Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээний хүрээнд бараа нийлүүлсний төлбөр болон хугацаа хэтэрснээс үүссэн алдангийг төлүүлэх маргаан. Худалдагч компани нь худалдан авагч компанид шатахуун нийлүүлж, гэрээнд заасан хугацаанд төлбөр төлүүлээгүй тул үлдэгдэл төлбөр болон алдангийг шаардаж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг хүссэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу нийлүүлсэн барааны үлдэгдэл төлбөр болон хугацаа хэтэрсэн өдөр тутамд тооцох алдангийг төлүүлэхийг шаардсан. Цар тахлын нөхцөл байдал нь үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Үндсэн төлбөрийг зөвшөөрсөн ч алданги төлөхөөс татгалзсан. Компанийн эдийн засагт учирсан хохирол, цар тахлын нөлөөллийг шалтгаан болгож, алдангийг бууруулах эсвэл төлөхгүй байхыг хүссэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангасан. Гэрээнд хугацаа хэтэрсэн хоног тутамд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.5 хувиар алданги төлөх заалт байсан нь Иргэний хуулийн 232.3, 232.6-д заасан хуулийн шаардлагад нийцсэн тул алдангийн хэмжээг хүлээн зөвшөөрсөн. Гэвч Иргэний хуулийн 232.4-т зааснаар алдангийн нийт хэмжээ гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтрэхгүй байх ёстой гэсэн хязгаарлалтыг шүүх үндэслэсэн тул тооцоолсон алдангийн хэмжээг 50 хувьд хүртэл бууруулсан. Хариуцагчийн гаргасан цар тахал, эдийн засгийн бэрхшээлийн тайлбар нь төлбөрийн хугацаа хэтэрсэн үеэс өмнөх гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд нөлөөлсөн гэж үзэх үндэслэлгүй байсан тул алдангийн хэмжээг багасгах шалтгаан болгоогүй. Төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тул Иргэний хуулийн 169.1, 174.1, 175.1-д заасны дагуу барьцаа хөрөнгийг худалдан борлуулах замаар үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шийдвэрлэсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээнд тохирсон алдангийн хэмжээ (жишээ нь: өдөр тутам 0.5%) нь хуулийн зөвшөөрсөн дээд хязгаарыг хэтрүүлэхгүй байх ёстой бөгөөд хэрэв хэтрүүлсэн бол шүүх хуульд заасан хязгаарт (үйлдвэрийн үнийн дүнгийн 50%) хүртэл бууруулж үзнэ (Иргэний хууль 232.4).
• Гэрээний үүргийг хугацаанд нь биелүүлээгүй тохиолдолд барьцаа хөрөнгийг (ипотекийн эд хөрөнгийг) шүүхийн шийдвэрийн дагуу албадан худалдах замаар үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах эрхтэй (Иргэний хууль 175.1).
• Гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд нөлөөлсөн гэх гадаад хүчин зүйл (цар тахал г.м) нь төлбөрийн хугацаа хэтэрсэн үйлдлийг хууль бус биш гэж үзэх, эсвэл алдангийн хэмжээг бууруулах үндэслэл болохгүй (Иргэний хууль 232.4-тэй уялдуулан).