📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- Үйл явдал: Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд “Г” ХХК-ийн Богдхан уулын дархан цаазат газрын хязгаарлалтын бүсэд олгосон 2,0 га газрын ашиглах эрхийг Газрын тухай хуулийн 40.1.6-д заасан үндэслэлээр хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн тухай.
- Нэхэмжлэгч: “Г” ХХК - Коронавируст халдварын цаг үеийн нөхцөл байдалтай холбогдон газрыг ашиглах үйл явц удааширсан, орц, гарцын асуудлаар харилцан зөвшилцөлд хүрч чадаагүй байгаа нь дан ганц биднээс хамаарахгүй нөхцөл байдлыг үүсгэсэн.
- Хариуцагч: Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд - Газрын тухай хуулийн 40.1.6-д заасан үндэслэлээр газар ашиглах эрхийг хүчингүй болгосон.
🏛️ АНХАН ШАТ
- Шийдвэр: “Г” ХХК-ийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын 2024 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн А/379 дүгээр тушаалыг хүчингүй болгож.
- Үндэслэл: Газрын тухай хуулийн 40.1.6, Монгол Улсын дээд шүүхийн 2008 оны 15 дугаар тогтоолын 1.10.
🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
- Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх “бусдын хууль бус үйлдэл зэрэг газар эзэмшигчээс хамаарах шалтгаан байхгүй байсан” гэдэгт хамааруулж ойлгосон нь буруу.
- Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, “Г” ХХК-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож.
- Үндэслэл: Газрын тухай хуулийн 40.1.6, Улсын дээд шүүхийн 2022 оны 23, 2023 оны 60, 72, 2024 оны 76, 93, 96, 2025 оны 19 дүгээр тогтоолууд.
⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
- Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх “Ковид-19 цар тахлын улмаас 2020 оны 11 дүгээр сараас 2022 оны 02 дугаар сарын 14-ний өдөр хүртэл бүх нийтийг хамарсан хөл хорио, өндөржүүлсэн байдал тогтоосны улмаас ихэнх иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллага үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон тул энэхүү нөхцөл байдлыг Газрын тухай хуулийн 40.1.6-д заасан “хүндэтгэн үзэх шалтгаан”-д хамаарна” гэж тайлбарласан нь тухайн хэргийн үйл баримт өөр байх тул ижил төстэй маргааныг шийдвэрлэсэн “Улсын дээд шүүхийн тогтоолоос өөрөөр тайлбарласан” гэж үзэхээргүй.
- Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхи.
📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Давж заалдах шатны шүүх “Ковид-19 цар тахлын нөхцөл байдал арилснаас хойш ч газраа зориулалтын дагуу ашиглах хангалттай хугацаа байсан боловч тухайн газартаа ямар ч үйл ажиллагаа явуулаагүй, түүнчлэн орц, гарц илэрхий хаагдсан зүйл байхгүй буюу үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй хүртэл хэмжээнд орц, гарц хаагдсан гэж үзэх нөхцөл байдал хэрэгт авагдсан баримтуудаар тогтоогдохгүй” гэсэн дүгнэлт үндэслэлтэй.
- Анхан шатны шүүх “хариуцагчаас нэхэмжлэгчид анх маргаан бүхий газрыг ашиглах эрх олгосон ч тухайн газартаа нэвтрэх боломжгүй болтол нь бусад иргэн, аж ахуйн нэгжид газар эзэмшүүлсэн, уг зөрчлийг арилгах талаар удаа дараа хүсэлт гаргахад шийдвэрлээгүй байх тул Монгол Улсын дээд шүүхийн 2008 оны “Газрын тухай хуулийн зарим заалтыг тайлбарлах тухай” 15 дугаар тогтоолын 1.10-т заасан “... бусдын хууль бус үйлдэл зэрэг газар эзэмшигчээс хамаарах шалтгаан байхгүй байсан” гэдэгт хамааруулж ойлгохоор байна” гэж дүгнэсэн нь буруу болсон.
- Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны Захиргааны хэргийн шүүх хуралдааны 2022 оны 23, 2023 оны 60, 72, 2024 оны 76, 93, 96, 2025 оны 19 дүгээр тогтоолуудаар “Ковид-19 цар тахлын улмаас 2020 оны 11 дүгээр сараас 2022 оны 02 дугаар сарын 14-ний өдөр хүртэл бүх нийтийг хамарсан хөл хорио, өндөржүүлсэн байдал тогтоосны улмаас ихэнх иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллага үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон тул энэхүү нөхцөл байдлыг Газрын тухай хуулийн 40.1.6-д заасан “хүндэтгэн үзэх шалтгаан”-д хамаарна” гэж тайлбарласан. Гэвч энэ тохиолдолд Монгол Улсын Засгийн газрын 2022 оны 02 дугаар сарын 14-ний өдрийн 66 дугаар тогтоолоор өндөржүүлсэн байдлын зэргийг цуцалснаас хойш маргаан бүхий акт болох Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын 2024 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн А/379 дүгээр тушаал гартал дараалан 2 жил өнгөрсөн байх тул газрыг зориулалтын дагуу ашиглаж чадаагүйд хүргэсэн хүндэтгэн үзэх шалтгаанд хамаарахааргүй байх тул энэ талаарх давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй.