Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Гэрээнд заасан алдангийн хэмжээг шүүх хуулийн хүрээнд хязгаарлах эрхтэй эсэх, мөн хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад хийсэн төлбөр нь алдангийн дүнг автоматаар бууруулах үндэслэл болох эсэхэд маргасан иргэний маргаан. Нэхэмжлэгч компани нь хариуцагч компанид автомашинуудыг зээлээр худалдаж, гэрээнд заасан хугацаанд төлбөр төлөөгүй тул үлдэгдэл төлбөр болон алдангийг гаргуулах шаардлага тавьсан. Хариуцагч компани нь төлбөрийн хуваарийг зөрчсөн ч хэргийн явцад зарим хэмжээний төлбөр төлсөн, алдангийн хэмжээ хэт их байна гэж үзсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагчаас гэрээний дагуу төлөх ёстой үлдэгдэл төлбөр болон бүрэн алдангийг гаргуулахыг шаардсан. Хэргийн явцад хийсэн төлбөр нь үндсэн төлбөрт тооцогдох бөгөөд алдангийг зөвхөн нэхэмжлэл гаргасан өдрөөр тооцсон дүнгээр нь шаардах эрхтэй, шүүх алдангийг бууруулахдаа нэхэмжлэгчийн эрхийг зөрчсөн гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Үндсэн төлбөрийн зарим хэсгийг төлсөн, алдангийн хэмжээ хэт их тул багасгахыг хүссэн. Эдийн засгийн хүнд нөхцөл байдалтай холбоотойгоор төлбөрийн чадваргүй байдлыг тайлбарласан ч нотлох баримт гаргаагүй.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүх нь алдангийг 50 хувиар багасгаж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Давж заалдах шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг өөрчилсөн. Хариуцагч нь гэрээний үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй зөрчил гаргасан, мөн эдийн засгийн хүнд нөхцөлд байгааг нотлох баримт гаргаагүй байсан тул шүүх алдангийг хэт багасгах үндэслэлгүй гэж үзсэн. Иймд алдангийн хэмжээг Иргэний хуулийн 232.4-д заасны дагуу гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиар хязгаарлан тооцох ёстой бөгөөд хэргийн явцад хийсэн төлбөр нь алдангийн дүнг бууруулах тусдаа үндэслэл болохгүй гэж дүгнэсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээнд заасан алдангийн хэмжээ нь гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн харьцаагаар хэт их байх тохиолдолд шүүх Иргэний хуулийн 232.8-д заасны дагуу алдангийг хуулийн хүрээнд багасгах эрхтэй.
• Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хариуцагч үндсэн төлбөрийн зарим хэсгийг төлсөн байдал нь алдангийн дүнг автоматаар бууруулах эсвэл нэхэмжлэгчийн эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй, учир нь алданги нь гэрээний үүргийг хугацаанд биелүүлээгүй зөрчилд ногдох нэмэлт үүрэг юм.
• Хариуцагч эдийн засгийн хүнд нөхцөлд байгааг алданги төлөх боломжгүй гэж үзэх үндэслэл болгохыг хүссэн ч түүнийг нотлох баримт гаргаж өгөх үүргээ биелүүлээгүй тул шүүх тухайн тайлбарыг хүлээн зөвшөөрөхгүй.