Орхон аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрх, худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг гүйцэтгэл. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай байгуулсан худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу өмчлөх эрх нь шилжсэн боловч хариуцагч эд хөрөнгийг чөлөөлөхгүй байгаа тул албадан чөлөөлүүлэх болон эд хөрөнгийн ашиглалтын төлбөр (хөлс) гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь уг хөрөнгийг эрүүгийн хэргийн хохирол барагдуулах зорилгоор шилжүүлсэн тул хөлс төлөх үүрэггүй гэж маргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч эд хөрөнгийг хууль бусаар өмчилж байгаа тул албадан чөлөөлүүлж, эд хөрөнгийг ашигласан хугацааны 9 жилийн хөлсийг ойролцоогоор 108 сая төгрөгөөр гаргуулах шаардлагатай гэсэн.
• Хариуцагч: Үл хөдлөх эд хөрөнгийн худалдах, худалдан авах гэрээ нь хүчин төгөлдөр тул нэхэмжлэгч нь эд хөрөнгийн үнийг гаргуулах эрхгүй, мөн талуудын хооронд орон сууц хөлслөх гэрээ байгуулаагүй тул хөлс төлөх үүрэг үүсэхгүй гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн үндсэн шаардлагын зарим хэсгийг (албадан чөлөөлөх) хангаж, нэмэгдүүлсэн шаардлагыг (хөлс) хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг (хөрөнгийн үнэ) хангаж шийдвэрлэв.

• Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн өмчлөлд бүртгэлтэй байгаа хашаа, байшинг эзэмшиж байгаа тул үл хөдлөх эд хөрөнгийг чөлөөлөх үүрэгтэй, учир нь нэхэмжлэгч нь худалдах, худалдан авах гэрээний үндсэн дээр өмчлөгчөөр тогтоогдсон ба Иргэний хууль 110.1-д заасны дагуу өмчлөх эрх шилжсэн тул хариуцагч эд хөрөнгийг чөлөөлөх ёстой.
• Нэхэмжлэгч нь эд хөрөнгийг хөлслүүлэн ашигласны төлбөр нэхэмжлэх эрхгүй, учир нь талуудын хооронд орон сууц хөлслөх эсвэл эд хөрөнгө хөлслөх гэрээ байгуулаагүй тул Иргэний хууль 302.1, 287.1-д заасан хөлс төлөх үүрэг үүсээгүй.
• Хариуцагч нь нэхэмжлэгчээс эд хөрөнгийн үнийг гаргуулах эрхтэй, учир нь худалдах, худалдан авах гэрээ нь хүчин төгөлдөр байгаа тул гэрээний дагуу худалдагч эд хөрөнгийн үнийг шаардах, худалдан авагч төлөх үүрэг үүснэ.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэл хийгдсэнээр өмчлөх эрх шилждэг тул бүртгэлтэй этгээд эд хөрөнгийг эзэмшигчээс албадан чөлөөлүүлэх эрхтэй (Иргэний хууль 110.1).
• Хөлс төлөх үүрэг нь талуудын хооронд тусгайлан хөлслөх гэрээ байгуулснаар үүсдэг тул гэрээгүй тохиолдолд хөлс нэхэмжлэх үндэслэлгүй (Иргэний хууль 302.1, 287.1).
• Худалдах, худалдан авах гэрээ хүчин төгөлдөр байвал гэрээний дагуу эд хөрөнгийн үнийг төлөх үүрэг үүснэ (Иргэний хууль 492).