Говь-Алтай аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцох болон эд хөрөнгийг гаргуулах маргаан. Нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн нийт дүнгийн ойролцоогоор 44 сая төгрөгийг төлсөн боловч хариуцагч нар үл хөдлөх хөрөнгө болон газар эзэмших эрхийг шилжүүлээгүй тул гэрээг хүчин төгөлдөр болгох, эд хөрөнгийг өөрийн болгох шаардлага гаргасан. Хариуцагч нар нь нэхэмжлэгч төлбөрийн үлдэгдлийг бүрэн барагдуулж чадаагүй тул гэрээг цуцалж, тухайн эд хөрөнгийг гуравдагч этгээдэд худалдан борлуулсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн үлдэгдэл буюу ойролцоогоор 16 сая төгрөгийг эрх шилжүүлэх үед өгөхөөр тохиролцсон тул гэрээг хүчин төгөлдөр болгож, өмчлөгчөөр тогтоох шаардлага гаргасан.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгч төлбөрийг хугацаандаа бүрэн барагдуулж чадаагүй тул гэрээг цуцалсан, мөн өөрийн өмчлөх эрхтэй тул эд хөрөнгийг бусдад худалдан борлуулах эрхтэй гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр болгох шийдвэр гаргасан. Хариуцагч нар нэхэмжлэгчид тухайн үл хөдлөх хөрөнгийг худалдах тухай мэдэгдэж, худалдан авах давуу эрхийг хэрэгжүүлэх хугацаа тогтоож, мэдэгдээгүй тул гуравдагч этгээдтэй хийсэн хэлцэл хүчин төгөлдөр бус байх ёстой, учир нь Иргэний хууль 270, 271-д заасан худалдан авах давуу эрхийг хэрэгжүүлэх үүрэг биелээгүй байна. Мөн нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх хөрөнгийг хууль бусаар эзэмшиж байгаа бус, худалдах-худалдан авах хэлцлийн үндсэн дээр эзэмшиж байгаа тул түүнийг эд хөрөнгийн хууль ёсны эзэмшигч гэж үзнэ, учир нь Иргэний хууль 93.1-д эд хөрөнгийг хууль ёсны эзэмшигчээс шаардахгүй гэж заасан.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Худалдагч нь эд хөрөнгийг гуравдагч этгээдэд худалдахдаа худалдан авах давуу эрх бүхий этгээдэд мэдэгдэж, эрхээ хэрэгжүүлэх хугацаа тогтоох үүрэгтэй; энэ үүрэг биелээгүй тохиолдолд давуу эрх бүхий этгээдтэй хийсэн гэрээг хэрэгсэхгүй болгоно (Иргэний хууль 270, 271.1).
• Худалдах-худалдан авах хэлцлийн үндсэн дээр эд хөрөнгийг эзэмшиж буй этгээдийг хууль ёсны эзэмшигч гэж үзнэ (Иргэний хууль 93.1).