Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Нэхэмжлэгч Г.М нь 2023.02.03-нд "Т" ХК-аас цалингийн зээл авч, "М" ХХК-тай зээлийн эрсдэлийн даатгалын гэрээ байгуулсан. 2023.07.05-нд Засгийн газрын тогтоолоор түүний ажиллаж байсан байгууллагыг татан буулгаж, 2023.07.19-нд ажлаас чөлөөлөгдсөн. Ингэснээр даатгалын тохиолдол үүссэн тул нөхөн төлбөр шаардсан.
• Нэхэмжлэгч: Г.М нь даатгалын нөхөн төлбөрт 12,851,549 төгрөг гаргуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч: “М” ХХК нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгч байгууллагаа татан буугдах нөхцөл байдал үүссэнийг мэдсээр байж мэдээлэх үүргээ биелүүлээгүй, даатгалын тохиолдол гэрээ байгуулагдахаас өмнө үүссэн тул нөхөн төлбөр олгох боломжгүй гэж маргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-06-04, Дугаар: 181/ШШ2024/02244
• Шийдвэр: Хариуцагч “М” ХХК-аас 12,851,549 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Г.М-т олгох.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 232.4, 431.1, Даатгалын тухай хуулийн 9.1.4-т зааснаар даатгалын гэрээ хүчин төгөлдөр бөгөөд гэрээнд заасан даатгалын эрсдэл (ажил олгогч татан буугдах, орон тоо цомхотгогдох, бүтэц зохион байгуулалтын улмаас ажлаас халагдах) үүссэн. Нэхэмжлэгч мэдээлэх үүргээ зөрчөөгүй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2024-07-22, Дугаар: 210/МА2024/01464
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 436.1-т заасан даатгуулагчийн мэдээлэх үүргийг зөрчөөгүй, Засгийн газраас хуулийн төсөл өргөн мэдүүлж, хууль батлагдсан нь даатгагч өөрөө мэдэх боломжтой нөхцөл байдал. Даатгалын тухай хуулийн 8.5.1-д зааснаар даатгуулагч даатгалын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн үндэслэлд хамаарахгүй.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2024-11-08, Дугаар: 001/ШХТ2024/01286
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 436.1 дэх хэсгийг буруу тайлбарлаж, даатгуулагчийн мэдээлэх үүргийг зөрчсөн гэх татгалзлыг үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн нь хууль бус.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг тус тус хэвээр үлдээж, хариуцагчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Анхан болон давж заалдах шатны шүүх зохигчдын хооронд Иргэний хуулийн 431.1-д заасан даатгалын гэрээ байгуулагдсан, гэрээнд заасан даатгалын тохиолдол үүссэн гэж зөв дүгнэсэн.
• Даатгалын гэрээнд ажил олгогч дампуурах, татан буугдах, орон тооны цомхотголд орох, бүтэц зохион байгуулалтын улмаас ажлаас халагдах зэргийг даатгалын тохиолдолд хамруулсан. Нэхэмжлэгч ажлаас халагдсан нь даатгалын тохиолдол бий болсон гэж үзсэн нь үндэслэлтэй.
• Засгийн газраас хуулийн төсөл УИХ-д өргөн мэдүүлж, хууль батлагдсан нь даатгагч байгууллага өөрөө мэдэх боломжтой нөхцөл байдал тул Иргэний хуулийн 436.1-д заасан даатгуулагчийн мэдээлэх үүргийг зөрчсөн гэх хариуцагчийн татгалзал үндэслэлгүй.
• Нэхэмжлэгч хуулийг хэрхэн батлагдахыг урьдчилан мэдэж байсан гэж үзэх үндэслэлгүй. Энэ нь нэхэмжлэгчийн хүсэл зоригоос шалтгаалах үйл явц биш.
• Хууль батлах үйл явцыг нийтэд илэрхий үйл баримт гэж үзэх бөгөөд энэ утгаараа даатгагч ч мэдэх боломжтой байсан.
• Иргэний хуулийн 436.3-т зааснаар даатгуулагч мэдээлэх үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд даатгагч гэрээнээс татгалзах, цуцлах эсхүл хураамжийг нэмэгдүүлэхийг шаардах эрхтэй байсан боловч хариуцагч ийнхүү шаардах эрхээ хэрэгжүүлсэн нь тогтоогдоогүй.
• Хариуцагч нь даатгалын үйл ажиллагаа эрхэлдэг мэргэжлийн байгууллагын хувьд үүсч болох даатгалын тохиолдол, эрсдэлийг тооцох, урьдчилан таамаглах нь даатгагчид хамааралтай.
• Даатгагч нөхөн төлбөр олгох үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч гэрээний 4.1.6 болон Иргэний хуулийн 232.6-д заасны дагуу алданги шаардах эрхтэй.