Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Зээлийн мэдээллийн санд бүртгэгдсэн, гэхдээ зээлийн үүргээ хугацаанд нь биелүүлсэн иргэн, аж ахуйн нэгжийн зээлийн ангиллын талаарх мэдээллийг лавлагаа хэлбэрээр бусдад дамжуулахгүй байхаар тохируулга хийсэн төрийн захиргааны акт нь хуульд нийцэж байгаа эсэх, мэдээллийн үнэн зөв, тэгш байдлын зарчимд нийцэж байгаа эсэхэд үүссэн эрх зүйн маргаан. Төвийн банкны тэргүүн эдийн засгийн сэргэлтийг дэмжих зорилгоор анхаарал хандуулах, хэвийн бус, эргэлзээтэй болон муу зээлийн ангилалтай байсан ч зээлээ төлсөн иргэд, компаниудын мэдээллийг зээл олгогчид руу дамжуулахгүй байхаар тушаал гаргасан. Нэхэмжлэгч байгууллага уг тушаал нь санхүүгийн салбарын тогтвортой байдал, мэдээллийн үнэн зөв байдлыг алдагдуулж, өөрсдийн зээлийн эрсдэлийг үнэлэх эрхийг хөндсөн гэж үзэн шүүхэд хандсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Төвийн банкны тэргүүний тушаал нь Зээлийн мэдээллийн тухай хуулийн "мэдээлэл үнэн зөв, тэгш, тэнцвэртэй байх", "хараат бус байх" зарчмуудыг зөрчсөн. Зээлээ төлсөн иргэдийн мэдээллийг нуух нь зээл олгогч нарт худал лавлагаа өгч, санхүүгийн эрсдэлд оруулж, нэхэмжлэгчийн зээлийн эрсдэлийг үнэлэх эрхийг хөндсөн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Тушаал нь Зээлийн мэдээллийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлд заасан мэдээллүүдэд шууд өөрчлөлт оруулсан шийдвэр биш бөгөөд зээлийн мэдээллийн санд оруулсан тохируулгыг хүчингүй болгох үндэслэлгүй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүх нэхэмжлэлийг хангаж, төвийн банкны тэргүүний тушаалыг хүчингүй болгосон. Давж заалдах шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь, төвийн банкны тэргүүний тушаалд зээлээ төлсөн иргэд, аж ахуйн нэгжийн зээлийн ангиллын талаарх мэдээллийг лавлагаа хэлбэрээр бусдад дамжуулахгүй байхаар тохируулга хийсэн тул Зээлийн мэдээллийн тухай хуулийн "мэдээлэл үнэн зөв, тэгш, тэнцвэртэй байх", "хараат бус байх" зарчмуудтай нийцээгүй гэж үзсэн. Мөн, Банкны тухай хууль болон түүнтэй нийцүүлэн гаргасан журамд зээлийн ангиллыг өөрчлөх, ангилах заалт байдаг боловч уг тушаал нь зээл олгогчид мэдээлэл авах эрхийг хязгаарласан тул хууль бус гэж дүгнэсэн. Иймд нэхэмжлэгчийн зээлийн эрсдэлийг үнэлэх, үнэн зөв мэдээлэл авах эрх хөндөгдсөн байсан тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, тушаалыг хүчингүй болгосон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Төрийн захиргааны байгууллага нь зээлийн мэдээллийн санд бүртгэгдсэн, гэхдээ зээлийн үүргээ биелүүлсэн иргэн, аж ахуйн нэгжийн зээлийн ангиллын талаарх мэдээллийг зээл олгогч нарт дамжуулахгүй байхаар тохируулга хийснээр Зээлийн мэдээллийн тухай хуулийн "мэдээлэл үнэн зөв, тэгш, тэнцвэртэй байх", "хараат бус байх" зарчмыг зөрчсөн гэж үзнэ (Зээлийн мэдээллийн тухай хууль 5.1.1, 5.1.4).
• Зээлээ төлсөн иргэд, аж ахуйн нэгжийн зээлийн ангиллыг өөрчлөх, хэвийн ангилалд шилжүүлэх асуудлыг Банкны тухай хууль болон түүнтэй нийцүүлэн гаргасан журамаар зохицуулах ёстой бөгөөд зээлийн мэдээллийн лавлагааг гаргаж өгөхгүй байхаар тохируулга хийх нь хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзнэ (Банкны тухай хууль 35.4, Зээлийн мэдээллийн тухай хууль 6.1, 6.1.13, 7.2, 9.1.4).
• Зээл олгогч байгууллага нь зээлийн эрсдэлийг үнэлэх, үнэн зөв, бодит, тодорхой мэдээлэл агуулсан лавлагаа авах эрхтэй бөгөөд төрийн байгууллага нь ийм мэдээллийг нууснаар хэрэглэгчийн эрхийг хөндсөн гэж үзнэ (Зээлийн мэдээллийн тухай хууль 10.1.2, 21.1.1).