📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- Үйл явдал: 2002 оны Эрүүгийн хуульд заасан "хүнийг санаатай алах" гэмт хэрэгт оногдуулсан ялтан Э.О-гийн хорих ялыг 2015 оны шинэчлэн найруулсан Эрүүгийн хуульд нийцүүлэн хасах тухай.
- Нэхэмжлэгч: Улсын ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор Д.Дамдинсүрэн - "Э.О нь ялтай байх хугацаандаа танхайн сэдэлтээр бусдыг алахыг завдсан гэх хэрэгт 6 жилийн хорих ялаар шийтгүүлсэн бөгөөд түүний үйлдсэн хэрэгт тохирсон байна. Давж заалдах шатны шүүх 6 жилийн хорих ялаас “кэйс 4” гэх аргачлалаар 2 сар 17 хоногийн ялыг хасаж тооцсон байна. Энэ аргачлалыг бол сайн мэдэхгүй. Эрүүгийн хуулийг харьцуулаад үзэхэд дээд хэмжээнээс тооцвол хасагдахаар, доод хэмжээнээс нь тооцвол хасагдахааргүй байна. Хуулиар бол дээд хэмжээнээс нь хасах ёстой” гэсэн.
- Хариуцагч: Ялтан Э.О - "Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буцаан хэрэглэж, ялыг дүйцүүлэн хасахдаа 2015 оны Эрүүгийн хуулиар “танхайн сэдэлтээр, ялтай байхдаа” гэх хэргийг хүндрүүлэх шинжийг халсан байсныг анхаарч үзээгүй болно. Дээрх ял хүндрүүлэх шинжийг 2015 оны Эрүүгийн хуульд халсан нь миний эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн тул хорих ялыг хасаж өгнө үү” гэсэн.
🏛️ АНХАН ШАТ
- Шийдвэр: Өвөрхангай аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх Э.О-д холбогдох ял дүйцүүлэн хасах тухай тус аймаг дахь Шийдвэр гүйцэтгэх албанаас ирүүлсэн саналыг хэрэгсэхгүй болгохдоо хүнийг санаатай алахыг завдсан гэмт хэрэгт оногдуулах ял өөрчлөгдөөгүй, ялтны эрх зүйн байдал дээрдээгүй гэсэн үндэслэл заасан байна.
- Үндэслэл: 2002 оны Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 60 дугаар зүйлийн 60.3, 60.4, 32 дугаар зүйлийн 32.2-т заасныг журамлан тусгай ангийн 91 дүгээр зүйлийн 91.2.2-т зааснаар 6 жил хорих ял шийтгүүлсэн.
🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- Гомдлол гаргагч: Ялтан Э.О
- Гомдлолын шалтгаан: "Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буцаан хэрэглэж, ялыг дүйцүүлэн хасахдаа 2015 оны Эрүүгийн хуулиар “танхайн сэдэлтээр, ялтай байхдаа” гэх хэргийг хүндрүүлэх шинжийг халсан байсныг анхаарч үзээгүй болно. Дээрх ял хүндрүүлэх шинжийг 2015 оны Эрүүгийн хуульд халсан нь миний эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн тул хорих ялыг хасаж өгнө үү” гэсэн.
- Шийдвэр: Өвөрхангай аймгийн эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх Э.О-д 2002 оны Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 60 дугаар зүйлийн 60.3, 60.4, 32 дугаар зүйлийн 32.2-т заасныг журамлан тусгай ангийн 91 дүгээр зүйлийн 91.2.2-т зааснаар оногдуулсан 6 жилийн хорих ялыг 2015 оны шинэчлэн найруулсан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1, 3, 2.8 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийг журамлан тусгай ангийн 10.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан ялтай дүйцүүлэн 5 жил 9 сар 14 хоног хорих ял болгон, Э.О-д оногдуулсан 5 жил 9 сар 14 хоногийн хорих ялаас түүний биечлэн эдэлсэн 6 сар 6 хоногийн хорих ялыг хасаж, эдлэх ялыг 5 жил 3 сар 5 хоногийн хугацаагаар тогтоож, уг хорих ялыг хаалттай хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн.
- Үндэслэл: 2015 оны Эрүүгийн хуулийн 1.9 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Шинэ хуулиар тухайн гэмт хэрэгт оногдуулах ялын хэмжээг багасгасан тохиолдолд шүүх урьд ял шийтгүүлсэн этгээдийн ялыг шинээр тогтоосон хэмжээнд нийцүүлэн хасна” гэж заасны дагуу 2017 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдрөөс өмнө ял шийтгүүлсэн этгээдэд шүүхээс оногдуулсан ял нь шинэ Эрүүгийн хуульд заасан ялын доод, дээд үндсэн хэмжээнээс дээгүүр байвал уг ялыг шинэ Эрүүгийн хуульд заасан ялын доод, дээд үндсэн хэмжээнд нийцүүлэн хасаж тооцно.
⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- Гомдлол гаргагч: Ялтан Э.О
- Гомдлолын шалтгаан: "Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буцаан хэрэглэж, ялыг дүйцүүлэн хасахдаа 2015 оны Эрүүгийн хуулиар “танхайн сэдэлтээр, ялтай байхдаа” гэх хэргийг хүндрүүлэх шинжийг халсан байсныг анхаарч үзээгүй болно. Дээрх ял хүндрүүлэх шинжийг 2015 оны Эрүүгийн хуульд халсан нь миний эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн тул хорих ялыг хасаж өгнө үү” гэсэн.
- Шийдвэр: Өвөрхангай аймгийн эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2019 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдрийн 01 дүгээр магадлалыг хэвээр үлдээж, ялтан Э.О-гийн гаргасан гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон.
📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- 2015 оны Эрүүгийн хуулийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцохгүй болсон, оногдуулах ялыг хөнгөрүүлсэн, гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийн эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн хуулийг буцаан хэрэглэнэ” гэж хууль буцаан хэрэглэх гурван үндэслэлийг тодорхойлсон байна.
- Давж заалдах шатны шүүх 2002 оны Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 32 дугаар зүйлийн 32.2, 60 дугаар зүйлийн 60.3, 60.4 дэх хэсгийг журамлан тусгай ангийн 91 дүгээр зүйлийн 91.2.2 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт оногдуулах хорих ялын доод, дээд хэмжээг 2015 оны Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.8 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийг журамлан тусгай ангийн 10.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хорих ялын доод, дээд хэмжээтэй нийцүүлэн ялтан Э.О-гийн хорих ялыг 5 жил 9 сар 14 хоног хорих ял болгож, уг ялаас биечлэн эдэлсэн 6 сар 6 хоногийн хорих ялыг хасаж, нийт эдлэх ялыг 05 жил 03 сар 5 хоногийн хугацаагаар тогтоосон нь хууль зөрчөөгүй байна.
- Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт шинэ хуулиар тухайн гэмт хэрэгт оногдуулах ялын хэмжээг багасгасан тохиолдолд шүүх урьд ял шийтгүүлсэн этгээдийн ялыг шинээр тогтоосон хэмжээнд нийцүүлэн хасахаар зохицуулснаас үзэхэд зөвхөн ялыг нийцүүлэн хасахаас бус хүчин төгөлдөр болсон шүүхийн шийдвэрээр тогтоосон үйл баримтыг өөрчилж, дахин хянах эрх хуулиар олгогдоогүй болно.
- Хяналтын шатны шүүх хуралдаанд хяналтын прокурор Д.Дамдинсүрэн гаргасан хууль зүйн дүгнэлтдээ “Э.О нь ялтай байх хугацаандаа танхайн сэдэлтээр бусдыг алахыг завдсан гэх хэрэгт 6 жилийн хорих ялаар шийтгүүлсэн бөгөөд түүний үйлдсэн хэрэгт тохирсон байна. Давж заалдах шатны шүүх 6 жилийн хорих ялаас “кэйс 4” гэх аргачлалаар 2 сар 17 хоногийн ялыг хасаж тооцсон байна. Энэ аргачлалыг бол сайн мэдэхгүй. Эрүүгийн хуулийг харьцуулаад үзэхэд дээд хэмжээнээс тооцвол хасагдахаар, доод хэмжээнээс нь тооцвол хасагдахааргүй байна. Хуулиар бол дээд хэмжээнээс нь хасах ёстой” гэсэн.
- Ялтан Э.О-гийн гаргасан “гэмт хэргийн хүндрүүлэх шинж хасагдсантай холбоотойгоор ялыг хасах” тухай гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, анхан шатны шүүхийн шүүгчийн захирамжид өөрчлөлт оруулсан давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй гэж хяналтын шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэсэн.