Үйл явдал
Худалдах-худалдан авах болон арилжааны гэрээ — хэлцэл халхавчлах, зээлийн гэрээг хууль бусаар орлуулах. Нэхэмжлэгч нар зээл авах зорилгоор үл хөдлөх эд хөрөнгийг барьцаалж, хариуцагч тал нь уг хөрөнгийг өөрийн нэр дээр "худалдах, худалдан авах гэрээ"-гээр шилжүүлж авсан тул хэлцэл хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн, өмчлөх эрхийг буцаан шилжүүлэх болон төлсөн зардлыг буцаан гаргуулж өгөхийг шаардсан.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч: Үл хөдлөх эд хөрөнгийг зээлийн барьцаа болгож, зээлийн хүү төлөх зорилготой байсан тул "худалдах, худалдан авах гэрээ" болон "түрээсийн гэрээ" нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилготой, хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэж байна.
- Хариуцагч: Орон сууцнуудыг өөрийн нэр дээр худалдан авсан тул нэхэмжлэгч нарыг өмчлөх эрхээ шилжүүлээгүй, зээлийн хүү төлүүлэх үндэслэлгүй гэж үзэж байна.
Шийдвэр ба үндэслэл
Шүүх нэхэмжлэгч нарын шаардлагыг хангаж, холбогдох гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болгож, төлөгдсөн зардлыг буцаан олгохыг тогтоосон.
- Орон сууцыг зээлийн барьцаа болгох зорилготой байсан мөртлөө хариуцагч тал нь өмчлөх эрхийг өөрийн нэр дээр шилжүүлж авсан тул энэ нь зан суртахууны хэм хэмжээг зөрчсөн (Иргэний хууль 56.1.1), өөр хэлцлийг халхавчлах зорилготой (Иргэний хууль 56.1.3) гэж үзнэ.
- Хариуцагч тал нь санхүүгийн тусгай зөвшөөрөлгүй, банк бус санхүүгийн байгууллагын бүртгэлгүй байсан тул барьцаалан зээлдүүлэх үйл ажиллагаа явуулах эрхгүй байсан тул гэрээний агуулга нь бодит байдалд нийцэхгүй, Иргэний хууль 243.1-ийн дагуу хүчин төгөлдөр бус байна.
- Зээлийн гэрээг бичгээр байгуулаагүй тул зээлийн хүү төлүүлэх үндэслэлгүй, учир нь нэхэмжлэгч нар зээлийн гэрээний үүргийг биелүүлж байсан баримт тогтоогдсон тул төлөгдсөн мөнгөний зардлыг буцаан гаргуулна (Иргэний хууль 492.1.1).
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Зээлийн барьцаа болгосон хөрөнгийг өөрийн нэр дээр шилжүүлж авсан нь зан суртахууны хэм хэмжээг зөрчсөн (Иргэний хууль 56.1.1) тул хэлцэл хүчин төгөлдөр бус гэж үзнэ.
- Зээлийн болон барьцааны гэрээг "худалдах, худалдан авах" болон "түрээсийн" гэрээгээр халхавчилсан тул хэлцэл хүчин төгөлдөр бус (Иргэний хууль 56.1.3).
- Санхүүгийн тусгай зөвшөөрөлгүй байх нь банк бус санхүүгийн үйл ажиллагаа явуулах эрхгүй байх үндэслэл болж, ингэснээр гэрээний агуулга бодит байдалд нийцэхгүй байна.