Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Гэрээний үүргийг хугацаанд нь биелүүлээгүйн улмаас алдангийн хэмжээг тодорхойлох эрх зүйн маргаан. Худалдагч компани нь худалдан авагч компанид шатахуун нийлүүлж, төлбөрийг хугацаанд нь төлүүлээгүй тул үлдэгдэл төлбөр болон гэрээнд заасан хувиар тооцсон алдангийг шаардсан. Хариуцагч компани нь үндсэн төлбөрийг зөвшөөрсөн ч алдангийн хэмжээг бууруулах, эсвэл төлөхгүй байхыг хүссэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу нийлүүлсэн барааны үлдэгдэл төлбөр болон хугацаа хэтэрсэн өдөр тутамд тооцох алдангийг төлүүлэхийг шаардсан. Цар тахлын нөхцөл байдал нь үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Үндсэн төлбөрийг зөвшөөрсөн ч алданги төлөхөөс татгалзсан. Барааны чанарын асуудал, эдийн засгийн бэрхшээл, цар тахлын нөлөөллийг шалтгаан болгож, алдангийг бууруулахыг хүссэн.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүрэн хангаж, гэрээнд заасан алдангийн хэмжээг хуулийн 50 хувийн хязгаарт хүртэл бууруулсан боловч Иргэний хуулийн 232.8-д заасан алдангийн дээд хязгаарыг тооцохдоо алдагдсан. Давж заалдах шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг өөрчилсөн. Учир нь, гэрээнд тодорхой заагаагүй алдангийн хэмжээний хувьд Иргэний хуулийн 232.8-д заасан хуулийн дээд хязгаарыг (нийт үнийн дүнгийн 50 хувь) үндэслэн тооцох ёстой байсан тул алдангийн хэмжээг мөнөөх хуулийн заалтын дагуу дахин бууруулж, хариуцагчаас шаардах боломжтой алдангийн дээд хэмжээнээс 50 хувиар тооцсон. Мөн гэрээний хавсралтад заасан алдангийн хязгаарыг харгалзан үзэх шаардлагатай гэж үзсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээнд алдангийн хэмжээг тодорхой заагаагүй тохиолдолд Иргэний хуулийн 232.8-д заасан хуулийн дээд хязгаарыг (нийт үнийн дүнгийн 50 хувь) үндэслэн тооцох ёстой бөгөөд доод шатны шүүх энэхүү заалтыг хэрэглээгүй бол алдаа гаргасан гэж үзнэ (Иргэний хууль 232.8).
• Хугацаа хэтэрсэн төлбөрийн алдангийг тооцохдоо гэрээнд заасан хувиар тооцсон ч, нийт алдангийн хэмжээ нь гэрээний хавсралтад заасан дээд хязгаар, мөн хуульд заасан 50 хувийн хязгаараас хэтрэхгүй байх ёстой (Иргэний хууль 232.4, 232.8).
• Цар тахал, эдийн засгийн бэрхшээл зэрэг хүчин зүйл нь төлбөрийн хугацаа хэтэрсэн үйлдлийг хууль бус биш гэж үзэх, эсвэл алдангийн хэмжээг бууруулах шууд үндэслэл болохгүй боловч алдангийн хэмжээг тодорхойлохдоо нийтлэг нөхцөл байдлыг харгалзан үзэх боломжтой (Иргэний хууль 232.4, 232.8).