Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Газар эзэмших, ашиглахтай холбоотой иргэд хоорондын маргааныг шийдвэрлэхэд доод шатны засаг захиргааны байгууллага нь хуульд заасан журмыг зөрчсөн, өөртөө олгогдоогүй эрхийг хэрэгжүүлсэн асуудал. Нэхэмжлэгч сумын Засаг даргын газар эзэмшүүлсэн шийдвэрийг хүчингүй болгосон аймгийн Засаг даргын захирамжийг эс зөвшөөрч, маргааныг эхлээд сумын Засаг даргад шийдвэрлүүлэх ёстой байсан ч шууд аймгийн Засаг даргад хандаж, түүний гаргасан шийдвэрийг хууль бус гэж үзсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Аймгийн Засаг даргын захирамж хууль бус, маргааныг шийдвэрлэх эрх нь сумын Засаг даргад хамаарах бөгөөд аймгийн Засаг дарга эхлээд сумын шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргах журмыг баримтлах ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Сумын Засаг даргын шийдвэр хууль бус байсан тул аймгийн Засаг дарга хяналтын эрхээ хэрэгжүүлэн хүчингүй болгосон нь зөв гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн шаардлагыг хангаж, аймгийн Засаг даргын захирамжийн хэсгийг хүчингүй болгосон. Давж заалдах шатны шүүх энэхүү шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Улсын дээд шүүх давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь иргэд хоорондын газрын маргааныг шийдвэрлэхэд аймгийн Засаг дарга нь сумын Засаг даргын шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргах хуулийн журмыг баримтлахгүйгээр, шууд доод шатны шийдвэрийг хүчингүй болгох эрхгүй бөгөөд энэ нь хуулийг буруу хэрэглэсэн явдал юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Газар эзэмших, ашиглах талаар иргэд хооронд үүссэн маргааныг эхлээд сумын Засаг дарга шийдвэрлэх бөгөөд түүний шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл л дээд шатны Засаг даргад гомдол гаргах хуулийн зохицуулалтыг баримтлах ёстой. (Газрын тухай хууль 60.1.2, 60.1.3, 60.2)
• Аймгийн Засаг дарга нь доод шатны Засаг даргын хууль бус шийдвэрийг хүчингүй болгох эрхтэй боловч энэ эрхийг хэрэгжүүлэхдээ хуульд заасан гомдлын журмыг зөрчсөн тохиолдолд тухайн шийдвэрийг хууль бус гэж үзнэ. (Газрын тухай хууль 20.2.7)
• Газрын маргааныг зохицуулсан нарийвчилсан хуулийн заалт байгаа тохиолдолд ерөнхий засаг захиргааны хяналтын эрхийг ашиглахгүйгээр тухайн хуулийн зохицуулалтыг дагаж мөрдөх шаардлагатай. (Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирлагын тухай хууль 29.3, 30.1.9)