Архангай аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Эд хөрөнгө хөлслөх гэрээний үүрэг биелээгүй, гэрээгээс татгалзах. Нэхэмжлэгч мал маллах зорилгоор хариуцагчийн хашаанд мөнгө төлж, малаа авчирсан боловч цас их орж, бэлчээр муудсан тул мал тогтохгүй болсон байна. Ийм нөхцөл байдалд нэхэмжлэгч мал нь өөр газар нутаглах шаардлагатай болсон тул гэрээг зохицуулах боломжгүй гэж үзэн төлбөрийн зарим хэсгийг буцаан авахыг шаарджээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч анх хэлсэн мэт өвс сайтай, байршил тогтох боломжтой газар гэж худал хэлсэн тул гэрээ байгуулах үндэслэлийн талаар төсөөлөл буруу байсан, тийм учраас төлсөн мөнгөний 4 сая төгрөгийг буцаан авах ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгч өөрийн хүсэлтээр газар үзэж, зөвшөөрөөд буусан тул хариуцагчаас буруугийн шинж байхгүй, нөхцөл байдал өөрчлөгдсөн ч хариуцагч буруутай гэж үзэхгүй.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, хариуцагчаас 4 сая төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэв. Нэхэмжлэгч өвөлжөөнд нүүж ирэх үед цас нэмж орж, бэлчээр дарагдсан, мал тогтохгүй болсон тул гэрээг өөрчлөгдсөн нөхцөл байдалд зохицуулах боломжгүй нөхцөл мөн (Иргэний хууль 220.2, 220.4), учир нь нэхэмжлэгч өвөлжөөний орчмын бэлчээрийн нөхцөл муудахыг мэдсэн хэдий ч мал тогтохгүй байсан тул гэрээгээс татгалзах эрхээ хэрэгжүүлсэн байна. Нэхэмжлэгч нь өвөлжөөнд 10 хоног нутагласан тул төлсөн мөнгөн дүнгээс 1 сая төгрөгийг ашигласны хөлс болгон хасаж, үлдсэн хэсгийг буцаан авах эрхтэй (Иргэний хууль 205.1), учир нь гэрээний гүйцэтгэлийг хүлээлгэн өгсөн баримт тогтоогдсон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээ байгуулах үндэслэлийн талаар талуудын төсөөлөл буруу байсан бол түүнийг гэрээ байгуулах нөхцөл байдал өөрчлөгдсөнтэй адилтгаж үзнэ (Иргэний хууль 220.2).
• Гэрээг өөрчлөгдсөн нөхцөл байдалд зохицуулах боломжгүй, эсхүл нөгөө тал нь зөвшөөрөөгүй бол эрх ашиг нь хөндөгдсөн тал гэрээнээс татгалзах эрхтэй (Иргэний хууль 220.4).
• Гэрээнд заасны дагуу аль нэг тал нь гэрээнээс татгалзсан бол талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь, түүнчлэн гэрээ биелснээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 205.1).