэр тогтоохоос татгалзсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Шүүгчийн тусгай эрх зүйн байдал, нийгмийн баталгааг Шүүхийн тухай хуулиар зохицуулах ёстой тул тус хуульд заасан насны шалгуурыг хангасан нь тэтгэвэр тогтоолгох үндэслэл болно гэж үзсэн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Тэтгэвэр тогтоох болзлыг нийгмийн даатгалын хууль тогтоомж нарийвчлан зохицуулсан тул даатгуулагчийн ажилласан хугацаа, нас зэргийг үндэслэн тэтгэвэр тогтоох үүрэгтэй бөгөөд нэхэмжлэгч ажилласан жилийн шаардлага хангаагүй тул татгалзсан нь зөв гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүрэн хангаж, даатгалын байгууллагын шийдвэрийг хууль бус гэж тогтоосон. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь нэхэмжлэгч шүүгчийн албан тушаалаас чөлөөлөгдөх үедээ 55 насанд хүрсэн байсан тул Шүүхийн тухай хуульд заасан өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүссэн байна. Мөн шүүгчийн нийгмийн баталгааг нийгмийн даатгалын ерөнхий хуулиас илүүтэйгээр Шүүхийн тухай хуульд заасан тусгай зохицуулалтаар хангагдах ёстой тул даатгалын байгууллага ерөнхий хуулийн заалтыг хэрэглэн шүүгчийн тусгай эрх зүйн байдлыг үл тоомсорлох нь хууль бус гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Шүүгчийн өндөр насны тэтгэвэрт гарах насны дээд хязгаар нь 60 нас байх боловч 55 насанд хүрсэн, эсхүл шүүгчээр 25 жил ажилласан шүүгч өөрөө хүсвэл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгож болно (Шүүхийн тухай хууль 47.6).
• Шүүгчийн нийгмийн баталгаа, тэтгэвэрт гарах эрх нь нийгмийн даатгалын ерөнхий хуулиас илүүтэйгээр Шүүхийн тухай хуульд заасан тусгай зохицуулалтаар хангагдана (Шүүхийн тухай хууль 47.6).
• Тусгай зохицуулалттай субъект (шүүгч) нь тухайн тусгай хуульд заасан насны болзлыг хангасан тохиолдолд өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрхтэй байдаг тул даатгалын байгууллага ерөнхий хуулийн ажилласан жилийн шаардлагыг тусгасан заалтыг шүүгчийн хувьд хэрэглэх нь буруу юм.