Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Зохигч хоорондын бичиглэлгүй, итгэлцэл дээр суурилсан давтамжтай мөнгөн шилжүүлгийн харилцаанаас үүссэн зээлийн гэрээний үүргийн хэмжээ, илүү төлсөн мөнгийг буцаан авах эрх зүйн маргаан. Талууд нь олон удаагийн бие даасан мөнгөн шилжүүлгээр зээл авч, буцаан төлсөн бөгөөд нийт тооцооны үр дүнд аль нэг тал нь илүү төлсөн эсэхийг тодорхойлох шаардлага үүссэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагчаас зээлийн гэрээний дагуу илүү төлсөн мөнгийг буцаан гаргуулахыг шаардсан. Талуудын хооронд нийт зээлсэн мөнгийг хэтэрхий их хэмжээгээр буцаан төлсөн тул илүүдэл мөнгийг төлүүлэх үндэслэлтэй гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгчээс зээлсэн мөнгийг бүрэн төлөөгүй, харин өөрсдөө илүү төлсөн гэж үзэн сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Талуудын хооронд бичиглэлгүй, зөвхөн итгэлцэл дээр ажилласан ч нийт тооцоогоор нэхэмжлэгч өөрсдийн зээлийг барагдуулаагүй гэж маргасан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нь талуудын хооронд бичиглэлгүй ч мөнгө шилжүүлсэн хүсэл зориг, талуудын тохиролцооны агуулгаас үзэхэд Иргэний хуулийн 281.1 заалтын дагуу зээлийн гэрээ байгуулагдсан гэж үзсэн. Гэрээний хугацааг тодорхой тохиролцоогүй тул Иргэний хуулийн 283.1 заалтын дагуу хэдийд ч шаардах боломжтой гэж тогтоосон.

Банкны дансны хуулгаар батлагдсан баримтуудаар хариуцагчаас нэхэмжлэгчид шилжүүлсэн нийт мөнгөн дүн болон нэхэмжлэгчээс буцаан шилжүүлсэн нийт мөнгөн дүнгийг харьцуулж тооцоолсон. Нэхэмжлэгч нь зээлсэн мөнгийг хэтэрхий их хэмжээгээр буцаан төлсөн үйл баримт тогтоогдсон тул хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Нэхэмжлэгч нь зээлийн үүргээ биелүүлснээс илүүдэл төлсөн мөнгийг гаргуулах үндэслэлтэй тул шүүх нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, илүү төлсөн мөнгийг буцаан төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Хариуцагчийн гэрч асуулгах хүсэлтийг нотлох чиг үүргээ хэрэгжүүлээгүй, гэрчийн хаягийг тодорхойгүй болгосон тул хангаагүй гэж үзсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Бичиглэлгүй, зөвхөн мөнгө шилжүүлэх үйлдэл болон талуудын тайлбараар зээлийн гэрээ байгуулагдсан гэж үзнэ. Талууд мөнгө зээлж, буцаан төлөх хүсэл зоригтой байсан, мөнгө шилжүүлсэн үйлдэл гэрээг хэрэгжүүлсэн гэж үзэх үндэслэлтэй (Иргэний хууль 281.1, 282.4).
• Зээлийн гэрээний хугацааг тодорхой тохиролцоогүй, бичгээр баталгаажуулаагүй тохиолдолд зээлдүүлэгч хэдийд ч шаардах, зээлдэгч түүнээс хойш хуульд заасан хугацааны дараа буцаан төлөх үүрэгтэй болно (Иргэний хууль 283.1).
• Талуудын хооронд олон удаагийн мөнгөн шилжүүлэг хийгдсэн тохиолдолд нийт зээлсэн болон нийт төлсөн мөнгийг харьцуулж тооцоолсон үр дүнд үндэслэн илүү төлсөн мөнгийг буцаан авах эрх үүснэ (Иргэний хууль 281.1).