Булган аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Газрын эзэмшил, ашиглалтын эрх — бусдын эзэмшил газар дээр зөвшөөрөлгүй хашаа барьсан үйлдлийг таслан зогсоож, байгууламжийг буулгах. Нэхэмжлэгч нь газрын эзэмшигчийн эрхийн гэрчилгээтэй тул хариуцагч нь түүний эзэмшил газар дээр зөвшөөрөлгүйгээр өвөлжөөний хашаа барьсан гэж маргаан үүсгэсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч нь өөрийн эзэмшлийн газар дээр бичиг баримтгүйгээр хашаа барьсан нь газар эзэмших эрхийг ноцтой зөрчиж байгаа тул хашааг буулгах шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Маргаан бүхий газар нь хариуцагчийн хадам эцгийн 1998 онд олгогдсон гэрчилгээтэй газар тул өөрийн эзэмшил гэж үзэж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөөгүй.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах шийдвэр гаргасан. Хариуцагчийн хадам эцгийн нэр дээрх 1998 оны гэрчилгээ нь Газрын тухай хууль 40.1.3, 40.1.5-д заасан газрын эзэмших эрхийн гэрээг шинэчлэн байгуулж, бүртгүүлэх үүргээ биелүүлээгүй, мөн газрыг зориулалтын дагуу ашиглаагүй тул газар эзэмших эрх хүчингүй болсон гэж үзсэн. Хариуцагч нь маргаан бүхий газрын эзэмших эрхтэй гэдгээ нотлох хууль ёсны баримт гаргаагүй тул хууль ёсны эзэмшигч гэж үзэх үндэслэлгүй байна. Нэхэмжлэгч нь газрын эзэмшигчийн эрхийн гэрчилгээтэй байгаа тул хариуцагч нь бусдын эзэмшлийн эрхийг хэрэгжүүлэхэд саад болж буй үйлдлийг зогсоох үүрэгтэй тул хашааг буулгах ёстой (Иргэний хууль 106.2). Мөн эрх зөрчөгч нь заавал өмчлөгч эсвэл эзэмшигч байх албагүй, харин эрх зөрчсөн үйлдлийг гаргаж буй аливаа этгээдээс эрх зөрчлийг арилгуулах эрхтэй (Иргэний хууль 106.2, 106.4).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Газар эзэмшигч нь шинээр бүртгүүлэх үүргээ биелүүлээгүй, эсвэл зориулалтын дагуу ашиглаагүй тохиолдолд газар эзэмших эрх хүчингүй болно (Газрын тухай хууль 40.1.3, 40.1.5).
• Өмчлөх эрх нь ямар нэгэн байдлаар зөрчигдсөн тохиолдолд өмчлөгч нь эрх зөрчөгчөөс (заавал эзэмшигч байх албагүй) эрх хэрэгжүүлэхэд саад болж буй үйлдлийг зогсоохыг шаардах эрхтэй (Иргэний хууль 106.2, 106.4).
• Газар эзэмшигч нь бусдын газар эзэмших эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчихгүй байх үүрэг хүлээдэг (Газрын тухай хууль 35.3.5).